Trong bức tranh chung đó, nông, lâm, thủy sản tiếp tục là điểm sáng khi duy trì mức xuất siêu khoảng 9,2 tỷ USD. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò của ngành nông nghiệp trong việc giảm áp lực lên cán cân thương mại quốc gia.
Tuy nhiên so với cùng kỳ, xuất siêu ngành nông nghiệp cũng giảm 7,7%. Nguyên nhân là do kim ngạch nhập khẩu tăng khá mạnh, đạt 26,68 tỷ USD, tăng 11,7%.
Phần lớn các nhóm hàng nhập khẩu đều ghi nhận tăng trưởng, nổi bật là sản phẩm chăn nuôi tăng 26,9%; lâm sản tăng 19,9%; nông sản tăng 16,1%.
Trong khi đó, giá một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà-phê, gạo lại giảm đáng kể do chịu tác động từ diễn biến giá thế giới.
Cụ thể, sáu tháng đầu năm, xuất khẩu gạo đạt 5,2 triệu tấn, tăng 9,9% về lượng nhưng kim ngạch giảm 2,5%, đạt 2,38 tỷ USD do giá xuất khẩu bình quân giảm 11,3%.
Tương tự, cà-phê cũng tăng về lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị, chỉ đạt 4,78 tỷ USD do giá xuất khẩu bình quân giảm 22%.
Những diễn biến nêu trên cho thấy, để tăng xuất siêu bền vững cần có giải pháp cho cả phía nhập khẩu và xuất khẩu. Về nhập khẩu, từng bước nâng cao khả năng chủ động nguồn nguyên liệu trong nước, phát triển vùng nguyên liệu tập trung năng suất, chất lượng cao, giá cạnh tranh, nhất là trong điều kiện các ngành hàng xuất khẩu có lợi thế như hạt điều, gỗ, thủy sản... ngày càng gia tăng nhu cầu nguyên liệu chế biến.
Mặt khác, việc giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu cũng là yếu tố quan trọng nâng cao khả năng chống chịu của lĩnh vực nông nghiệp trước biến động từ thị trường thế giới. Bởi khi giá nguyên liệu hoặc chi phí logistics quốc tế tăng sẽ kéo theo chi phí sản xuất trong nước tăng, ảnh hưởng sức cạnh tranh và thu hẹp dư địa xuất siêu của nhiều ngành hàng.
Đối với xuất khẩu, do lợi thế về sản lượng không còn là chỉ số quan trọng nhất để gia tăng kim ngạch mà giá bán mới chính là “bàn đạp” thúc đẩy tăng trưởng, cho nên mỗi ngành hàng cần chủ động giải pháp “làm chủ” giá bán trên thị trường. Thí dụ, cà-phê, rau quả sẽ hướng vào chế biến sâu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mới, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng, tránh bị động khi thị trường dư cung, giảm giá.
Với mặt hàng gạo, ngoài các thị trường truyền thống nên đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường giá bán cao với phân khúc gạo đặc sản, gạo phát thải thấp. Thực tế, giá xuất khẩu gạo 5% tấm của Việt Nam hiện ở mức hơn 400 USD/tấn nhưng gạo thơm, gạo phát thải thấp xuất khẩu vào Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU)… có thể đạt 800 đến hơn 1.000 USD/tấn.
Năm 2025, xuất siêu toàn ngành nông nghiệp đạt khoảng 21 tỷ USD, tạo dấu ấn nổi bật trong bức tranh thương mại cả nước. Tuy nhiên, những tháng đầu năm đã xuất hiện nhiều yếu tố bất lợi, do vậy, những tháng cuối năm 2026 cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm duy trì và từng bước mở rộng thặng dư thương mại. Điều này sẽ tạo nền tảng để ngành nông nghiệp phát huy vai trò trụ đỡ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế chung.
