Đổi mới phương pháp giáo dục qua trí tuệ nhân tạo

Thời gian qua, nhiều cơ sở giáo dục đã sớm nhận diện trí tuệ nhân tạo (AI) là xu hướng tất yếu trong hoạt động giáo dục và chuyển đổi số. Đến nay, các cơ sở giáo dục phổ thông đã có kế hoạch thực hiện khá hiệu quả nội dung giáo dục AI, qua đó góp phần phát triển năng lực học tập, tư duy, trải nghiệm cho học sinh.

Học sinh Trường trung học phổ thông Yên Hòa (Hà Nội) sử dụng AI trong học tập, nghiên cứu.
Học sinh Trường trung học phổ thông Yên Hòa (Hà Nội) sử dụng AI trong học tập, nghiên cứu.

Tiếp nhận và mở rộng tri thức

Nội dung giáo dục AI cấp tiểu học hiện hướng đến giúp học sinh bước đầu làm quen với công nghệ AI, hình thành nhận thức cơ bản và năng lực ban đầu; chuẩn bị cho các em tiếp tục học ở cấp trung học cơ sở. Vì vậy, các cơ sở giáo dục tiểu học sẽ giúp học sinh hiểu được công nghệ AI do con người tạo ra để phục vụ cuộc sống, hình thành tư duy lấy con người làm trung tâm khi quan sát và sử dụng các công cụ này trong đời sống hằng ngày. Đồng thời, giúp các em hình thành ý thức và an toàn khi sử dụng như: Bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền, có hành vi đúng mực khi sử dụng thiết bị thông minh và internet.

Mục tiêu ở cấp trung học cơ sở hướng đến giúp học sinh tiếp tục phát triển năng lực AI đã hình thành ở cấp tiểu học và hoàn thiện năng lực đó ở mức cơ bản. Ở cấp học này, học sinh được học cách nhận diện lợi ích, rủi ro, quyền riêng tư và trách nhiệm cá nhân khi sử dụng công nghệ, có thái độ ứng xử đúng đắn, tôn trọng pháp luật và văn hóa số… Trong khi đó, ở cấp trung học phổ thông, khung nội dung giáo dục AI hướng đến giúp học sinh củng cố và nâng cao năng lực đã được hình thành, đồng thời định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực này hoặc các lĩnh vực có ứng dụng AI. Học sinh cần có thái độ cầu thị, trách nhiệm và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức; có khả năng thiết kế, thử nghiệm và cải tiến các công cụ; vận dụng AI trong học tập, nghiên cứu, sáng tạo sản phẩm số phục vụ cộng đồng, có năng lực tự học, tự nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp trong xã hội số.

Ghi nhận tại một số địa phương cho thấy, các cơ sở giáo dục đã và đang tích cực thực hiện nội dung giáo dục AI để đạt được những kết quả tích cực. Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng Đỗ Duy Hưng, ngành giáo dục xác định, việc giáo dục AI là yêu cầu tất yếu nhằm hình thành, phát triển năng lực số, năng lực AI cho học sinh; giúp học sinh có kiến thức nền tảng để sử dụng một cách có trách nhiệm và an toàn. Việc đưa AI vào trường học góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng bài giảng E-Learning và hỗ trợ kiểm tra đánh giá. Năm học 2025-2026, ngành giáo dục thành phố đã tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng việc sử dụng AI trong dạy học, khảo sát hiểu biết và nhu cầu giáo dục AI cho học sinh.

Đồng thời, tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên sâu cho cán bộ quản lý, giáo viên các cấp về phát triển năng lực số cho học sinh, ứng dụng AI trong xây dựng kế hoạch bài dạy và bộ tài liệu “Trí tuệ nhân tạo từ lớp 1 đến lớp 12”. Triển khai phát triển năng lực số cho học sinh theo hướng tích hợp trong các môn học, trong đó môn Tin học là cốt lõi; tăng cường chỉ đạo các cụm chuyên môn, các trường thực hiện các chuyên đề, hội thảo về sử dụng AI. Ngày 6/3 vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố tổ chức hội thảo chuyên đề cấp thành phố: Sử dụng AI trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 8 với chủ đề “Lập kế hoạch chi tiêu”…

Thứ trưởng Thường trực Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, để thực hiện tốt các yêu cầu về giáo dục AI, các cơ sở giáo dục chủ động lựa chọn một hoặc kết hợp ba hình thức tổ chức: Thực hiện lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc chương trình giáo dục phổ thông; thực hiện theo chuyên đề học tập lựa chọn hoặc chủ đề độc lập; tổ chức dạy học tăng cường, câu lạc bộ, ngoại khóa. Trong đó, hình thức lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục thuộc chương trình giáo dục phổ thông được xem là hình thức triển khai ưu tiên nhằm bảo đảm tính phổ cập, không gây quá tải chương trình.

Đối với môn Tin học, ngoài nội dung đã có trong chương trình môn học, thực hiện lồng ghép, tăng cường một số nội dung, chủ đề giáo dục AI bảo đảm phù hợp và hiệu quả. Đối với các môn học và hoạt động giáo dục khác, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ nhằm đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục.

Hình thành phương pháp giáo dục mới

Trường trung học phổ thông chuyên Lương Văn Tụy (tỉnh Ninh Bình), ngay từ đầu năm học đã chủ động tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu về ứng dụng Al trong dạy học. Giáo viên ứng dụng hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học, hỗ trợ biên soạn câu hỏi đánh giá kiểm tra trên hệ thống ôn luyện. Nhiều dự án sáng tạo của học sinh liên quan AI đã đoạt giải trong các cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh năm 2025.

Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Lương Văn Tụy Hoàng Hải Nam cho biết, trường thường xuyên tổ chức cho học sinh sử dụng Al để hỗ trợ thiết kế poster, banner cho các sự kiện ngoại khóa... Bên cạnh những kết quả đạt được, thầy Nam cho biết, hoạt động giáo dục AI trong trường có những khó khăn, hạn chế cần khắc phục như: Thiết bị và đường truyền internet chậm; hệ thống máy tính đòi hỏi cấu hình cao; nhiều học sinh hoàn cảnh khó khăn chưa thể tiếp cận tốt nhất các tiến bộ công nghệ.

“AI thay đổi rất nhanh, đòi hỏi giáo trình phải được cập nhật liên tục; quản lý học sinh sử dụng AI sao cho đúng mục đích, tránh gian lận trong kiểm tra, đánh giá những vấn đề cần khắc phục. Việc cân bằng giữa hỗ trợ công nghệ và giữ gìn tư duy phản biện độc lập là một cuộc chiến không ngừng nghỉ của giáo viên”, thầy Nam chia sẻ.

Tại Hải Phòng, các hoạt động giáo dục AI trong trường phổ thông được ngành giáo dục chú trọng thực hiện. Trong đó, Trường trung học phổ thông Mạc Đĩnh Chi thực hiện các hoạt động này từ khá sớm. Theo Hiệu trưởng trường Nguyễn Minh Quý, từ năm học 2023-2024, trường chủ yếu tập huấn đội ngũ giáo viên (hai đợt), học sinh (một đợt) và vận hành thử một số ứng dụng AI. Từ năm học 2024-2025, nhà trường đưa việc sử dụng AI vào một cách khá triệt để; gần 100% số giáo viên chủ động sử dụng AI để hỗ trợ soạn bài, chấm bài, nhất là tích hợp sử dụng AI với các phương pháp dạy học tích cực. Phần lớn học sinh được cá nhân hóa lộ trình học tập thông qua việc sử dụng AI, từ đó hình thành hệ sinh thái học tập mới.

Thời gian tới, nhà trường sẽ xây dựng và ban hành bộ quy tắc ứng xử và đạo đức khi sử dụng AI; tiếp tục đào tạo giáo viên về “Sư phạm số” theo hướng không chỉ biết dùng công cụ mà phải biết dạy học sinh cách dùng công cụ đó một cách thông minh, hiệu quả và thượng tôn của pháp luật.

Sử dụng, khai thác hiệu quả AI để phát triển năng lực học tập, tư duy, trải nghiệm cho học sinh đang là xu hướng tất yếu và cần thiết, đòi hỏi việc cập nhật kiến thức, quản lý và định hướng, từ đó hình thành phương thức giáo dục mới, hiệu quả và nâng cao nhận thức của học sinh là trách nhiệm và nhiệm vụ quan trọng của nhà trường và ngành giáo dục nói chung.

Có thể bạn quan tâm

Năm học này, Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Anh Sơn tuyển sinh 1.486 học sinh.

[Ảnh] Diện mạo ngôi trường nội trú liên cấp được chọn làm điểm cầu khai giảng tại Nghệ An

Năm học 2026-2027, cả 10 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở giai đoạn một ở khu vực biên giới tỉnh Nghệ An đều sẽ khai giảng năm học mới, với tổng số hơn 14 nghìn học sinh. Trong đó, Trường nội trú liên cấp ở xã Anh Sơn được chọn làm điểm cầu lễ khai giảng của tỉnh Nghệ An.

Năm học mới đến rất gần, nhưng so với nhu cầu, tỉnh Thái Nguyên còn thiếu giáo viên và nhân viên với số lượng lớn. (Ảnh: THẾ BÌNH)

Thái Nguyên thiếu gần 5.900 giáo viên và nhân viên giáo dục

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, căn cứ số lớp, số phân hiệu và số học sinh toàn tỉnh, năm học 2026-2027, toàn ngành cần 32.442 giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên. Tuy nhiên, so với biên chế được giao còn thiếu 5.857 người, gồm 9 cán bộ quản lý, 3.007 giáo viên và 2.841 nhân viên.

Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Anh Sơn (tỉnh Nghệ An) sắp hoàn thành, sẵn sàng tổ chức lễ khai giảng năm học 2026-2027.

Niềm vui nơi biên giới

Đối với nhân dân ở khu vực biên giới, mùa thu này càng trở nên đặc biệt, khi những ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở khang trang, được xây dựng một cách khẩn trương để kịp đón năm học mới.

Cán bộ, giáo viên Trường tiểu học Tân Quới và cán bộ Phòng Văn hóa-Thông tin xã Tân Long kiểm tra cơ sở vật chất tại một phòng học của trường. (Ảnh: HỮU NGHĨA)

Đồng Tháp: Biên giới, xã đảo rộn ràng chuẩn bị năm học mới

Đến đầu tháng 9, trường học tại các xã, phường ở vùng biên giới, xã đảo của tỉnh Đồng Tháp đã hoàn tất công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, vệ sinh để sẵn sàng đón học sinh trở lại trong niềm vui của ngày khai giảng. Nhiều trường, điểm trường sau sáp nhập cũng đã kịp thời thay mới bảng tên trước cổng.

Lễ khánh thành và bàn giao Điểm trường Mùa Xuân thuộc Trường mầm non Sơn Thủy, xã Sơn Thủy, tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: KIM CÚC)

Thanh Hóa: Chắp cánh tương lai cho mầm non vùng cao Sơn Thủy

Sáng 29/8, tại xã Sơn Thủy, tỉnh Thanh Hóa, diễn ra lễ khánh thành và bàn giao Điểm trường Mùa Xuân thuộc Trường mầm non Sơn Thủy sau một năm xây dựng. Công trình được sự hỗ trợ của Quỹ thiện nguyện TIM CUP, là minh chứng cho sự chung tay của chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, các đơn vị thi công và xã hội.

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)

Giáo dục đại học thích ứng với trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt giáo dục đại học trước những yêu cầu về tái cấu trúc chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy-học; nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. 

Lớp học làm quen với Tiếng Việt của học sinh lớp 1 Trường nội trú liên cấp xã Thu Lũm. (Ảnh: Trần Tuấn)

Sẵn sàng cho năm học mới ở biên giới Lai Châu

Bước vào năm học mới, ngành giáo dục Lai Châu đã cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị. Từ biên giới Thu Lũm, Hua Bum đến điểm trường Bản Chít nơi bị ảnh hưởng bởi lũ quét; cùng với việc sắp xếp lại trường lớp, đội ngũ; các trường cũng đã hoàn thành chuẩn bị cơ sở vật chất, huy động học sinh ra lớp, bảo đảm điều kiện dạy và học.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại chương trình "Hương sắc Việt Nam".

Đổi mới hoạt động giáo dục nghệ thuật

Công nghệ đã và đang mở ra những khả năng hỗ trợ chưa từng có cho con người trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên hoạt động giáo dục nghệ thuật cũng đứng trước băn khoăn về việc làm sao xây dựng nền tảng văn hóa cho thế hệ trẻ trước nguy cơ bị các thiết bị hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) chi phối.

Lễ Truyền Lô - truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện tại không gian Ngọ Môn Huế.

Từ Lễ Truyền Lô đến những “Học sinh danh dự”: Tiếp nối mạch nguồn hiếu học đất Cố đô

Trong không gian Ngọ Môn ngày 29/8, truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện, nối mạch với câu chuyện quảng bá di sản bằng ngôn ngữ đương đại và vinh danh 385 học sinh tiêu biểu ở vùng đất Cố đô. Quá khứ và hiện tại gặp nhau ở một giá trị bền bỉ: trọng học, trọng tài và khát vọng vươn lên.

Tại hội thảo, các đại biểu cùng trao đổi, chia sẻ tri thức về kinh tế số, công nghệ và quản trị trong kỷ nguyên mới (Ảnh: Trường đại học Văn Hiến).

Trường đại học Văn Hiến quy tụ học giả quốc tế thảo luận về kinh tế số và quản trị hiện đại

Hiện nay, chuyển đổi số đang định hình lại mô hình phát triển kinh tế và quản trị trên toàn cầu, mở ra nhiều hướng đi mới. Với mục tiêu mang đến không gian học thuật đa chiều, ngày 28/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trường đại học Văn Hiến đã tổ chức Hội thảo quốc tế “Kinh tế số trong bối cảnh quản trị hiện đại”.

(Ảnh minh họa: ĐẠI THẮNG)

Sau sắp xếp trường học, dự kiến giảm hơn 50% cơ sở giáo dục, giảm mạnh biên chế giáo viên

Việc triển khai sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục tại các địa phương trên cả nước dự kiến sẽ hoàn thành trước ngày 30/8. Tổng số cơ sở giáo dục dự kiến giảm 50,5%, từ hơn 37,5 nghìn xuống gần 18,6 nghìn cơ sở; giảm hơn 32,6 nghìn hiệu trưởng, hiệu phó và hơn 11 nghìn nhân viên trường học. 

Đại học Trà Vinh có thêm 3 chương trình đạt chuẩn quốc tế. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Đại học Trà Vinh có 30 chương trình đạt chuẩn quốc tế

Thêm 3 chương trình đào tạo đạt kiểm định theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA, Đại học Trà Vinh (tỉnh Vĩnh Long) có tổng số 30 chương trình đạt kiểm định chất lượng quốc tế, tiếp tục khẳng định định hướng nâng cao chất lượng đào tạo, hội nhập giáo dục khu vực và quốc tế.