Bụi công trường, khói đốt rác
Từ lâu, Hải Phòng luôn tự hào là đô thị có môi trường sống trong lành với hệ thống cây xanh, hồ điều hòa dày đặc. Thế nhưng, niềm tự hào đó đang bị lu mờ bởi màn sương bụi dày đặc bao phủ từ sáng sớm đến đêm khuya.
Tâm điểm ô nhiễm nằm ở khu vực nội thành, nơi đang diễn ra hàng loạt dự án xây dựng, nâng cấp hạ tầng giao thông. Theo ghi nhận, việc thi công dự án nhà ở xã hội tại tổng kho 3 Lạc Viên, dự án 384 Lê Thánh Tông và đặc biệt là công trình cầu Nguyễn Trãi trên trục đường Lê Thánh Tông đã phát tán một lượng bụi khổng lồ.
Chị Nguyễn Thảo (phường Ngô Quyền) cho biết, mỗi sáng đưa con đi học là một “cuộc chiến” với bụi: “Quãng đường 3 km, chúng tôi phải đeo hai lớp khẩu trang, kính chống bụi. Cảm giác hít thở rất khó khăn, như thể thành phố đang chìm trong một lớp tro trắng!”.
Theo phản ánh của người dân, nhiều đơn vị thi công thiếu các biện pháp vệ sinh môi trường cơ bản như che chắn khu vực phá dỡ, tưới nước dập bụi thường xuyên. Mặt đường Lê Thánh Tông luôn phủ một lớp bụi dày, khi xe cộ qua lại hoặc có gió lớn, bụi bay mù mịt, giảm tầm nhìn và trực tiếp đi vào đường hô hấp của người dân.
Không chỉ công trường lớn, việc tập kết vật liệu, thi công vỉa hè, lòng đường trên nhiều tuyến ven sông Tam Bạc, Sông Cấm, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Lợi cũng đồng thời phát sinh lượng bụi không nhỏ, khiến tình trạng ô nhiễm lan rộng khắp nội đô.
Nếu nội thành phải chịu áp lực từ bụi xây dựng, thì khu vực ngoại thành lại đối mặt tình trạng đốt rác bừa bãi. Anh Phạm Đức, 33 tuổi (phường Hồng An) bày tỏ bức xúc về bãi rác tự phát thường xuyên cháy âm ỉ tại bờ bên kia sông Kinh Môn. “Khói kèm theo mùi khét bay lập lờ trên sông như sương mù, len lỏi vào khu dân cư cách xa cả cây số. Chúng tôi đã nhiều lần tự dập lửa, phản ánh với chính quyền địa phương và đưa lên mạng xã hội, nhưng tình trạng vẫn tái diễn”, anh Đức nói.
Cơ quan chức năng TP Hải Phòng cũng xác định, ngoài khu vực nội đô, các điểm nóng ô nhiễm còn tập trung ở phía đông thành phố như Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Khu công nghiệp Đình Vũ. Ở phía tây, chất lượng không khí cũng rất kém tại các phường Hải Dương, Chí Linh, Tứ Kỳ, Bình Giang, Cẩm Giàng - nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, mỏ khai khoáng và hệ thống giao thông đông đúc.
"Thành phố Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đóng cửa hơn 400 bãi rác gây ô nhiễm, chuyển đổi các bãi chôn lấp không đúng quy trình sang mục đích khác. Ngoài ra, thành phố cũng đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ đưa hai nhà máy điện rác hiện đại vào hoạt động". Ông Bùi Văn Thăng, Giám đốc Sở Nông nghiệp Môi trường Hải Phòng
Giải pháp cấp bách
Trước tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe và cuộc sống người dân, UBND thành phố Hải Phòng đã khẩn trương ban hành các văn bản chỉ đạo, yêu cầu các sở, ngành, địa phương vào cuộc quyết liệt.
Biện pháp đầu tiên là siết chặt kỷ cương tại các công trường. Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các gói thầu cải tạo, nâng cấp vỉa hè, lòng đường, yêu cầu hoàn thành trước ngày 20/12. Các gói thầu không bảo đảm tiến độ sẽ bị tạm dừng thi công ngay lập tức, chỉ được tiếp tục triển khai sau ngày 3/3/2026. Đây là động thái cho thấy sự kiên quyết trong việc chấm dứt tình trạng thi công kéo dài, gây ô nhiễm.
Sở Xây dựng cùng công an thành phố được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các công trường, bảo đảm che chắn, phun nước, xử lý bụi đúng quy định; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Hoạt động vận tải, đặc biệt là phương tiện có tải trọng lớn, cũng được yêu cầu tuân thủ quy định về che chắn vật liệu, không để rơi vãi.
Các đơn vị vệ sinh môi trường tăng tối đa tần suất quét đường, hút bụi, phun nước rửa đường tại các trục giao thông chính, cửa ngõ đô thị. Về vấn đề đốt rác, UBND các xã, phường cùng công an các cấp tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm hành vi đốt chất thải rắn sinh hoạt, rơm rạ không đúng quy định. Nhiều địa phương đã chủ động áp dụng công nghệ để quản lý, như xã Thanh Miên lắp đặt camera an ninh tại bãi rác để theo dõi và xử lý người vi phạm.
Thực tiễn ô nhiễm không khí thời gian qua có thể coi là bài học về việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở Hải Phòng. Các biện pháp hành chính mạnh mẽ và sự vào cuộc của người dân là yếu tố then chốt để thành phố cảng sớm lấy lại môi trường sống trong lành, bền vững.
