Dự lễ khai mạc có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Điện ảnh, Mạng lưới các Viện Văn hóa quốc gia của Liên minh châu Âu tại Việt Nam (EUNIC), Hội đồng Anh tại Việt Nam, Đại sứ quán các nước có phim tham gia Liên hoan cùng đại diện các cơ quan, tổ chức và nghệ sĩ trong lĩnh vực điện ảnh.
Phát biểu khai mạc, Nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương cho biết, Liên hoan phim Tài liệu châu Âu-Việt Nam là sự kiện văn hóa điện ảnh thường niên, được tổ chức lần thứ 16 với sự phối hợp của EUNIC trong việc lựa chọn và giới thiệu các tác phẩm châu Âu.
Đề cập ý nghĩa của sự kiện, ông Trịnh Quang Tùng nhấn mạnh: “Thông qua sự kiện này chúng ta có dịp tìm hiểu, khám phá và hiểu biết lẫn nhau về văn hóa, con người, cuộc sống, vấn đề môi trường, phát triển bền vững ở mỗi quốc gia. Phim tài liệu sẽ là nhịp cầu văn hóa để chúng ta xích lại gần nhau. Qua đó đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực văn hóa đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa các nước châu Âu và Việt Nam”.
Những năm qua, các nước châu Âu đã lựa chọn nhiều tác phẩm có chất lượng để giới thiệu tại Liên hoan, trong đó có những bộ phim từng được vinh danh tại các liên hoan phim quốc tế. Phía Việt Nam cũng tuyển chọn những tác phẩm có giá trị nghệ thuật, từng đạt giải thưởng trong nước để tham dự chương trình.
Điểm tạo nên nét riêng của Liên hoan là cách tổ chức các buổi chiếu ghép một phim Việt Nam với một phim châu Âu. Qua cách sắp xếp này, những câu chuyện được kể trong các không gian văn hóa khác nhau có cơ hội đối thoại trên cùng một màn ảnh.
Ông James Shipton, Phó Chủ tịch EUNIC tại Việt Nam, Giám đốc quốc gia Hội đồng Anh tại Việt Nam cho rằng, hình thức này đã trở thành một đặc điểm của Liên hoan qua 16 năm tổ chức. “Trong suốt mười sáu năm qua, liên hoan phim này đã mang đến một trải nghiệm đặc biệt: cơ hội được cùng nhau ngồi trong khán phòng và nhìn thế giới qua lăng kính của người khác. Phim tài liệu đòi hỏi ở khán giả một cách tiếp nhận khác với phim hư cấu. Nó bắt đầu từ những điều có thật: những cuộc đời, vùng đất và khoảnh khắc đã được chứng kiến và được những nhà làm phim cẩn trọng đưa đến trước mắt chúng ta”, ông James Shipton phát biểu.
Tuyển chọn phim năm nay đưa khán giả đến với nhiều câu chuyện gắn với ký ức, truyền thống và những biến chuyển của đời sống. Các nhân vật được khắc họa gồm nghệ sĩ, nhà hoạt động, những người gìn giữ các giá trị văn hóa và những cá nhân tìm kiếm hướng đi trong một xã hội nhiều thay đổi. Cách lựa chọn tác phẩm cũng cho thấy phim tài liệu có khả năng mở ra những cuộc đối thoại vượt qua giới hạn địa lý. Mỗi bộ phim xuất phát từ một câu chuyện cụ thể, song những vấn đề đặt ra có thể tạo sự quan tâm đối với khán giả ở những nền văn hóa khác.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông khẳng định: Việt Nam những năm qua trở thành điểm hội tụ của nhiều liên hoan phim quốc tế, tạo nên một không gian điện ảnh đa dạng và giàu tính kết nối. Trong đó, Liên hoan phim tài liệu châu Âu-Việt Nam, qua 16 kỳ tổ chức, đã từng bước khẳng định vị trí trong đời sống điện ảnh Việt Nam, góp phần đưa những tác phẩm tài liệu của Việt Nam và châu Âu đến gần hơn với công chúng, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm điện ảnh.
Liên hoan năm nay quy tụ tác phẩm của nhiều quốc gia châu Âu cùng các bộ phim Việt Nam, với chủ đề và cách thể hiện đa dạng. Mỗi tác phẩm mang đến một câu chuyện và góc nhìn riêng, tạo không gian để khán giả khám phá, suy ngẫm, đối thoại về những vấn đề của đời sống hôm nay. Thông qua việc giới thiệu tác phẩm, kết nối tài năng và khuyến khích những ý tưởng sáng tạo, Liên hoan phim góp phần tạo thêm động lực cho điện ảnh Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, sáng tạo và hội nhập.
Ông đánh giá cao sự phối hợp của Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, các cơ quan, tổ chức và thành viên EUNIC trong việc tổ chức chương trình, đồng thời bày tỏ tin tưởng Liên hoan tiếp tục là điểm gặp gỡ của những câu chuyện, góc nhìn và sáng tạo điện ảnh, góp phần tăng cường hiểu biết và hợp tác văn hóa giữa Việt Nam và các nước châu Âu.
Ngay sau lễ khai mạc, khán giả thưởng thức hai tác phẩm gồm phim Việt Nam “Giáo sư Hoàng Xuân Sính” của đạo diễn Đỗ Thị Huyền Trang và phim Thụy Điển “Sara và những kiếp người” của đạo diễn Gunilla Bresky.
“Giáo sư Hoàng Xuân Sính” khắc họa hành trình cống hiến của Giáo sư, Tiến sĩ khoa học, Nhà giáo nhân dân Hoàng Xuân Sính đối với giáo dục và khoa học Việt Nam. Một dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp của bà là việc sáng lập Trường đại học Thăng Long năm 1988, trường đại học ngoài công lập đầu tiên tại Việt Nam.
Hoàng Xuân Sính cũng được biết đến là nữ giáo sư toán học đầu tiên của Việt Nam, từng bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Paris, Pháp. Những dấu mốc trong sự nghiệp của bà được bộ phim khai thác qua câu chuyện về giáo dục, nghiên cứu khoa học và những lựa chọn có ý nghĩa đối với quá trình phát triển giáo dục đại học.
Trong khi đó, “Sara và những kiếp người” đưa khán giả đến với cuộc đời nhà văn Thụy Điển Sara Lidman, nhân vật gắn với những vấn đề xã hội và những biến chuyển trong lịch sử đất nước. Bộ phim của đạo diễn Gunilla Bresky từng được đề cử giải Guldbagge cho hạng mục Nhạc phim gốc xuất sắc nhất năm 2020 và nhận Giải thưởng Gemma Firsova-Phim xuất sắc nhất về chủ đề triết học xã hội năm 2020.
Bộ phim kể lại hành trình của Sara Lidman từ tuổi thơ tại Missenträsk, Thụy Điển đến khi trở thành nhà văn với tiếng nói riêng. Qua sáng tác và hoạt động xã hội, bà đề cập đến bất công của chiến tranh, điều kiện lao động của những người thợ mỏ tại Thụy Điển và nhiều vấn đề xã hội đương thời.
Liên hoan phim tài liệu châu Âu-Việt Nam lần thứ 16 có sự tham gia của 9 thành viên EUNIC gồm Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam, Hội đồng Anh, Đại sứ quán Áo, Đại sứ quán Tây Ban Nha, Đại sứ quán Italia, Đại sứ quán Thụy Điển, Đại sứ quán Phần Lan, Đại sứ quán Na Uy và Viện Văn hóa Pháp, cùng nước chủ nhà Việt Nam.
Liên hoan diễn ra tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 18 đến 26/9. Mỗi buổi tối, khán giả có thể theo dõi một bộ phim Việt Nam và một bộ phim châu Âu. Qua 16 kỳ tổ chức, mô hình chiếu phim song hành này tiếp tục tạo thêm cơ hội để công chúng Việt Nam làm quen với điện ảnh tài liệu châu Âu, trong khi các tác phẩm Việt Nam có thêm một không gian giới thiệu tới khán giả quốc tế.
