Giáo dục ý thức bảo vệ di sản văn hóa

Như vậy là, những nét đẹp của âm nhạc Việt Nam đã được cộng đồng văn hóa thế giới ghi nhận, và rồi đây sẽ được biết đến nhiều hơn. Nói cách khác, những âm điệu thanh tao, sang trọng của Ca trù, những giai điệu, lời hát đằm thắm, tinh tế của Quan họ đã không chỉ làm say đắm các thế hệ người Việt Nam, mà còn ghi dấu ấn trong bạn bè thế giới. Mừng vui và hy vọng, nhưng cũng chính từ đây, lại nảy sinh một vấn đề là chúng ta cần làm thế nào để bảo tồn và gìn giữ các di sản này cho con cháu mai sau, và cho kho tàng âm nhạc nhân loại? 

Cũng giống như Nhã nhạc và Cồng chiêng, Quan họ và Ca trù vốn có lịch sử tồn tại, phát triển từ nhiều thế kỷ trong không gian văn hóa của người Việt. Tuy nhiên, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, Quan họ và Ca trù có lúc bị lãng quên, nhiều liền anh và liền chị, nhiều ca nương và kép hát từng phải giấu đi niềm đam mê hát xướng, thậm chí giấu cả nghiệp hát và thân phận của mình. Cho nên, đội ngũ của họ ngày càng thưa thớt và hiếm hoi, họ trở thành "báu vật sống" của nghề. Bên cạnh đó, phải nói rằng, phần lớn số nghệ nhân nay đã là người cao tuổi, gặp khó khăn về sức khỏe khi muốn truyền lại nghề cho con cháu, nhất là khi cả Quan họ và Ca trù lại thường truyền dạy qua con đường truyền khẩu, có những quy định nghiêm ngặt đối với người theo học. Rồi nữa là thời gian, công sức bỏ ra để có thể thành nghề cũng là một vấn đề không nhỏ đối với người theo học.

Trong khi đó, cuộc sống xã hội ngày càng sôi động, hối hả, không gian văn hóa dành cho các loại hình văn hóa này ngày càng thu hẹp hoặc bị thay đổi. Giới trẻ hiện nay số đông không hiểu hết giá trị của Quan họ và Ca trù, mà có xu hướng ưa chuộng những hình thức âm nhạc mới, hiện đại, ít quan tâm tìm hiểu cái hay, cái đẹp của âm nhạc dân tộc. Vì vậy, nguy cơ khó bảo tồn và phát huy được các giá trị của di sản âm nhạc không phải là không có.

Với sự phát triển của nghệ thuật dân tộc, có một điều hiển nhiên là không ai có thể giữ gìn nét đẹp văn hóa tốt hơn, hiệu quả hơn chính chủ nhân của các loại hình nghệ thuật ấy. Như âm nhạc dân tộc chẳng hạn, không thể đứng ngoài sinh hoạt của cộng đồng dân cư, hoặc đứng ngoài không gian văn hóa của nó.

Ðể có thể duy trì sức sống cho các loại hình âm nhạc dân tộc vốn đã được nhân loại tôn vinh, thì trước hết, các di sản văn hóa ấy phải được bảo tồn như nó vốn có, phải được "sống" và tôn vinh trong chính cộng đồng của nó. Cho nên, cần bảo tồn và ứng xử với di sản văn hóa bằng lòng tự hào dân tộc, bằng hiểu biết và niềm đam mê cái đẹp, cái tinh túy của di sản văn hóa.

Muốn có được điều ấy, đã đến lúc cần tăng cường giáo dục thẩm mỹ, giáo dục sự hiểu biết các tri thức văn hóa nói chung và di sản văn hóa dân tộc nói riêng, từ đó khơi dậy và nhân lên niềm đam mê, ý thức bảo vệ di sản trong thế hệ trẻ. 

Có thể bạn quan tâm

Khách tham quan tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. (Ảnh: LINH BẢO)

Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật dịp Quốc khánh 2/9

Chiều 20/8, tại buổi Họp báo về các vấn đề kinh tế-xã hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao thông tin về việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).

Sân khấu chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" hứa hẹn sẽ trở lại ấn tượng vào ngày 23/8 tới đây.

Những điều thú vị về "Tổ quốc trong tim" mùa 2

Hơn 50.000 người đồng thanh hát Quốc ca, hòa nhịp vào mọi ca khúc tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình ở chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" 2025 từng tạo nên hiệu ứng mạnh mẽ, lan tỏa trong cộng đồng. Sự trở lại "Tổ quốc trong tim" năm nay hứa hẹn sẽ tiếp tục mang đến các màn trình diễn đầy cảm xúc cho khán giả.

Trại sáng tác văn học về đề tài "Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng" có sự tham dự của nhiều nhà văn, nhà thơ cựu chiến binh và các gương mặt tác giả mới. (Ảnh: Trại sáng tác cung cấp)

Nối dài dòng chảy văn học về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng

Trại sáng tác văn học về đề tài “Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng”, do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân tổ chức từ ngày 10 đến 20/8 đã kết thúc với một “vụ mùa” bội thu. Các nhà văn, nhà thơ đã hoàn thành 15 bản thảo giá trị với 9 tiểu thuyết, 4 trường ca và 2 tập bút ký văn học có giá trị cao về tư tưởng, nghệ thuật.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội Lê Thị Ánh Mai phát biểu tại sự kiện.

Từ "Dòng chảy di sản" đến thành phố sáng tạo

Với chủ đề "Dòng chảy di sản", Festival Thăng Long-Hà Nội năm 2026 đặt di sản trong một dòng chảy liên tục giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Sự kiện không chỉ giới thiệu, tôn vinh di sản mà còn tạo điều kiện để di sản được tiếp cận bằng những cách thức mới, phù hợp hơn với công chúng.

Các đại biểu tham dự chương trình Giao lưu hữu nghị chụp ảnh kỷ niệm. (Ảnh: Đinh Hòa)

Giao lưu hữu nghị “Sắc màu văn hóa ASEAN” tại Hà Nội

Với các tiết mục nghệ thuật mang bản sắc của Việt Nam và các nước trong khu vực, từ âm nhạc, trang phục đến những điệu múa truyền thống, chương trình Giao lưu hữu nghị “Sắc màu văn hóa ASEAN” góp phần lan tỏa những nét văn hóa đặc trưng của các nước Đông Nam Á, tăng cường kết nối nhân dân Thủ đô với các nước trong khu vực.

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thay mặt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bản phục dựng Trống đồng Đông Sơn. (Ảnh: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cung cấp)

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng món quà đặc biệt tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Trong khuôn khổ buổi làm việc về công tác bảo tồn, bảo tàng diễn ra vào chiều 19/8, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã thay mặt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bản phục dựng Trống đồng Đông Sơn.

Ca sĩ Tùng Dương sẽ xuất hiện cùng khách mời đặc biệt trong chương trình "Tổ quốc trong tim"

Ca sĩ Tùng Dương sẽ xuất hiện cùng khách mời đặc biệt trong chương trình "Tổ quốc trong tim"

Nằm trong chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" diễn ra vào 23/8 tại Thành phố Hồ Chí Minh, ca sĩ Tùng Dương sẽ có màn song ca cùng khách mời đặc biệt. Tiết mục thể hiện tinh thần cống hiến, ý chí kiên cường và lòng tự hào dân tộc của các thế hệ người Việt, hứa hẹn trở thành điểm nhấn cảm xúc cho đêm nhạc.

Các em thiếu nhi trình bày những ca khúc cách mạng trong chương trình nghệ thuật “Giai điệu Tổ quốc” chào mừng Ngày Âm nhạc Việt Nam. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Âm nhạc Việt Nam trước vận hội mới

Từ những làn điệu dân gian ngân vang trên cánh đồng, bến nước, đến những khúc ca cách mạng thắp lửa trong những năm tháng chiến tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước, rồi những giai điệu của thời kỳ đổi mới và hội nhập, âm nhạc luôn là tấm gương phản chiếu tâm hồn đất nước qua từng giai đoạn lịch sử.