Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi, là nền tảng tinh thần vững chắc để Việt Nam hội nhập sâu rộng mà không bị “hòa tan”.
Thực hiện chủ trương này, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số; khuyến khích các cộng đồng dân tộc biến bản sắc văn hóa thành động lực phát triển.
Là tỉnh có đông đồng bào dân tộc sinh sống, Nghệ An đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù nhằm bảo tồn văn hóa, đồng thời huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa để phát triển các thiết chế văn hóa và du lịch như: Bảo tàng, nhà hát hoặc các khu du lịch văn hóa quy mô lớn...
Hữu Khuông là một trong số ít xã miền tây Nghệ An được hưởng cơ chế đặc thù hướng tới mục tiêu gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống để phát triển kinh tế du lịch. Trong đợt sắp xếp tinh gọn bộ máy vừa qua, xã Hữu Khuông không sáp nhập địa giới hành chính. Đảng bộ và chính quyền xã Hữu Khuông đặt mục tiêu khai thác văn hóa bản địa, để văn hóa không chỉ là di sản, mà còn là tài sản phục vụ mục tiêu kinh tế-xã hội.
Bí thư Đảng ủy xã Hữu Khuông Lô Văn Giáp cho biết: Hiện nay, cấp ủy, chính quyền xã tích cực chỉ đạo, hướng dẫn người dân kiểm kê, gìn giữ di sản văn hóa có tiềm năng khai thác du lịch như: Kiến trúc, trang phục, lễ hội và phong tục. Tại nhiều thôn, bản chính như: Con Phen, Huổi Pủng, Tạ Pà… các cấp ủy tích cực vận động đồng bào gìn giữ các hoạt động lao động sản xuất truyền thống như nghề thêu, nghề dệt; giữ gìn nếp nhà sàn truyền thống; khuyến khích các cộng đồng duy trì lễ hội tiêu biểu như nghi lễ mừng tiếng sấm đầu năm của người Khơ Mú, giao lưu văn nghệ dân gian của dân tộc Thái, H’Mông.
Nằm giữa vùng lõi rừng đặc dụng Bản Vẽ, xã Hữu Khuông không chỉ được biết đến với vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của ba dân tộc: Thái, Khơ Mú và H’Mông. Năm 2025, xã Hữu Khuông khẳng định vị thế là điểm sáng trong việc biến di sản văn hóa thành động lực phát triển kinh tế bền vững.
Theo số liệu thống kê mới nhất, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm mạnh còn 32% (giảm hơn 8% so với cùng kỳ năm 2023), nhờ phát huy tối đa giá trị văn hóa bản địa. Địa phương đã khôi phục và duy trì 7/7 bản có đội văn nghệ truyền thống, kết hợp với mô hình du lịch trải nghiệm lòng hồ, thu hút khá đông du khách đến khám phá, trải nghiệm trong năm qua. Việc bảo tồn các làng nghề thủ công (dệt thổ cẩm, đan lát) đã tạo ra nguồn thu nhập phụ ổn định cho phụ nữ với mức bình quân 3,5 triệu đồng/tháng/người.
Hữu Khuông không chỉ giữ gìn “hồn cốt” dân tộc thông qua bảo tồn mà còn đưa các sản phẩm đặc trưng này vào chương trình OCOP, từng bước xây dựng thương hiệu cho địa phương, đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV về phát triển sức mạnh nội sinh từ văn hóa.
Trong định hướng phát triển dài hạn, theo Bí thư Đảng ủy xã Hữu Khuông Lô Văn Giáp, xã xác định mô hình “du lịch sinh thái lòng hồ gắn với bảo tồn văn hóa bản địa bền vững”. Các bản ven hồ như: Huổi Pủng, Con Phen được xây dựng thành điểm đến văn hóa, nơi du khách có thể trải nghiệm đời sống bản địa trong không gian nguyên sơ. Địa phương cũng đặt mục tiêu chuẩn hóa các sản phẩm du lịch theo hướng chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.
Theo bà Vi Thị Nhiên (bản Con Phen): Việc kết hợp bảo tồn lễ hội với phát triển dịch vụ homestay, ẩm thực truyền thống đang hình thành hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, giúp nâng cao đời sống đồng bào. Giữ vững bản sắc dân tộc sẽ giúp Hữu Khuông bứt phá trở thành một trong những điểm đến văn hóa độc đáo trên bản đồ du lịch miền tây Nghệ An.
Từ thực tiễn Hữu Khuông có thể thấy, khi yếu tố văn hóa được trân trọng trong quá trình khai thác tiềm năng sẽ tạo sức bật mạnh mẽ cho phát triển. Đây cũng chính là sự cụ thể hóa sinh động tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là phát huy sức mạnh nội sinh từ văn hóa để phát triển đất nước nhanh và bền vững.
