Góp phần cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sau hợp nhất và cấu trúc lại không gian quản lý đô thị, Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang đối mặt với khối lượng công việc rất lớn liên quan các dự án tồn đọng kéo dài qua nhiều giai đoạn phát triển. Toàn thành phố có 838 công trình, dự án và khu đất gặp khó khăn, vướng mắc cần được giải quyết. Từ thực tế đó, thành phố xác định sẽ giải quyết tận gốc các điểm nghẽn.

Với 838 dự án đã được rà soát, xử lý hoặc xác định hướng xử lý, khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và hơn 17.000 ha đất đai, thành phố không chỉ giải phóng thành công một nguồn lực lớn cho nền kinh tế mà còn tạo tiền đề, niềm tin với doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.

Hồi sinh những dự án đình trệ

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy cho biết: Đến nay, 838 dự án đã được tháo gỡ hoặc xác định hướng xử lý, đạt tỷ lệ 100%, vượt xa mức bình quân 81,39% của năm địa phương thí điểm trên cả nước. Trong đó, 417 dự án đã được giải quyết dứt điểm.

Nhiều công trình từng được xem là “bài toán khó” nay đã hồi sinh. Điển hình là dự án giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1). Dự án khởi công năm 2016 với tổng vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng với mục tiêu góp phần giải quyết tình trạng ngập cho khu vực rộng lớn của thành phố. Tuy nhiên, đến năm 2020, khi khối lượng thi công đạt hơn 90%, dự án phải dừng lại do các vướng mắc về cơ chế thanh toán quỹ đất cho nhà đầu tư. Gần 5 năm đình trệ đã khiến nhiều hạng mục công trình xuống cấp, nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn trong quản lý, đầu tư. Qua nhiều lần làm việc, khi nút thắt lớn nhất được giải quyết, dự án đã khởi động lại vào đầu năm 2026 và dự tính hoàn thành trong năm nay.

Tương tự, khu đất công hơn 4,4ha tại số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài vốn bị bỏ trống nhiều năm. Sau quá trình rà soát, phối hợp giữa Trung ương và địa phương, khu đất được bàn giao cho thành phố để xây dựng công viên công cộng. Từ một khu đất bị bỏ hoang, nơi đây đang trở thành điểm nhấn không gian xanh, góp phần chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Khi các nút thắt được tháo gỡ, nguồn lực đất đai và vốn đầu tư lập tức được chuyển hóa thành các công trình phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Để tạo sự chuyển biến nhanh và căn cơ, thành phố đã thiết lập cơ chế quản trị chặt chẽ, đồng bộ, nổi bật là việc thành lập hệ thống tổ công tác chuyên trách như Tổ công tác 2215, Tổ công tác 5324 cùng nhiều tổ công tác về đầu tư công, FDI và đất đai để theo dõi, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Quá trình triển khai, lãnh đạo thành phố quán triệt phương thức điều hành theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ thẩm quyền.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy

Đồng chí Trần Văn Bảy nhấn mạnh: Khi các nút thắt được tháo gỡ, nguồn lực đất đai và vốn đầu tư lập tức được chuyển hóa thành các công trình phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Để tạo sự chuyển biến nhanh và căn cơ, thành phố đã thiết lập cơ chế quản trị chặt chẽ, đồng bộ, nổi bật là việc thành lập hệ thống tổ công tác chuyên trách như Tổ công tác 2215, Tổ công tác 5324 cùng nhiều tổ công tác về đầu tư công, FDI và đất đai để theo dõi, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Quá trình triển khai, lãnh đạo thành phố quán triệt phương thức điều hành theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ thẩm quyền”. Mỗi lĩnh vực, dự án đều được giao đầu mối phụ trách cụ thể để các khó khăn, vướng mắc được nhận diện, giải quyết trong thời gian nhanh nhất.

Nỗ lực khắc phục các bất cập

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, lãnh đạo thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận: Phần lớn các dự án tồn đọng đều thuộc nhóm khó khăn, vướng mắc nhiều vấn đề nhất. 28 dự án đang trong quá trình tháo gỡ là các dự án bất động sản quy mô lớn, các khu đất có giá trị cao hoặc các dự án liên quan đến nhiều thời kỳ khác nhau. Nhiều dự án không chỉ là câu chuyện làm thủ tục hành chính mà vướng mắc nằm ở sự không đồng bộ các quy định giữa quy hoạch, đầu tư, đất đai, xây dựng, tài chính và vi phạm pháp luật.

Nêu thí dụ về những hạn chế về cơ chế, chính sách, bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Lan Anh cho biết: Doanh nghiệp đầu tư nhiều dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp tại khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) bằng nguồn vốn tư nhân, tự thỏa thuận bồi thường với người dân rất sớm. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải chờ đợi suốt nhiều năm vì các việc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính chưa được hoàn tất. Hiện bốn dự án còn tiếp tục vướng pháp lý, ảnh hưởng lớn đến dòng tiền, tiến độ đầu tư. Và câu chuyện của Công ty Lan Anh cũng là thực tế nhiều doanh nghiệp đang gặp phải.

Ở góc độ quản lý, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng cho biết: Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở việc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đất đai đối với các dự án được giao đất từ thời kỳ Luật Đất đai năm 2003 nhưng chưa hoàn thành thủ tục tài chính. Theo ông Thắng, khó khăn không chỉ nằm ở quy định pháp luật chuyển tiếp mà còn xuất phát từ thực tế dữ liệu thị trường trong quá khứ gần như không còn hoặc không thể xác thực để làm căn cứ định giá.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở việc xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đất đai đối với các dự án được giao đất từ thời kỳ Luật Đất đai năm 2003 nhưng chưa hoàn thành thủ tục tài chính.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Toàn Thắng

Ngoài lĩnh vực đất đai, ngành xây dựng cũng ghi nhận nhiều bất cập mang tính hệ thống. Qua rà soát 115 dự án được giao xử lý, Sở Xây dựng nhận thấy, hơn 80% số dự án tồn đọng có nguyên nhân từ sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng. Nhiều dự án đã có quy hoạch chi tiết nhưng chưa được cập nhật vào quy hoạch phân khu, dẫn đến việc phải chờ điều chỉnh quy hoạch mới có thể tiếp tục đầu tư. Nhận diện thực trạng này, Sở Xây dựng đã chuyển hướng từ xử lý từng hồ sơ sang xử lý các nhóm điểm nghẽn chung, qua đó đề xuất cơ chế tháo gỡ cho nhiều dự án.

Nhằm tạo cơ chế, chính sách thông thoáng để công tác tháo gỡ thuận lợi, Ủy ban nhân dân thành phố cũng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng và các văn bản liên quan. Đồng thời, tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong xử lý các hồ sơ tồn đọng. Thành phố kiến nghị sớm luật hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung để họ yên tâm tham mưu, đề xuất phương án xử lý đối với các hồ sơ phức tạp.

Đối với các khó khăn về giá đất, các cơ quan chuyên môn đề xuất áp dụng các phương pháp linh hoạt hơn đối với những dự án đặc thù, đồng thời sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về khấu trừ chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng. Khi những vướng mắc được tháo gỡ sẽ tạo tiền đề, hành lang pháp lý nhằm ngăn chặn sự phát sinh của các dự án tồn đọng mới.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được khẳng định: Thành phố sẽ tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng thành công trình phục vụ nhân dân, góp phần đưa những dự án dang dở trở thành nhà máy, khu đô thị, công trình hạ tầng hiện đại, góp phần cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.