Giải pháp bảo đảm an ninh Trung Mỹ và Caribe

Tình hình an ninh đang xấu đi nhanh chóng tại Haiti đẩy quốc gia vùng Caribe này vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, buộc chính phủ nước này phải ban bố lệnh tình trạng khẩn cấp và giới nghiêm. Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latin và Caribe (CELAC) kêu gọi tất cả các chủ thể chính trị ở Haiti đối thoại rộng rãi để giải quyết tình hình nhằm ngăn chặn nguy cơ gây mất ổn định khu vực.
Người biểu tình phản đối Thủ tướng Haiti Ariel Henry gây bạo loạn tại Port-au-Prince, ngày 7/2/2024. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Người biểu tình phản đối Thủ tướng Haiti Ariel Henry gây bạo loạn tại Port-au-Prince, ngày 7/2/2024. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Bạo lực leo thang

Haiti rơi vào bất ổn nghiêm trọng sau khi các băng nhóm tội phạm tấn công Nhà tù quốc gia và thả 3.597 tù nhân ngay trong tuần đầu tháng 3 vừa qua. Đây là nơi giam giữ gần 4.000 người trong một không gian dành cho từ 800-1.300 tù nhân.

Nhà tù quốc gia Haiti không chỉ giam giữ những tội phạm khét tiếng nhất đất nước, mà còn giam giữ một số người Colombia bị buộc tội sát hại cố Tổng thống Haiti Jovenel Moise. Các vụ xả súng của băng nhóm tội phạm tiếp diễn tại thủ đô Port-au-Prince của Haiti, đặc biệt là chung quanh sân bay. Bạo lực băng nhóm ở thủ đô Port-au-Prince lan rộng với tốc độ đáng báo động tại những khu vực mà trước đây được coi là tương đối an toàn. Tội phạm có vũ trang mạnh đã tấn công các cơ sở hạ tầng quan trọng như bến cảng và đồn cảnh sát, đồng thời chiếm quyền kiểm soát các tuyến đường cao tốc dẫn vào thủ đô.

Trong khi đó, Thủ tướng Haiti Ariel Henry vẫn chưa về nước sau khi ông tới Guyana để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Caribe (CARICOM) và sau đó tới Kenya để thúc đẩy nỗ lực kêu gọi đưa lực lượng an ninh đa quốc gia đến Haiti.

Trước đó, Chính phủ Haiti đã cam kết tổ chức bầu cử trước ngày 31/8/2025. Thủ tướng Henry, người được bổ nhiệm thay người tiền nhiệm Claude Joseph vài ngày trước khi Tổng thống Jovenel Moise bị ám sát ngày 7/7/2021, cũng cam kết sẽ đóng vai trò trung gian và chia sẻ quyền lực.

Theo thỏa thuận chính trị được ký kết, Haiti sẽ tổ chức bầu cử và Thủ tướng Henry chuyển giao quyền lực cho quan chức được bầu trước ngày 7/2/2024. Tuy nhiên, ông Henry đã hoãn vô thời hạn bầu cử với lý do cần thiết lập lại an ninh để bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra tự do, công bằng trong bối cảnh các băng nhóm tội phạm được trang bị vũ khí hạng nặng gia tăng hoạt động kể từ sau vụ ám sát Tổng thống Moise. Thủ tướng Henry đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ nước ngoài để đối phó bạo lực băng nhóm.

Bất ổn leo thang ở Haiti khiến các quốc gia khu vực lo ngại có thể tác động xấu tới an ninh khu vực. Cảnh giác trước tình hình ngày càng xấu đi ở quốc gia láng giềng Haiti, Tổng thống Cộng hòa Dominicana Luis Abinader ra lệnh tăng cường an ninh ở khu vực biên giới và duy trì trật tự trong nước.

Ông Luis Abinader cảnh báo sẽ áp dụng biện pháp mạnh đối với những đối tượng tội phạm tìm cách vượt biên vào lãnh thổ CH Dominicana. Trong khi đó, Bahamas đã kích hoạt một chiến dịch nhằm phong tỏa biên giới phía Đông Nam của đảo quốc này với việc triển khai đông đảo các phương tiện trên không, trên biển và trên bộ do lo ngại hàng nghìn tù nhân Haiti vượt ngục xâm nhập lãnh thổ.

Người đứng đầu Lực lượng Phòng vệ Hoàng gia Bahamas (RBDF) Raymond King cho biết, nước này dự kiến trao đổi thông tin tình báo và hợp tác với Mỹ và Cuba, đồng thời tuyên bố sẵn sàng “từ chối hoặc đánh chặn” bất cứ tàu thuyền nào từ Haiti.

Mexico khuyến cáo công dân không tới Haiti và khuyến nghị người Mexico đang có mặt tại đây tích trữ nước, thực phẩm, nhiên liệu, đồng thời không ra đường khi không cần thiết. Mỹ, Pháp, Canada và Tây Ban Nha đã đóng cửa tạm thời Đại sứ quán tại Haiti, hủy mọi cuộc làm việc và ra các khuyến nghị tương tự đối với công dân của mình.

An ninh khu vực bị đe dọa

Liên hợp quốc cảnh báo tình trạng tội phạm ma túy và buôn bán vũ khí bất hợp pháp ngày càng gia tăng ở các quốc gia Trung Mỹ và Caribe đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự ổn định và an ninh của khu vực. Theo Ủy ban Kiểm soát ma túy quốc tế (INCB) - một cơ quan thuộc hệ thống Liên hợp quốc, Haiti đã trở thành điểm trung chuyển cho hoạt động buôn bán ma túy, bao gồm cocaine và cần sa, hướng tới Cộng hòa Dominicana, Mỹ và Tây Âu. Khu vực Trung Mỹ và Caribe hiện phải hứng chịu mức độ bạo lực vũ trang và tình trạng bất ổn cao, thường liên quan đến hoạt động của các băng nhóm tội phạm ma túy và đường phố. Trích dẫn nhiều nghiên cứu gần đây, INBC nhấn mạnh, Trung Mỹ và Caribe là khu vực trung chuyển ma túy. Nhiều tuyến đường của các băng nhóm ma túy Nam Mỹ đi qua các quốc gia ở Trung Mỹ và Caribe. Đây là nơi có tỷ lệ giết người bằng súng cao nhất thế giới.

Trong 3 tháng đầu năm 2023, số vụ phạm tội bao gồm giết người, hãm hiếp, bắt cóc và tra tấn đã tăng gấp hai lần so với cùng kỳ năm 2022 và khoảng 80% số thành phố của Haiti hiện nằm dưới quyền kiểm soát của các nhóm vũ trang. Diễn biến đáng lo ngại này đi kèm với tình trạng gia tăng hoạt động buôn bán súng cỡ lớn và đạn dược đến Haiti bằng đường bộ, đường hàng không và đường biển. Đây được cho là yếu tố thúc đẩy làn sóng di cư từ khu vực này tăng cao. Năm qua, khoảng 2,6 triệu công dân Mỹ Latin và Caribe đã nộp đơn xin tị nạn, chiếm hơn 40% tổng số đơn đăng ký trên toàn cầu.

Trước làn sóng bạo lực mới ở Haiti, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi sự cần thiết phải khẩn trương hành động, nhất là việc cung cấp hỗ trợ tài chính cho một sứ mệnh an ninh đa quốc gia do Liên hợp quốc bảo trợ tại quốc gia vùng Caribe này.

Ông Guterres hối thúc tìm kiếm một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng tại Haiti. 33 quốc gia thành viên CELAC cũng ra tuyên bố nhấn mạnh rằng cuộc khủng hoảng hiện tại đòi hỏi phải có một giải pháp do Haiti lãnh đạo, bao gồm một cuộc đối thoại rộng rãi giữa các chủ thể trong xã hội. CELAC cũng công nhận vai trò của các quốc gia và tổ chức trong khu vực trong việc hỗ trợ đối thoại chính trị giữa chính phủ với các đảng phái và thể chế chính trị khác nhau của xã hội Haiti nhằm vạch ra lộ trình vượt qua cuộc khủng hoảng hiện tại.

Các quốc gia thành viên CELAC, trong đó có Haiti, kêu gọi thực hiện nhanh chóng và hiệu quả nghị quyết 2699 (năm 2023) của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập các điều kiện an ninh cần thiết ở Haiti để tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng. Trong khi đó, 5 quốc gia gồm Bahamas, Bangladesh, Barbados, Benin và CH Chad đã cam kết đóng góp nhân lực cho lực lượng Hỗ trợ an ninh đa quốc gia nhằm giúp Haiti đối phó với bạo lực băng nhóm.

Người phát ngôn của Hội đồng An ninh quốc gia Nhà trắng John Kirby cho biết, các quan chức cấp cao của Mỹ vẫn giữ liên lạc chặt chẽ với những người đồng cấp ở quốc gia Caribe này cũng như nhiều thành viên của cộng đồng quốc tế để giúp ổn định tình hình và nhanh chóng hướng tới một giải pháp chính trị lâu dài. Theo ông Kirby, Mỹ đang hợp tác với các đồng minh quốc tế để tăng tốc hỗ trợ cho Cảnh sát quốc gia Haiti, cũng như đẩy nhanh việc triển khai phái đoàn hỗ trợ an ninh đa quốc gia do Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc chỉ đạo và do Kenya đứng đầu.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.