Sự kiện ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết từ các chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo các sở, ngành nhằm làm rõ cấu trúc không gian, động lực phát triển, hạ tầng kỹ thuật và sinh thái đô thị.
Theo Trung tâm Quy hoạch khu vực 4 (Viện Quy hoạch đô thị nông thôn quốc gia, Bộ Xây dựng, đại diện liên danh tư vấn), đồ án quy hoạch gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố với 103 đơn vị hành chính cấp xã, phường cùng không gian biển liên quan, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 6.360km2.
Theo đơn vị tư vấn, quy hoạch lần này đặt Cần Thơ vào bối cảnh mới nhằm khẳng định mạnh mẽ vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, khai thác tối đa lợi thế kinh tế biển, hệ sinh thái sông nước và mạng lưới hạ tầng liên vùng. Tuy nhiên, thành phố cũng đối mặt với nhiều bài toán khó về tự nhiên. Cần Thơ có khoảng 75% diện tích thành phố có nguy cơ ngập nước, hơn 50% phạm vi đối mặt với nguy cơ sụt lún, một số khu vực có thể ngập sâu từ 3–4m.
Cơ cấu sử dụng đất hiện hữu: đất nông nghiệp chiếm tới 83%, mặt nước và kênh rạch chiếm 9%, trong khi diện tích đã xây dựng mới chỉ đạt khoảng 8%. Sự phân bổ này đòi hỏi quy hoạch phải lấy tổ chức không gian phát triển theo hướng thích ứng với sông nước, bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên làm nền tảng cốt lõi.
Trên cơ sở đó, đồ án xác định 4 định hướng phát triển lớn: trung tâm vùng kinh tế biển; trung tâm công nghệ nông nghiệp; trung tâm dịch vụ quốc tế và đô thị sông nước đặc sắc.
Dự thảo đồ án quy hoạch tập trung vào 9 nhóm vấn đề trọng tâm, chú trọng nâng cao vai trò trung tâm vùng, khai thác hiệu quả hạ tầng khung, lấy cấu trúc nước và sinh thái tự nhiên làm nền tảng đô thị, ưu tiên các dự án đa ngành, nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo và tạo dư địa linh hoạt cho thị trường.
Quy hoạch phân vùng phát triển gồm 6 phân vùng (5 phân vùng trên đất liền và 1 phân vùng trên biển). Bên cạnh việc phát huy khu vực trung tâm hiện hữu, quy hoạch tạo thêm cực phát triển mới gắn với Khu kinh tế biển Trần Đề.
Quy hoạch Cần Thơ hướng đến là đô thị sinh thái, sông nước với hệ thống cây xanh, mặt nước, vùng trữ nước, không gian bán ngập, cồn cát và rừng ngập mặn song song với khung hạ tầng kỹ thuật.
Đặc biệt quy hoạch chú trọng đến hạ tầng giao thông và logistics nhằm giải quyết điểm nghẽn hạ tầng khi Cảng hàng không Cần Thơ công suất khai thác mới đạt khoảng 1,1 triệu lượt khách (so với định hướng công suất 20 triệu khách/năm), và 85% hàng hóa xuất khẩu của Cần Thơ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long vẫn phải thông qua các cảng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Dự báo đến năm 2050, quy mô dân số Cần Thơ (bao gồm tạm trú và cư trú thực tế) tăng từ mức hơn 4 triệu người hiện nay lên khoảng 6,1 triệu người.
Đóng góp ý kiến vào quy hoạch, nhiều chuyên gia đã phản biện sâu sắc nhằm hoàn thiện đồ án. Chuyên gia sinh thái cảnh quan Tiến sĩ Dương Văn Ni đề xuất: Cần Thơ không nên đưa ra vai trò trung tâm vùng một cách chung chung mà phải xác định rõ các điểm nhấn cụ thể. Tận dụng hệ thống giáo dục-đào tạo, y tế sẵn có, thành phố phải khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long và mở rộng ra toàn quốc.
Ở góc độ kinh tế, ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long lưu ý: Quy hoạch cần cụ thể hóa hơn nữa các định hướng phát triển công nghiệp, thương mại, cảng biển và các trục giao thông động lực. Đồ án càng rõ ràng thì càng tạo nền tảng vững chắc cho việc thu hút nguồn lực đầu tư tư nhân và quốc tế.
Các đại biểu cũng đồng quan điểm về việc cần lượng hóa các phương án quy hoạch còn để mở, đánh giá kỹ hiệu quả sử dụng đất, mạng lưới giao thông công cộng và khả năng kết nối liên vùng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên ghi nhận, đánh giá cao các góp ý thẳng thắn, mang tính khoa học. Việc lấy ý kiến nhằm nhận diện các vấn đề chưa chắc chắn để tiếp tục kiểm chứng, bảo đảm tính khả thi và cân đối nguồn lực trong quá trình thực hiện.
Về quy hoạch Trung tâm hành chính mới, từ 4 vị trí đề xuất ban đầu, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ đã sàng lọc và chỉ giữ lại 2 phương án khả thi gồm: Khu Trung tâm Văn hóa Tây Đô (phường Hưng Phú, quy mô khoảng 56ha) và Khu phía bắc đường Vành đai phía tây (phường Long Tuyền và xã Phong Điền, quy mô khoảng 210ha). Thành phố loại bỏ phương án di dời trung tâm thành phố về khu vực Ngã Bảy theo phương án trình của tư vấn.
Sở Xây dựng phối hợp Sở Tài chính, cơ quan thống kê và đơn vị tư vấn khẩn trương rà soát, thống nhất toàn bộ số liệu về dân số, lao động, đất đai. Đơn vị tư vấn phải lập bảng đối chiếu chi tiết các nội dung kế thừa, điều chỉnh hoặc bổ sung so với quy hoạch cấp trên.
Thành phố quyết tâm hoàn thiện toàn bộ hồ sơ trình Bộ Xây dựng thẩm định vào cuối tháng 9/2026. Quy hoạch hoàn chỉnh phải là công cụ quản lý lâu dài, bảo đảm phát triển kinh tế-đô thị hiện đại nhưng không đánh đổi môi trường, sinh kế của người dân và bản sắc sông nước miệt vườn độc đáo của Cần Thơ.
