Giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu: Giải pháp tài khóa cấp bách hạ nhiệt giá trong nước

Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, Bộ Tài chính đề xuất giảm sâu thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự rút gọn. Đây được xem là giải pháp tài khóa kịp thời góp phần hạ nhiệt giá bán lẻ trong nước, ổn định thị trường và bảo đảm an ninh năng lượng trong năm 2026.

Ảnh minh họa. (Ảnh: TTXVN)
Ảnh minh họa. (Ảnh: TTXVN)

Áp lực từ biến động năng lượng toàn cầu và yêu cầu điều hành cấp bách

Trong tờ trình dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, Bộ Tài chính cho biết, tình hình thế giới thời gian gần đây diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột quân sự tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, giá dầu mỏ và khí đốt tăng cao, nguồn cung xăng dầu tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn. Những yếu tố này đã tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước, làm gia tăng áp lực lên công tác điều hành giá và kiểm soát lạm phát.

Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy, từ đầu tháng 3/2026, căng thẳng giữa Mỹ-Israel và Iran tiếp tục leo thang. Dù Iran tuyên bố không đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu mỏ của thế giới nhưng cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào tàu của Mỹ và Israel nếu đi qua khu vực này, làm gia tăng đáng kể rủi ro địa chính trị đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia đã triển khai các biện pháp ứng phó như tạm dừng xuất khẩu xăng, dầu diesel; giảm công suất hoặc tạm dừng hoạt động tại các nhà máy lọc dầu; dừng ký kết hợp đồng mới hoặc đàm phán hủy các lô hàng đã được thỏa thuận. Một số quốc gia Trung Đông cũng thu hẹp hoạt động sản xuất dầu khí.

Cơ quan Thương mại và Phát triển của Liên hợp quốc (UNCTAD) cảnh báo việc gián đoạn eo biển Hormuz có thể khiến giá năng lượng và lương thực toàn cầu tăng mạnh, qua đó làm gia tăng chi phí sinh hoạt, đặc biệt đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Ở trong nước, việc điều hành giá xăng dầu được thực hiện bám sát diễn biến thị trường thế giới theo tinh thần Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ. Tuy nhiên, chuỗi biến động giá trong tháng 3/2026 cho thấy áp lực tăng giá diễn ra liên tục và ở mức cao.

Cụ thể, tại kỳ điều hành ngày 7/3/2026, giá xăng RON95-III đã tăng 4.707 đồng/lít (tương đương 21,07%), trong khi dầu diesel tăng 7.202 đồng/lít (tương đương 31,26%) so với kỳ trước. Đến ngày 9/3/2026, giá dầu thô Brent và WTI đều vượt ngưỡng 108 USD/thùng, tiếp tục đẩy giá cơ sở xăng dầu trong nước lên cao.

Trước áp lực này, Chính phủ đã chỉ đạo sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hạn chế tốc độ tăng. Trong kỳ điều hành ngày 10/3/2026, mức chi Quỹ bình ổn được thực hiện ở mức cao, từ 4.000 đến 5.000 đồng/lít đối với các mặt hàng xăng dầu, nhằm hỗ trợ thị trường và giảm tác động lan tỏa đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Tuy nhiên, diễn biến giá thế giới tiếp tục phức tạp, có thời điểm giảm nhưng sau đó lại tăng mạnh trở lại. Đến kỳ điều hành ngày 19/3/2026, giá xăng RON95-III đã lên khoảng 30.690 đồng/lít, dầu diesel lên khoảng 33.420 đồng/lít, cho thấy áp lực điều hành giá trong nước vẫn rất lớn.

Tuy đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để hạn chế tốc độ tăng, song trước xu hướng giá thế giới tiếp tục ở mức cao, Bộ Tài chính cho rằng cần có thêm các giải pháp về chính sách tài khóa, trong đó có điều chỉnh thuế, nhằm góp phần hạ nhiệt giá trong nước.

Đáng chú ý, Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị đã yêu cầu xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa như thuế, phí… để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu biến động tăng giá nhiên liệu trong nước, qua đó hạn chế tác động tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Giảm thuế trong khung cho phép, tạo dư địa ổn định kinh tế vĩ mô

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất xây dựng Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm rút ngắn thời gian ban hành và sớm đưa chính sách vào thực tiễn.

Theo dự thảo, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol) và nhiên liệu bay được đề xuất giảm xuống còn 1.000 đồng/lít; dầu diesel xuống còn 500 đồng/lít trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực. Sau thời gian này, mức thuế sẽ quay trở lại áp dụng theo Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15 đến hết ngày 31/12/2026.

Theo Bộ Tài chính, thuế bảo vệ môi trường hiện chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu. Việc điều chỉnh mức thuế trong khung cho phép thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là giải pháp khả thi, có thể triển khai nhanh, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.

Với phương án giảm thuế như đề xuất, giá bán lẻ xăng có thể giảm tương ứng khoảng 1.080 đồng/lít (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng), trong khi dầu diesel và nhiên liệu bay có thể giảm khoảng 540 đồng/lít. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý mức giảm cụ thể còn phụ thuộc vào diễn biến giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới.

Về tác động đối với kinh tế vĩ mô, theo tính toán của Cục Thống kê, việc điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường sẽ góp phần kiềm chế lạm phát. Cụ thể, CPI tháng 3/2026 có thể tăng khoảng 1,63 điểm phần trăm so với trước khi xảy ra xung đột Trung Đông; CPI quý I/2026 tăng khoảng 0,43 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước; CPI bình quân năm 2026 dự kiến tăng khoảng 1,35 điểm phần trăm. Mức tăng này thấp hơn so với kịch bản giữ nguyên thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu (khoảng 1,4 điểm phần trăm), qua đó góp phần giảm áp lực lạm phát.

Bên cạnh đó, việc giảm thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.790 tỷ đồng mỗi tháng (đã bao gồm giảm thu thuế giá trị gia tăng). Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, tác động này có thể được bù đắp một phần từ nguồn thu dầu thô trong trường hợp giá thế giới tăng, đồng thời thông qua các giải pháp tăng cường quản lý thu, chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế và tiết kiệm chi ngân sách.

Dự thảo Nghị quyết cũng đề xuất thời gian áp dụng từ khi ban hành đến hết ngày 30/6/2026 và cho phép Chính phủ chủ động điều chỉnh thời gian hiệu lực trong trường hợp cần thiết, nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành trước biến động nhanh của thị trường xăng dầu thế giới.

Theo Bộ Tài chính, việc điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường lần này vừa bảo đảm đúng thẩm quyền, phù hợp với khung pháp lý hiện hành, vừa là công cụ điều tiết linh hoạt, hiệu quả nhằm góp phần ổn định thị trường xăng dầu, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, giảm áp lực chi tiêu đối với người dân, đồng thời duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát trong năm 2026.

Có thể bạn quan tâm

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn hiện hữu.

Phê duyệt Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn có tầm nhìn đến năm 2050

Ngày 20/5, Bộ Xây dựng cho biết đã ban hành Quyết định phê duyệt Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc phê duyệt quy hoạch là bước cụ thể hóa chiến lược phát triển kết cấu hạ tầng giao thông hàng không, tạo động lực thúc đẩy phát triển Khu kinh tế Vân Đồn và tỉnh Quảng Ninh.

Thế mạnh của Petrovietnam không chỉ nằm ở lĩnh vực năng lượng truyền thống mà còn ở các ngành công nghiệp nền tảng và công nghệ tương lai.

Tạo dựng chuỗi giá trị công nghiệp cho tương lai an ninh năng lượng quốc gia

Trong chiến lược phát triển mới, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam chuyển dịch từ khai thác truyền thống sang công nghiệp chế biến sâu và năng lượng tích hợp. Qua đó nâng cao giá trị tài nguyên, năng lực tự chủ công nghiệp và tạo động lực tăng trưởng công nghiệp-năng lượng, dịch vụ kỹ thuật cao cho đất nước.

Quang cảnh kỳ họp thứ 2, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: HG)

Quảng Trị thông qua nghị quyết thu hồi đất để triển khai 67 công trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội

Ngày 20/5, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031 tổ chức Kỳ họp thứ 2 (kỳ họp chuyên đề) nhằm xem xét, thông qua các nghị quyết để phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, trong đó có nghị quyết danh mục công trình, dự án thu hồi đất trên địa bàn tỉnh.

Ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực triển khai các giải pháp tiết kiệm điện trong cao điểm nắng nóng.

Vận dụng pháp lý hiệu quả vào công tác tiết kiệm điện

Tại tọa đàm “Pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả” do Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 20/5, đại diện các cơ quan, đơn vị chuyên gia đã chia sẻ những góc nhìn liên quan đến pháp lý trong bối cảnh ngành điện đang triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 20/5: Khối ngoại đảo chiều mua ròng, cổ phiếu công nghệ và dầu khí nâng đỡ thị trường

Phiên giao dịch ngày 20/5, thị trường chứng khoán Việt Nam diễn biến phân hóa mạnh khi VN-Index chỉ nhích nhẹ 0,3 điểm lên 1.913,23 điểm, dù thanh khoản toàn thị trường tăng vọt lên hơn 34.151 tỷ đồng. Dòng tiền tập trung ở nhóm công nghệ, bất động sản và năng lượng, trong khi số mã giảm vẫn áp đảo trên toàn thị trường.

Đồng chí Nguyễn Phi Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (bên trái) trao hoa chúc mừng và đồng chí Thái Thu Sương, Phó Chủ tịch thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (bên phải) trao bằng khen cho đồng chí Lê Quang Vinh.

Tổng Giám đốc Vietcombank được khen thưởng với thành tích xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Ngày 19/5/2026, nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt-Xô (Hà Nội), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận số 01-KL/TW của Bộ Chính trị và biểu dương điển hình tiên tiến học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Ông Bùi Trung Thướng – Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ phát biểu tại Diễn đàn “Thương mại điện tử xuyên biên giới Việt Nam-Ấn Độ”.

Mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số giữa doanh nghiệp Việt Nam-Ấn Độ

Doanh nghiệp Việt Nam và Ấn Độ cần tăng cường kết nối trực tiếp, xây dựng các dự án hợp tác thử nghiệm (pilot projects), thúc đẩy chia sẻ dữ liệu và đổi mới sáng tạo; đồng thời tận dụng các nền tảng số để phát triển mạng lưới đối tác, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số toàn cầu.

Ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) khởi động “MegaLive thanh niên” ngành hàng mẹ và bé thúc đẩy phát triển thương mại điện tử

Thúc đẩy hệ sinh thái thương mại điện tử theo hướng mới, gắn với lực lượng trẻ

Từ ngày 20 đến 22/5, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương phối hợp Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp Việt Nam và TikTok Shop tổ chức chuỗi "MegaLive thanh niên" - Ngày hội mua sắm ngành hàng mẹ và bé. Hoạt động nhằm hỗ trợ thanh niên tiếp cận kinh tế số, thúc đẩy thương mại điện tử theo hướng mới.

Trang sức bạc tại tỉnh Quý Châu, tây nam Trung Quốc, ngày 21/4/2026. (Ảnh: Xinhua)

Cuối giờ sáng 20/5, giá bạc đồng loạt quay đầu giảm mạnh

Cuối giờ sáng 20/5, giá bạc thế giới lao dốc xuống dưới ngưỡng 74 USD/ounce kéo theo sự sụt giảm mạnh của giá bạc giao dịch trong nước. Sự biến động về giá này của kim loại trắng được ghi nhận giữa lúc căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran đang làm dấy lên lo ngại lạm phát và khả năng duy trì lãi suất ở mức cao hơn.

Kiểm tra sầu riêng trước khi xuất khẩu tại Công ty cổ phần Tập đoàn xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu. (Ảnh: Chánh Thu Group cung cấp)

Gia tăng kiểm soát chuỗi cung ứng nông sản

Từ quy định quản lý dựa trên dữ liệu toàn bộ quá trình sản xuất theo Nghị định 280 của cơ quan hải quan Trung Quốc, yêu cầu số hóa tiêu chuẩn chứng nhận của Hàn Quốc, đến cơ chế truy xuất nguồn gốc thủy sản mới tại Mỹ, việc kiểm soát theo chuỗi cung ứng đang trở thành xu thế chung của thương mại nông sản toàn cầu.

Ảnh minh họa.

Đề xuất gắn mức kỷ luật hành vi gây lãng phí với giá trị thiệt hại

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết việc áp dụng hình thức kỷ luật và bồi thường thiệt hại đối với hành vi gây lãng phí, trong đó đề xuất phân hóa mức kỷ luật theo giá trị thiệt hại và tính chất vi phạm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài sản công.