Sau một năm triển khai, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc, đòi hỏi cách quản lý linh hoạt với những giải pháp sát thực tế hơn.
Dạy thêm “dịch chuyển” ra ngoài nhà trường
Thông tư 29 quy định dạy thêm trong nhà trường không thu tiền học sinh và chỉ áp dụng cho một số đối tượng như học sinh chưa đạt yêu cầu, học sinh được bồi dưỡng học sinh giỏi hoặc học sinh lớp cuối cấp tự nguyện ôn thi theo kế hoạch của nhà trường. Mỗi môn học chỉ được dạy thêm tối đa hai tiết/tuần. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng dạy thêm tràn lan trong trường học, nhất là việc giáo viên ép buộc học sinh học thêm để tăng thu nhập. Để đối phó khi bị “siết” quản lý, nhiều lớp học thêm đã chuyển ra ngoài nhà trường.
Chị Nguyễn Thanh Th., phụ huynh có con học lớp 9 tại phường Phú Diễn (Hà Nội) cho biết, do không học thêm ở trường, chị phải đăng ký cho con học ở trung tâm bên ngoài. Vì vậy, chi phí học thêm của con tăng đáng kể trong năm qua. “Trước đây học thêm ở trường chỉ vài chục nghìn đồng một buổi, nhưng giờ ra trung tâm thì tới 150 nghìn đồng/2 tiết. Nếu học ba môn chính mỗi tuần thì chi phí tăng lên khá nhiều do các khoản trung gian như tiền phòng học, tiền điện, tiền nước, người quản lý…”, chị Th. than phiền.
Không chỉ tốn thêm tiền, việc học thêm ngoài nhà trường cũng khiến phụ huynh phải đưa đón con nhiều hơn, học sinh học vất vả hơn. Theo chị Th., chị thường xuyên phải đưa con từ trường đến trung tâm học thêm rồi 9 giờ tối mới đón về nhà. Vội vã ăn uống xong, cháu lại ngồi vào bàn làm bài trên lớp.
Nhiều phụ huynh cho rằng “xu hướng” chuyển dịch dạy thêm ra ngoài nhà trường phản ánh nhu cầu học thêm vẫn còn lớn nhằm phục vụ kỳ thi chuyển cấp và tốt nghiệp. Lý do dẫn đến nhu cầu này là đề thi tuyển sinh của các trường chuyên, trường năng khiếu, trường chất lượng cao vẫn theo hướng “đánh đố” buộc học sinh phải “tìm thầy, tìm thợ” ôn luyện.
Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh cũng cảm nhận rõ áp lực học thêm vẫn chưa giảm. Nguyễn Mạnh Kh., học sinh lớp 9 tại Hà Nội cho biết, nhiều bạn trong lớp vẫn tham gia các lớp học thêm ngoài giờ. “Nếu không học thêm thì em cảm thấy khó theo kịp các bạn, nhất là kỳ thi vào lớp 10 đang đến gần!”, em Kh. nói.
Giảm dần nhu cầu học thêm
Theo một số giáo viên, áp lực thi cử là nguyên nhân khiến nhu cầu học thêm chưa giảm. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập ở nhiều địa phương vẫn có tỷ lệ cạnh tranh cao. Như tại Hà Nội, các trường THPT công lập chỉ đủ chỗ cho gần 60% học lớp 9 khiến học sinh và phụ huynh buộc phải tìm đến các lớp luyện thi để còn hy vọng suất học THPT “giá rẻ”.
Với giáo viên, Thông tư 29 được nhìn nhận là một bước đi cần thiết để chấn chỉnh những biểu hiện tiêu cực trong dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, nhiều thầy cô cũng bày tỏ những băn khoăn trong quá trình thực hiện. “Chúng tôi đã quá bận rộn ở trên lớp với các công việc như soạn giáo án, lên lớp, chấm bài… nên đa phần sẽ lựa chọn dành thời gian cho gia đình và con nhỏ thay vì dạy thêm không công”, một giáo viên THCS tại Bắc Ninh cho biết.
Trong khi đó, các hiệu trưởng cho rằng, việc tổ chức dạy thêm trong nhà trường, nếu được quản lý chặt chẽ, sẽ có nhiều thuận lợi: Vừa tận dụng được cơ sở vật chất của trường, giáo viên lại nắm rõ chương trình, trình độ trên lớp của học sinh, việc quản lý học sinh cũng dễ dàng hơn ở các trung tâm bên ngoài. “Tuy nhiên đến nay, cơ chế tài chính trong quản lý dạy thêm, học thêm trong nhà trường để làm sao vừa bảo đảm quyền lợi của học sinh, vừa tạo động lực cho giáo viên vẫn chưa có văn bản hướng dẫn”, một hiệu trưởng Trường THCS tại phường Cầu Giấy (Hà Nội) chia sẻ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 29 nhằm tăng tính khả thi trong quản lý dạy thêm, học thêm. Có thể thấy, Thông tư 29 là bước đi cần thiết nhằm lập lại trật tự đối với hoạt động dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ vấn đề này không chỉ dựa vào quy định quản lý, mà cần nâng cao chất lượng dạy học chính khóa, đổi mới kiểm tra, đánh giá và giảm áp lực thi cử. Khi nhà trường bảo đảm tốt nhiệm vụ giáo dục, việc quản lý dạy thêm minh bạch và công bằng, nhu cầu học thêm mang tính “bắt buộc” sẽ dần giảm, đưa hoạt động này trở về đúng bản chất hỗ trợ học tập tự nguyện.
Trong báo cáo gửi Quốc hội về một số vấn đề chất vấn tại kỳ họp 9 Quốc hội khóa XV, Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu định hướng: Tăng cường chất lượng giờ học chính khóa, đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh, không ra đề thi vượt quá yêu cầu của chương trình. Đồng thời, việc mở rộng các hướng đi sau THCS như giáo dục nghề nghiệp, các chương trình liên thông cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực thi cử và nhu cầu luyện thi.
