Giữ khí thiêng khởi nghĩa Yên Thế qua bưu thiếp

Cầm trên tay những tấm bưu thiếp (post-card) xưa, ông Huỳnh Tấn Thành (ở phường 6, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh) nhận ra chúng chứa đựng ký ức thời gian. Những hình ảnh trên bưu thiếp như một phần của lịch sử và là nguồn tư liệu quý cho hôm nay.  

Bốn tấm bưu thiếp về Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám, bà Đặng Thị Nho, người con gái Hoàng Thị Thế và các tùy tướng thân tín.
Bốn tấm bưu thiếp về Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám, bà Đặng Thị Nho, người con gái Hoàng Thị Thế và các tùy tướng thân tín.

1/Ông Thành đã bỏ công sức nhằm tìm kiếm những hình ảnh xưa được chụp và in ấn thành bưu thiếp cách nay cả trăm năm. Đến nay bộ sưu tập bưu thiếp của ông đã lên đến hàng nghìn tấm. Tuy do thực dân Pháp thực hiện nhằm phục vụ mưu đồ của họ nhưng ở một góc độ, những tấm bưu thiếp này đã phản ánh khá rõ hình ảnh về con người và đất nước Việt Nam trong giai đoạn khoảng đầu thế kỷ 20. Trong đó, ông Thành quý trọng bộ bưu thiếp về chiến công của những người nông dân vùng Yên Thế (Bắc Giang) do Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) làm thủ lĩnh. Đây là cuộc khởi nghĩa nông dân được một số nhà nghiên cứu lịch sử đánh giá là lớn nhất, dài nhất trong lịch sử chống lại sự xâm chiếm, áp bức của thực dân Pháp. Kéo dài gần 30 năm từ năm 1884 đến năm 1913, làm cho quân Pháp bao phen kinh hồn bạt vía, buộc người Pháp phải hai lần giảng hòa.

Trong các cuộc khởi nghĩa chống Pháp chỉ có duy nhất cuộc khởi nghĩa Yên Thế được lưu lại trong những bưu thiếp do chính người Pháp thực hiện. Những tấm bưu thiếp này giúp ông Thành “quay lại” một phần lịch sử nước nhà được cụ thể hóa bằng hình ảnh. Những tấm bưu thiếp đã đem đến cho người xem hôm nay lịch sử quật cường, hào hùng của cuộc khởi nghĩa Yên Thế, từng gây nhiều thiệt hại nặng nề cho thực dân Pháp. Ông Thành chia sẻ, hình ảnh in trên những tấm bưu thiếp này, chụp trong khoảng thời gian của lần hòa hoãn thứ hai đến khi cuộc khởi nghĩa chấm dứt. 

Giữ khí thiêng khởi nghĩa Yên Thế qua bưu thiếp -0
Ông Huỳnh Tấn Thành với album bưu thiếp khởi nghĩa Yên Thế. 

2/Những tấm bưu thiếp đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn thể hiện rõ nét người anh hùng Đề Thám đầu quấn khăn, giản dị trong bộ quần áo vải; hay tấm in hình ông cùng những tùy tướng thân tín; hay ông với cô con gái Hoàng Thị Thế cùng ba người cháu và người lính thân cận… Tùy tướng Ba Biều, nét mặt chân chất nhưng thể hiện phẩm chất kiên cường bị Pháp sát hại ngày 16-8-1909. Bưu thiếp khác in hình chụp thành lũy nghĩa quân ở chợ Gồ, hình quân Pháp dựng đồn lính ở Yên Thế, hình thương binh, hay vận chuyển lính Pháp tử thương, hình tra hỏi nghĩa quân bị bắt, hình nghĩa quân bị đóng gông, bị bắt trong vụ đầu độc (1908). Rồi hình con tàu đưa nghĩa quân tới Alger trước khi lưu đày ở Guyane…

Ông Thành còn sưu tập được hình ảnh người vợ ba của Đề Thám là bà Đặng Thị Nho và con gái Hoàng Thị Thế bị Pháp bắt đưa về Nhã Nam ngày 1-12-1909. Bà Nho, theo tư liệu ghi lại: “là người có trí dũng, từng xông pha trận mạc, giúp chồng đắc lực trong cuộc kháng Pháp. Khoảng đầu năm 1909 dù binh cùn thế kiệt, bà vẫn cùng chồng oanh liệt chỉ huy nghĩa quân chống địch trong trận đánh ở chợ Gồ, khiến các lực lượng do viên Đại tá Bataille đốc suất phải nể vì...”. Bà đã tuẫn tiết nhảy xuống biển ngày 25-12-1910 từ con tàu đưa bà sang lưu đày ở Guyane. Còn cô con gái Hoàng Thị Thế được Toàn quyền Albert Sarraut nhận đỡ đầu đưa sang Pháp học. Năm 1961, bà về nước sống, qua đời năm 1988, thọ 87 tuổi.

Quý trọng lịch sử nước nhà, ông Thành gìn giữ rất kỹ bộ bưu thiếp về Đề Thám và nghĩa quân Yên Thế. Với ông, mỗi tấm bưu thiếp như “chứng nhân lịch sử” nhắc nhở người xem hôm nay hình dáng của những con người cứu quốc cùng những chứng tích về cuộc khởi nghĩa. Cầm trên tay những tấm bưu thiếp về tiền nhân mà lòng ông xúc động, dâng lên cảm xúc về hồn thiêng sông núi và bồi đắp thêm kiến thức lịch sử nước nhà.

Có thể bạn quan tâm

Chia vui cùng tác giả giành giải.

Gieo thói quen đọc sách

Phát động từ tháng 6/2025, cuộc thi Kể chuyện sách với thiếu nhi của báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút đông đảo thiếu nhi và phụ huynh cả nước.

Tặng sách cho Hội đồng Đội Trung ương

Tặng sách cho Hội đồng Đội Trung ương

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Xuất bản Việt Nam vừa phối hợp cùng các đơn vị tổ chức chương trình Trao tặng Tủ sách Thiếu nhi cho Hội đồng Đội Trung ương nhằm tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc đến các trường học, các cơ sở Đoàn - Đội và các điểm sinh hoạt thiếu nhi trên cả nước.

Hành trình để nhớ, để yêu

Hành trình để nhớ, để yêu

Nhà thơ Phan Hoàng vừa ra tuyển tập “Theo dấu bụi vàng tích Việt” (NXB Hội nhà văn), tập hợp nhiều bài ký giúp người đọc bước vào cuộc hành trình trên cả chiều dài lịch sử và không gian đất nước.

Lễ ăn than của người Giẻ-Triêng. Ảnh: K.MINH

Gia tăng sức mạnh mềm quốc gia

Sự kiện tiêu biểu đầu tiên cần điểm lại cuối tuần qua ở miền trung là việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTT&DL) vừa công nhận 4 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của tỉnh Quảng Ngãi là:

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Nhiều di tích trong phố cổ Hà Nội trở thành điểm đến thu hút du khách và người dân dịp Tết cổ truyền Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: TÚ NHI

Di sản - Nguồn lực chiến lược cho tương lai

Trong bối cảnh phát triển mới, khi yêu cầu tăng trưởng xanh, bền vững và dựa vào nội lực được đặt ra ngày càng rõ nét, di sản không còn được nhìn nhận đơn thuần như “ký ức của quá khứ” cần bảo tồn nguyên trạng. Di sản đang dần được xác lập vị thế như một nguồn lực chiến lược cho hiện tại và tương lai.

Từ chối làm "nô bộc" của "người bạn mới" AI

Từ chối làm "nô bộc" của "người bạn mới" AI

Nhìn nhận, đồng hành, ứng phó và khắc phục trước trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong nhiều nội dung được quan tâm và bàn luận tại tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca” trong khuôn khổ Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 do Hội Nhà văn Việt Nam và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức.

Nhà thơ Raja Ahmad Aminullah tặng sách nhà thơ Nguyễn Quang Thiều.

Người lữ hành đi tìm hồn thơ trong lòng Hà Nội

Trong xu thế hoạt động văn chương hiện nay, có những người tập trung kiến tạo nên những không gian để tâm hồn nhân loại gặp gỡ. Raja Ahmad Aminullah là nhà thơ, nhà văn hóa uy tín người Malaysia cũng là một người như thế.

Tổ chức tốt Ngày thơ Việt Nam trên đất mỏ

Tổ chức tốt Ngày thơ Việt Nam trên đất mỏ

Đêm thơ Nguyên tiêu “Trước biển lớn” đã diễn ra cuốn hút tại Cung quy hoạch, hội chợ, triển lãm Quảng Ninh vào tối ngày 3/3 với sự tham dự của Phó Thủ tướng Lê Thành Long và đông đảo khán giả là các văn nghệ sĩ, cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội, thanh niên, người dân trên địa bàn.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Không thể chấp nhận mãi sự tụt hậu

Không thể chấp nhận mãi sự tụt hậu

“Trí tuệ thực sự không phải là biết những điều người khác không biết, mà là khả năng diễn đạt những điều khó nhất bằng ngôn ngữ chạm đến trái tim của mọi người”.

Sắm Tết thời bao cấp. Ảnh tư liệu

Nhớ những năm dành dụm Tết

Thời bao cấp, cái gì cũng tem phiếu, cho sao được thế, gọi là tiêu chuẩn, túi hàng Tết mỗi gia đình coi như đầy đủ trong 3 ngày Tết. Có bóng bì, bánh đa nem, mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu, mì chính, chè gói Ba Đình, thuốc lá giấy bạc Điện Biên…, tất cả được đựng trong túi nylon, bán với giá rẻ.

Ảnh: K.MINH

Di sản, sách báo chào xuân

Trong những ngày đầu xuân năm mới, một loạt sự kiện đáng chú ý diễn ra trên khắp cả nước, tôn vinh những giá trị di sản nhiều thế hệ đã để lại cho dân tộc.

Lễ thiết triều của Vua Lê Hy Tông trong sách của Samuel Baron.

Năm mới trong cung đình Vua Lê thế kỷ 17

Cha cố Giovanni Filippo De Marini (1608-1682) lên tàu đi truyền giáo từ Ấn Độ tới Đàng Ngoài vào năm 1646 và ở lại đây cho đến năm 1658. Thời gian ở Đàng ngoài của ông dưới sự trị vì của Vua Lê Thần Tông và Vua Lê Chân Tông.

Cảnh quan một góc Hồ Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Giữ hệ sinh thái nhân văn ­­­cho vùng di sản Hồ Tây

Vùng cảnh quan đặc sắc Hồ Tây với nhiều lớp phủ văn hóa đã qua hơn hai thiên niên kỷ dần định hình trong ký ức Hà Nội ngày nay. Không gian văn hóa đó mang những giá trị sinh thái nhân văn riêng có/và của Hà Nội chứ không phải được giới hạn bởi một đường bê-tông chạy trên/bao quanh mặt nước Hồ Tây.

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Lễ hội áo dài đã trở thành thường niên tại Hà Nội. Ảnh: KHIẾU MINH

Nhớ tà áo dài thời gian khó

Bạn bè các nước đến thăm Việt Nam, rất mê vẻ đẹp của tà áo dài, và trong từ điển văn hóa, họ để nguyên từ Aodai, thể hiện sự trân trọng áo dài - nét độc đáo của văn hóa Việt Nam.

Tác phẩm của họa sĩ Giang Phong.

Những mảng màu phi thực

Sử dụng chất liệu sơn dầu hoặc acrylic nhưng nhiều bức tranh của Giang Phong lại toát lên vẻ màu của sơn mài.

Ngày thơ Việt Nam lần thứ 23 tại Ninh Bình với chủ đề "Tổ quốc bay lên". Ảnh: QUANG HƯNG

Ngày thơ ra biển, nhà thơ xuống hầm lò

Mong lan tỏa tinh thần thơ ca đến các địa phương, vùng miền, năm nay 2026, Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 được Hội nhà văn Việt Nam phối hợp tỉnh Quảng Ninh tổ chức. Nhiều dự định hay đã được chia sẻ tại cuộc gặp gỡ báo chí ở trụ sở Hội vừa diễn ra. Thời Nay xin chia sẻ cùng bạn đọc.

Nhiều hoạt động nổi bật cho Ngày thơ

Nhiều hoạt động nổi bật cho Ngày thơ

Với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”, Ngày thơ Việt Nam năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ diễn ra trong ba ngày (ngày 27, 28/2 và 1/3, nhằm ngày 11,12 và 13 tháng Giêng).

"Chợ phiên trên núi", tranh Đỗ Đức.

Đầu xuân ngắm tranh con ngựa

Trong lịch sử mỹ thuật thế giới, các đề tài về thiên nhiên, con người và động vật là những nội dung thường đề cập đến trong đó có con vật và cố nhiên con ngựa là hình tượng được nhiều họa sĩ tập trung miêu tả với nhiều chất liệu khác nhau như sơn dầu, thuốc nước, bột màu...

Bền lòng với thể thơ truyền thống

Bền lòng với thể thơ truyền thống

Đón Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24, Hội Nhà văn Hà Nội tổ chức Ngày thơ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) vào sáng 1/3 (13 tháng Giêng năm Bính Ngọ) với nhiều hoạt động được truyền trực tiếp trên kênh 1 Phát thanh-Truyền hình Hà Nội.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.