Những đột phá về tư duy phát triển văn hóa

Theo các chuyên gia văn hóa, điểm mới nổi bật và có chiều sâu nhất của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, so với các văn kiện trước đây chính là sự nâng cấp toàn diện vai trò của văn hóa. Văn hóa không chỉ được xác định là mục tiêu, là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn được khẳng định là “hệ điều tiết” cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Phân tích rõ hơn nội hàm này, Giáo sư, Tiến sĩ, Từ Thị Loan cho rằng, “Điểm mới nổi bật là Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ dừng lại ở bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá theo nghĩa truyền thống, mà đặt văn hoá vào mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, quốc phòng-an ninh và đối ngoại; coi phát triển văn hoá là điều kiện để nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

Thứ hai, Nghị quyết số 80-NQ/TW tạo ra xung lực mạnh mẽ về thể chế và nguồn lực cho phát triển văn hoá. Việc nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, chính sách, phát triển công nghiệp văn hoá, thị trường văn hoá và các ngành dịch vụ sáng tạo đã góp phần chuyển hoá văn hoá từ ‘lĩnh vực tiêu dùng ngân sách’ sang lĩnh vực tạo ra giá trị kinh tế, việc làm và giá trị gia tăng cao, đồng thời lan toả các giá trị nhân văn, sáng tạo và đổi mới trong toàn xã hội.

Thứ ba, Nghị quyết mở ra xung lực về con người và hệ giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Thông qua việc chú trọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, hài hoà giữa trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh, khát vọng cống hiến và năng lực sáng tạo, văn hoá trở thành ‘nhân tố mềm’ định hướng hành vi xã hội, củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận và sức bền tinh thần của quốc gia trước những biến động phức tạp của thế giới”.

Đối với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, điểm mới quan trọng nhất của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam là “Văn hóa không đi sau, mà cầm lái”.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, “Phát triển văn hóa, con người không chỉ là mục tiêu, mà là trụ cột, động lực và ‘hệ điều tiết’ cho phát triển. Cách định vị này cho thấy một tư duy phát triển hiện đại: Muốn phát triển nhanh mà bền vững thì phải có chuẩn mực đạo đức, có môi trường lành mạnh, có hệ giá trị ổn định, có sức đề kháng trước tác động ngoại lai.

Nghị quyết yêu cầu giá trị văn hóa phải thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội: Từ chính trị, kinh tế đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Đây là một bước tiến rất quan trọng. Văn hóa trở thành tiêu chuẩn của chính sách. Khi mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án đều được soi chiếu bằng văn hóa, phát triển sẽ không rơi vào tình trạng ‘tăng trưởng có thể cao nhưng phẩm giá xã hội thấp’, ‘vật chất đủ đầy nhưng tinh thần rạn vỡ’.