Những người góp phần quảng bá và gìn giữ di sản

Để mạch nguồn di sản được bảo tồn và tỏa sáng, các nghệ nhân ở Bắc Ninh đã không ngừng sáng tạo, tham gia sâu vào các hoạt động quảng bá, trải nghiệm, đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.

Nghệ nhân tranh dân gian Đông Hồ giới thiệu tác phẩm với du khách tại Festival “Về miền di sản Bắc Ninh-2026”.
Nghệ nhân tranh dân gian Đông Hồ giới thiệu tác phẩm với du khách tại Festival “Về miền di sản Bắc Ninh-2026”.

Bắc Ninh-Kinh Bắc là vùng đất kết tinh chiều sâu lịch sử và văn hiến, trải qua hàng nghìn năm đã bồi đắp nên một kho tàng di sản văn hóa phi vật thể phong phú, góp phần quan trọng vào bản sắc văn hóa Việt Nam. Để mạch nguồn di sản được bảo tồn và tỏa sáng, các nghệ nhân ở Bắc Ninh đã không ngừng sáng tạo, tham gia sâu vào các hoạt động quảng bá, trải nghiệm, đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.

Truyền dạy và lan tỏa giá trị di sản

Festival “Về miền di sản Bắc Ninh-2026” với hơn 30 hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc đã trở thành không gian kết nối, lan tỏa và đánh thức tiềm năng di sản trong đời sống đương đại. Trong đó, không gian trưng bày nghề làm tranh dân gian Đông Hồ - mới được UNESCO ghi danh vào “Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp” cùng những trải nghiệm, kết nối giữa các nghệ nhân làng nghề với du khách là điểm nhấn nổi bật.

Tham gia tích cực các chuỗi hoạt động tại Festival, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Tâm, người con của làng Đông Hồ vừa tỉ mỉ hướng dẫn khách tham quan các bước in tranh trên giấy điệp, vừa giới thiệu các màu sắc tự nhiên độc đáo làm từ hoa lá, vỏ sò trong tranh Đông Hồ.

Ông Tâm chia sẻ: “Trước những thách thức của nhịp sống hiện đại, chỉ nhiệt huyết và đam mê với nghề thôi chưa đủ, mà cần giữ được “hồn cốt” của tranh từ cách vẽ, màu sắc đến cách làm. Cùng với đó, một yếu tố quan trọng là các nghệ nhân phải mang được những nét đẹp, tinh túy của nghề đến với đông đảo công chúng thông qua những câu chuyện, các hoạt động tương tác để du khách có dịp trải nghiệm, hòa mình với di sản. Tôi tin rằng khi có sự trao truyền, tiếp nối và lan tỏa, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ sẽ được hồi sinh”.

Thuộc đời thứ 21 trong gia đình theo nghề tranh và có 35 năm gắn bó với nghề, ông Nguyễn Đăng Tâm đã mang tranh Đông Hồ tới nhiều quốc gia trên thế giới thông qua các sự kiện do quốc gia và tỉnh tổ chức. Hiện ba thế hệ trong gia đình cùng gắn bó với nghề làm tranh, thường xuyên có những cải tiến mẫu mã, quảng bá, bán hàng trên các nền tảng số, đồng thời liên kết với các trường học, đơn vị, nhãn hàng để mở rộng cơ hội giới thiệu, kể những câu chuyện về quy trình kỹ thuật, chất liệu và cả những triết lý sống gửi gắm trong tranh Đông Hồ.

Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 30/9/2009, dân ca quan họ Bắc Ninh, từ một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng, xã, ngày nay đã bước ra không gian rộng lớn hơn, từ sân khấu nghệ thuật đến các sự kiện giao lưu, quảng bá. Nhiều nghệ nhân, liền anh, liền chị tích cực tham gia vào hoạt động trưng bày, giới thiệu và kể chuyện di sản.

Trọn đời gắn bó với tình yêu quan họ, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Thềm (sinh năm 1959, ở khu Viêm Xá, phường Kinh Bắc) là “hạt nhân” gìn giữ, bảo tồn nhiều làn điệu quan họ cổ, khó và truyền dạy cho nhiều thế hệ trẻ.

Để lưu giữ, bảo tồn những giá trị quan họ cho muôn đời sau, bà Nguyễn Thị Thềm và chị gái là nghệ nhân Nguyễn Thị Sang đã thành lập Thư viện quan họ Sang Thềm từ năm 2022.

Hai bà dày công sưu tầm, trưng bày hàng trăm cuốn tư liệu, lưu giữ các làn điệu quan họ cùng hiện vật trong sinh hoạt như trang phục, cơi trầu, ấm tích và tổ chức những buổi giao lưu quan họ theo đúng lối cổ ngay tại thư viện.

“Không chỉ là đam mê, chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ bé để bảo tồn và để thế hệ sau biết, hiểu hơn về quan họ cổ. Hai chị em chúng tôi sẽ cố gắng chừng nào còn có thể”, nghệ nhân Nguyễn Thị Sang chia sẻ.

Bắc Ninh hiện có 240 nghệ nhân thuộc các lĩnh vực văn hóa dân gian, nghề truyền thống. Bằng tài năng, tâm huyết và sự bền bỉ, các thế hệ nghệ nhân vẫn âm thầm gìn giữ, thực hành, trao truyền di sản vốn quý của các thế hệ đi trước, khuyến khích con cháu tiếp bước, duy trì và làm giàu thêm bản sắc văn hóa quê hương.

Để mạch nguồn lan tỏa

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Bùi Thị Thu Thủy cho biết: Bắc Ninh hiện có 8 di sản được UNESCO công nhận và ghi danh; 27 di sản văn hóa nằm trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, gần 4.000 di tích.

Bên cạnh đó, tỉnh còn có không gian sinh động của gần 1.400 lễ hội truyền thống, khoảng 200 làng nghề. Những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể này kết tinh làm nên bản sắc văn hóa Kinh Bắc độc đáo, trở thành nguồn lực tinh thần to lớn, góp phần làm nên sức mạnh nội sinh cho Bắc Ninh trong quá trình phát triển.

Đáng chú ý, với sự quan tâm, chăm sóc, phát huy vai trò giữ lửa và truyền lửa của các nghệ nhân trong cộng đồng, Bắc Ninh là địa phương tiên phong thực hiện phong tặng danh hiệu và có cơ chế hỗ trợ hằng tháng đối với nghệ nhân thuộc các loại hình di sản được UNESCO vinh danh. Các Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân được tỉnh hỗ trợ với mức kinh phí từ 1,5-4,6 triệu đồng/tháng.

dongho1.jpg
Gia đình nghệ nhân Nguyễn Đăng Tâm tham gia các hoạt động tại Festival “Về miền di sản Bắc Ninh-2026”.

Tại Kế hoạch số 36/KH-TU ngày 6/4/2026 của Tỉnh ủy Bắc Ninh thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Tỉnh ủy Bắc Ninh nêu rõ phát triển văn hóa, con người Bắc Ninh là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững của tỉnh.

Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trở thành sức mạnh mềm, tạo lợi thế cạnh tranh, nâng cao vị thế và hình ảnh Bắc Ninh trong kỷ nguyên phát triển mới. Đáng chú ý, để bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, Bắc Ninh sẽ bố trí tối thiểu 4% tổng chi ngân sách hằng năm và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.

Đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh cho biết: “Để thực hiện hiệu quả Chương trình hành động bảo vệ di sản, tỉnh Bắc Ninh xác định tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ cộng đồng thực hành nghề và nghệ nhân. Đẩy mạnh đào tạo, trao truyền nghề; đưa giáo dục di sản vào trường học một cách bài bản. Cùng với đó, tỉnh sẽ thực hiện kiểm kê, số hóa và nghiên cứu di sản một cách hệ thống, khoa học, tăng cường quảng bá, nâng cao nhận thức xã hội về giá trị di sản, đa dạng hóa sản phẩm gắn với mở rộng thị trường”.

Sau hợp nhất, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có 45 dân tộc cùng chung sống, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc với nhiều lễ hội, phong tục đặc sắc, trong đó có nhiều giá trị văn hóa đã được tôn vinh là di sản của nhân loại như thực hành tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ của người Việt; thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái; ca trù; nghi lễ và trò chơi dân gian kéo co làng Hữu Chấp.

Tuy nhiên, tỉnh đang đối mặt với thực trạng đội ngũ nghệ nhân giàu kinh nghiệm, giỏi nghề ngày càng lớn tuổi, trong khi lớp trẻ chưa đủ sức hoặc ít mặn mà với nghề. Vì vậy, rất cần một chính sách đủ mạnh, cùng kế hoạch căn cơ để các nghệ nhân có thể sống được bằng nghề truyền thống, tiếp tục sáng tạo, truyền dạy, góp phần đưa mạch nguồn di sản lan tỏa, trường tồn.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh Hội thảo “Giáo sư, Anh hùng Lao động Hoàng Chương với văn hóa dân tộc”.

Giáo sư, Anh hùng Lao động Hoàng Chương và hành trình trọn đời vì văn hóa dân tộc

Với gần 80 năm lao động, cống hiến, Giáo sư Hoàng Chương là "cánh chim không mỏi" trên bầu trời văn hóa dân tộc. Ông đã đi xa, nhưng di sản ông để lại vẫn tiếp tục soi đường cho hành trình gìn giữ, phát huy nghệ thuật truyền thống, trở thành điểm tựa cho các thế hệ nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và người yêu văn hóa dân tộc.

Nhận diện thách thức, củng cố trận địa tư tưởng trên không gian mạng

Nhận diện thách thức, củng cố trận địa tư tưởng trên không gian mạng

Cuốn sách "Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ trên môi trường mạng xã hội" là công trình nghiên cứu chuyên sâu, cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, góp phần nhận diện toàn diện các âm mưu, thủ đoạn chống phá trên không gian mạng.

Hội thảo khoa học “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” thu hút đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu. (Ảnh: Bảo tàng cung cấp)

Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng

Hội thảo khoa học “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” là hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, đồng thời là diễn đàn học thuật nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong nghiên cứu, bảo tồn, diễn giải và phát huy các giá trị văn hóa biển thông qua hoạt động bảo tàng.

Những phản hồi của khán giả về bộ phim. (Ảnh: Nhà sản xuất cung cấp)

“Tây Du Ký đại náo” tạo bất ngờ cho khán giả

Lấy cảm hứng từ một trong những tác phẩm kinh điển nổi tiếng nhất châu Á, “Tây Du Ký đại náo” không lựa chọn kể lại hành trình thỉnh kinh quen thuộc mà mở ra một câu chuyện hoàn toàn mới, kết hợp giữa yếu tố kỳ ảo, hài hước và cảm xúc gia đình.

Phụ huynh tham quan và giới thiệu cho trẻ biết về các loại trái cây tại Lễ hội Trái cây Đồng Tháp lần thứ I năm 2026.

Lễ hội của trái ngọt, đậm đà tình đất, tình người Đồng Tháp

Đồng Tháp từ lâu được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện tự nhiên và được bàn tay con người nơi đây vun bồi để hình thành nên những vườn cây trái sum suê. Đó chính là thành quả của cả một hành trình, là kết tinh của phù sa, nắng gió, và hơn hết đó là tinh thần lao động, sáng tạo của những con người chân chất, nghĩa tình.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số: Biến tiềm năng thành động lực phát triển

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội, công nghiệp văn hóa ngày càng được xác định là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng, góp phần phát huy sức mạnh mềm quốc gia, xây dựng bản sắc văn hóa và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Tác phẩm "Nơi chờ" của họa sĩ Đinh Văn Công.

"Sắc hợp" và những giao điểm của tâm hồn

Quan niệm nghệ thuật không tồn tại trong sự cô độc mà nảy mầm từ những giao điểm của tâm hồn, triển lãm "Sắc hợp" là những cuộc đối thoại không lời giữa các tác phẩm, là sợi dây liên kết vô hình nhưng mạnh mẽ được bện chặt bởi ký ức chung và niềm đam mê nghệ thuật không bao giờ tắt của nhóm họa sĩ đầy tài năng.

Trình diễn thơ được những người lính thể hiện đầy sâu sắc và xúc động.

Thơ ca bồi đắp tâm hồn người lính

Môi trường quân ngũ đòi hỏi bản lĩnh, kỷ luật và tinh thần sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ. Nhưng cũng chính từ đây, những trang sách, vần thơ đã âm thầm bồi đắp tâm hồn người lính. Trung úy Trần Việt Hoàng là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp cán bộ trẻ Quân khu 7 đang nuôi dưỡng tình yêu văn chương từ thực tiễn quân ngũ.

Chương trình “Hòa nhạc ánh sáng-Chào năm mới” do Báo Nhân Dân phối hợp cùng Ủy ban nhân dân TP Hà Nội tổ chức tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Gắn kết cộng đồng bằng tình yêu âm nhạc

Những năm gần đây, nhiều mô hình hợp xướng cộng đồng xuất hiện và phát triển mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của nhiều người ở các độ tuổi, nghề nghiệp và hoàn cảnh khác nhau. Sự phát triển này góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật cho mọi người, đồng thời tạo nên những cộng đồng gắn kết, lan tỏa giá trị nhân văn.

Hình ảnh trên bưu thiếp được lan tỏa tới người lao động.

Tác phẩm văn học nghệ thuật được số hóa chuyển tải đến với người lao động

Sau chuyến thực tế dọc tuyến đường sắt miền trung, nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật được sáng tác từ đời sống người lao động đã được số hóa, trở thành những món quà tinh thần ý nghĩa. Qua những tấm bưu thiếp gắn mã QR, người lao động có thể dễ dàng thưởng thức, gặp lại hình ảnh chính mình hoặc lan tỏa tới gia đình, xã hội.

Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế chia sẻ kinh nghiệm được rút ra sau sự cố với Ngai vua triều Nguyễn.

Sau sự cố Ngai vua triều Nguyễn: Bảo vệ bảo vật quốc gia cần sự chung tay của cộng đồng

Sự cố Ngai vua triều Nguyễn bị xâm hại năm 2025 đặt ra những câu hỏi về công tác bảo vệ bảo vật quốc gia. Sau khi hiện vật được phục chế và đưa trở lại điện Thái Hòa, Đại Nội Huế vào sáng nay (4/6), ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, đã chia sẻ với Báo Nhân Dân kinh nghiệm được rút ra từ sự việc này.