Tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ngày 18/9, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam tổ chức Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và trực tuyến tại Ngân hàng Nhà nước chi nhánh 14 Khu vực, các vệ tinh của Ngân hàng Nhà nước 14 Khu vực trên toàn quốc.

Hơn 4,1 triệu tỷ đồng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa

Với số lượng chiếm khoảng 98% trong tổng số doanh nghiệp đang hoạt động và có kết quả kinh doanh, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vị trí, vai trò rất quan trọng trong việc tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế-xã hội.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định, thời gian qua, Đảng và Nhà nước luôn xác định doanh nghiệp, doanh nhân là lực lượng chủ lực trong xây dựng và phát triển kinh tế, trong đó xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, đã ban hành nhiều nghị quyết, đề ra nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp đột phá thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và ban hành riêng Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo cơ sở pháp lý và môi trường thuận lợi để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Về phía ngành Ngân hàng, theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam luôn nhận thức rõ tín dụng là một trong những nguồn lực thiết yếu hỗ trợ doanh nghiệp duy trì, phục hồi và mở rộng sản xuất kinh doanh. Vì vậy, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn tín dụng.

Đặc biệt, một chính sách đáng chú ý được triển khai từ tháng 8/2026 là chương trình tín dụng hướng tới các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) cho biết, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng. Các khoản vay thuộc chương trình được áp dụng mức lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay.

Kết quả tín dụng cho thấy quy mô vốn dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục tăng. Trong giai đoạn 2021-2025, doanh số cho vay đối doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt hơn 21,7 triệu tỷ đồng, bình quân hơn 4,3 triệu tỷ đồng mỗi năm.

Đến cuối tháng 8/2026, doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm đối với khu vực này đạt hơn 3,8 triệu tỷ đồng. Dư nợ tín dụng đạt hơn 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% so với cuối năm 2025, cao hơn mức tăng tín dụng chung của nền kinh tế. Theo phần trình bày tại hội nghị, tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế đến cuối tháng 8 đạt 10,24%.

Dư nợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trong đó, lĩnh vực thương mại, dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất, tương đương 70,48% tổng dư nợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Riêng 4 ngân hàng thương mại Nhà nước có dư nợ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm 32,6% tổng dư nợ đối với khu vực này.

Tiếp tục tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận vốn

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận trên, cần thẳng thắn nhìn nhận khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được tháo gỡ.

Vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng tại buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để xử lý các khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng đã chỉ đạo “Vốn tín dụng phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý”, đồng thời yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các Bộ, cơ quan, địa phương tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng vốn cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

“Trên tinh thần của Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ, để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa tổ chức hội nghị này nhằm trao đổi thẳng thắn, thực chất về những vấn đề đang đặt ra trong hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó làm rõ những khó khăn, vướng mắc từ cơ chế, chính sách, quy trình và sản phẩm tín dụng, cũng như những vấn đề từ phía doanh nghiệp trong minh bạch thông tin và khả năng hấp thụ vốn”, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nêu rõ.

Tại hội nghị, từ góc nhìn của doanh nghiệp, ngân hàng, Hiệp hội và các cơ quan quản lý nhà nước, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận, đề xuất những giải pháp thiết thực, khả thi để tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng vốn và nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông Đỗ Văn Vẻ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hưng Yên, điều doanh nghiệp cần không đơn thuần là có thêm vốn, mà quan trọng hơn là có thể tiếp cận được nguồn vốn phù hợp, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý để biến cơ hội kinh doanh thành năng lực sản xuất và tăng trưởng thực sự.

“Bài toán hiện nay không chỉ là tăng lượng vốn đưa ra nền kinh tế, mà cần đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận vốn và nâng cao năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Từ thực tiễn đó, phải từng bước đổi mới phương thức đánh giá tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giảm dần sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm”, ông Đỗ Văn Vẻ chia sẻ. Vì vậy, ông Đỗ Văn Vẻ mong các tổ chức tín dụng tiếp tục ứng dụng mạnh hơn công nghệ và dữ liệu, đánh giá doanh nghiệp toàn diện hơn thông qua dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, lịch sử thanh toán, dữ liệu thuế, hóa đơn điện tử, uy tín của doanh nghiệp và hiệu quả thực tế của phương án kinh doanh…

Ngoài ra, để khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo nhiều ý kiến, một trong những vấn đề cần được giải quyết là cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp. Theo đó, tiếp tục nâng cao hiệu quả của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các công cụ hỗ trợ phù hợp.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn khẳng định, các ý kiến tại hội nghị đã phản ánh khá đầy đủ, thực chất những khó khăn, vướng mắc và nhu cầu của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động và tiếp cận các nguồn lực, nhất là vốn tín dụng; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển trong thời gian tới.

“Khó khăn trong tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ xuất phát từ điều kiện tín dụng của ngân hàng mà còn chịu tác động từ nguyên nhân khách quan của môi trường kinh tế thế giới, trong nước, từ yêu cầu quản trị rủi ro phía ngân hàng và những hạn chế nội tại của doanh nghiệp.

Trong đó, có những vấn đề thuộc phạm vi xử lý của ngành Ngân hàng, nhưng cũng có nhiều vấn đề cần sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, các hiệp hội và từ chính doanh nghiệp. Vì vậy, việc tháo gỡ các điểm nghẽn này cần được thực hiện đồng bộ, với tinh thần rõ vấn đề, rõ trách nhiệm và rõ giải pháp, để các chính sách hỗ trợ thực sự đi vào cuộc sống”, Thống đốc nhấn mạnh.