Giữ khí thiêng khởi nghĩa Yên Thế qua bưu thiếp

Cầm trên tay những tấm bưu thiếp (post-card) xưa, ông Huỳnh Tấn Thành (ở phường 6, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh) nhận ra chúng chứa đựng ký ức thời gian. Những hình ảnh trên bưu thiếp như một phần của lịch sử và là nguồn tư liệu quý cho hôm nay.  

Bốn tấm bưu thiếp về Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám, bà Đặng Thị Nho, người con gái Hoàng Thị Thế và các tùy tướng thân tín.
Bốn tấm bưu thiếp về Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám, bà Đặng Thị Nho, người con gái Hoàng Thị Thế và các tùy tướng thân tín.

1/Ông Thành đã bỏ công sức nhằm tìm kiếm những hình ảnh xưa được chụp và in ấn thành bưu thiếp cách nay cả trăm năm. Đến nay bộ sưu tập bưu thiếp của ông đã lên đến hàng nghìn tấm. Tuy do thực dân Pháp thực hiện nhằm phục vụ mưu đồ của họ nhưng ở một góc độ, những tấm bưu thiếp này đã phản ánh khá rõ hình ảnh về con người và đất nước Việt Nam trong giai đoạn khoảng đầu thế kỷ 20. Trong đó, ông Thành quý trọng bộ bưu thiếp về chiến công của những người nông dân vùng Yên Thế (Bắc Giang) do Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) làm thủ lĩnh. Đây là cuộc khởi nghĩa nông dân được một số nhà nghiên cứu lịch sử đánh giá là lớn nhất, dài nhất trong lịch sử chống lại sự xâm chiếm, áp bức của thực dân Pháp. Kéo dài gần 30 năm từ năm 1884 đến năm 1913, làm cho quân Pháp bao phen kinh hồn bạt vía, buộc người Pháp phải hai lần giảng hòa.

Trong các cuộc khởi nghĩa chống Pháp chỉ có duy nhất cuộc khởi nghĩa Yên Thế được lưu lại trong những bưu thiếp do chính người Pháp thực hiện. Những tấm bưu thiếp này giúp ông Thành “quay lại” một phần lịch sử nước nhà được cụ thể hóa bằng hình ảnh. Những tấm bưu thiếp đã đem đến cho người xem hôm nay lịch sử quật cường, hào hùng của cuộc khởi nghĩa Yên Thế, từng gây nhiều thiệt hại nặng nề cho thực dân Pháp. Ông Thành chia sẻ, hình ảnh in trên những tấm bưu thiếp này, chụp trong khoảng thời gian của lần hòa hoãn thứ hai đến khi cuộc khởi nghĩa chấm dứt. 

Giữ khí thiêng khởi nghĩa Yên Thế qua bưu thiếp -0
Ông Huỳnh Tấn Thành với album bưu thiếp khởi nghĩa Yên Thế. 

2/Những tấm bưu thiếp đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn thể hiện rõ nét người anh hùng Đề Thám đầu quấn khăn, giản dị trong bộ quần áo vải; hay tấm in hình ông cùng những tùy tướng thân tín; hay ông với cô con gái Hoàng Thị Thế cùng ba người cháu và người lính thân cận… Tùy tướng Ba Biều, nét mặt chân chất nhưng thể hiện phẩm chất kiên cường bị Pháp sát hại ngày 16-8-1909. Bưu thiếp khác in hình chụp thành lũy nghĩa quân ở chợ Gồ, hình quân Pháp dựng đồn lính ở Yên Thế, hình thương binh, hay vận chuyển lính Pháp tử thương, hình tra hỏi nghĩa quân bị bắt, hình nghĩa quân bị đóng gông, bị bắt trong vụ đầu độc (1908). Rồi hình con tàu đưa nghĩa quân tới Alger trước khi lưu đày ở Guyane…

Ông Thành còn sưu tập được hình ảnh người vợ ba của Đề Thám là bà Đặng Thị Nho và con gái Hoàng Thị Thế bị Pháp bắt đưa về Nhã Nam ngày 1-12-1909. Bà Nho, theo tư liệu ghi lại: “là người có trí dũng, từng xông pha trận mạc, giúp chồng đắc lực trong cuộc kháng Pháp. Khoảng đầu năm 1909 dù binh cùn thế kiệt, bà vẫn cùng chồng oanh liệt chỉ huy nghĩa quân chống địch trong trận đánh ở chợ Gồ, khiến các lực lượng do viên Đại tá Bataille đốc suất phải nể vì...”. Bà đã tuẫn tiết nhảy xuống biển ngày 25-12-1910 từ con tàu đưa bà sang lưu đày ở Guyane. Còn cô con gái Hoàng Thị Thế được Toàn quyền Albert Sarraut nhận đỡ đầu đưa sang Pháp học. Năm 1961, bà về nước sống, qua đời năm 1988, thọ 87 tuổi.

Quý trọng lịch sử nước nhà, ông Thành gìn giữ rất kỹ bộ bưu thiếp về Đề Thám và nghĩa quân Yên Thế. Với ông, mỗi tấm bưu thiếp như “chứng nhân lịch sử” nhắc nhở người xem hôm nay hình dáng của những con người cứu quốc cùng những chứng tích về cuộc khởi nghĩa. Cầm trên tay những tấm bưu thiếp về tiền nhân mà lòng ông xúc động, dâng lên cảm xúc về hồn thiêng sông núi và bồi đắp thêm kiến thức lịch sử nước nhà.

Có thể bạn quan tâm

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Nồng nhiệt cuối hè

Nồng nhiệt cuối hè

Bước vào những ngày nghỉ cuối hè của giới học sinh, sinh viên, tuy cơn nắng nóng bất thường vừa trở lại, nhưng cùng với đó, là hàng loạt sự kiện văn hóa biểu hiện qua võ… và vẽ thật tưng bừng.

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ truyền thống tại chương trình "Kết duyên tơ hồng".

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ xưa

Thân nghinh - một nghi lễ quan trọng trong đám cưới Nam Bộ truyền thống - vừa được tái hiện trọn vẹn tại sự kiện văn hóa “Kết duyên tơ hồng”. Điều đặc biệt là cả ban tổ chức lẫn khách tham dự đa phần là người trẻ. Họ cùng nhau trải nghiệm nét độc đáo của lễ cưới xưa thông qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa.

Màn trình diễn tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dọn đường đưa văn hóa vào kinh tế sáng tạo

Hiện nay, sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa phần lớn được quyết định bởi năng lực sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm. Để văn hóa có sức sống bền vững và lan tỏa, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái sáng tạo một cách tương xứng.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Triển lãm “Địa tầng ký ức" vào ngày khai mạc.

Cuộc đối thoại giữa đất và ánh sáng

Các tác phẩm trong triển lãm “Địa tầng ký ức”, diễn ra tại Bảo tàng nghệ thuật Quang San, TP Hồ Chí Minh từ ngày 24/7 đến 23/8 được họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) bày chung với đồng nghiệp, được chắt lọc từ quá trình nghiên cứu và thực hành nghệ thuật của anh hơn hai mươi năm.

Ban Chấp hành khóa X ra mắt đại hội.

Chờ gỡ mối buộc cho sân khấu vươn mình

Mở đầu cho chuỗi đại hội các hội văn học, nghệ thuật nhiệm kỳ mới sắp lần lượt diễn ra, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031 vừa gióng lên những khó khăn, bất cập với đời sống sân khấu và một phần cũng là của đời sống văn học, nghệ thuật. Thời Nay chia sẻ một số nhìn nhận thẳng thắn và kỳ vọng phát đi từ đại hội.

Vợ chồng nhà thơ Vũ Cao.

Nhà thơ Vũ Cao thực hành văn nghệ

LTS: Gần đây, dư luận xã hội quan tâm bàn luận nhiều về nhà văn, nghề văn, công việc cầm bút, cả những vấn đề nhân cách, đạo đức, quan hệ xã hội, tinh thần lao động nghề nghiệp, ý thức dấn thân, cống hiến… Với nhiều góc nhìn khác nhau và những ý kiến đa chiều, có sự ghi nhận, tôn vinh, nhưng cũng có cả những băn khoăn, những đánh giá chưa đầy đủ hoặc thái độ coi thường…

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Về nghe Nguyễn Nhật Ánh kể chuyện tình

Về nghe Nguyễn Nhật Ánh kể chuyện tình

Vẫn chọn không gian làng quê cũ với những mảnh đời ngang trái, trong lần hội ngộ này, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh tiếp tục để bạn đọc chứng kiến bao ngã rẽ chông chênh. “Chuyện tình thị trấn” (NXB Trẻ) mang đoạn kết buồn nhưng lại mở ra nhiều hướng đi mới thênh thang hơn cho từng nhân vật.

Chế độ đãi ngộ với nghệ sĩ, diễn viên đang cần được nâng cao hơn trong bối cảnh mới.

Chờ hỗ trợ diễn viên thiết thực hơn

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Ảnh: ANH QUÂN

Hội ngộ di sản với đương đại

Trân trọng và gìn giữ quá khứ, để hướng tới tương lai, là một tinh thần gần như đã rút gọn thành “khẩu hiệu” trong nhiều ngành khác nhau. Cuối tuần qua tại Thủ đô (31/7), vừa khai mạc một triển lãm thú vị liên quan tới mục đích như vậy với tên gọi là “Mật ngữ thời gian” tại Nhà triển lãm Mỹ thuật (16 Ngô Quyền).

Nghệ sĩ Nguyệt Thu và An Như biểu diễn tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội).

Âm nhạc lan tỏa yêu thương nơi phòng bệnh

Không phông màn rực rỡ, không có hệ thống âm thanh, ánh sáng chuyên nghiệp hay những hàng ghế xếp ngay ngắn, buổi biểu diễn của dự án “Nơi yêu thương bắt đầu” diễn ra giữa một không gian khác lạ: Sảnh bệnh viện. Ở đó, tiếng đàn tìm đến bệnh nhân, người nhà và nhân viên y tế, trao đi những phút giây bình yên giữa hành trình điều trị vốn đầy âu lo, căng thẳng.

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.