Ngọn lửa xanh bền bỉ
Trong khi rất nhiều hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật phải thu hẹp lại do bối cảnh kinh tế khó khăn thì Giai điệu mùa thu dường như không phải vậy. Nghệ thuật đỉnh cao ư? Phát triển trong điều kiện kinh tế khó khăn ư? Mọi thứ có vẻ như không tưởng. Nhưng nhìn ngược lại quãng đường tám năm miệt mài nỗ lực của nó, mới thấy đó không phải là điều bất khả, thậm chí, còn là điều có thể tiên liệu được.
"Thời cơ đã chín và chúng tôi không thể bỏ lỡ" - ông Trần Vương Thạch, GĐ Nhà hát nhạc vũ kịch TP Hồ Chí Minh hào hởi nói. Chẳng là, người đàn ông 52 tuổi này đã bắt đầu khơi dậy luồng gió mới từ năm 2005, khi ông đề nghị tổ chức Giai điệu mùa thu lần thứ nhất.
"Tôi đã trăn trở khi thấy chúng ta đang bị chảy máu chất xám. Mà không chỉ chảy ra nước ngoài, chất xám Việt Nam còn đang chảy máu ngay tại chỗ" - ông Thạch nhớ lại. Tại sao những bộ óc quý giá nhất, những tài năng xuất sắc nhất không được sử dụng, trui rèn thường xuyên, mang ra công chúng thường xuyên? Lời bạt trong ngọn lửa đầu tiên mang tên Giai điệu mùa thu ấy đã được đốt lên bằng sự đau đáu và rất nhiều tâm huyết. Nó đã xác định tầm nhìn, sự phong phú, tươi trẻ cũng như tính hướng thượng mà mình sẽ đeo đuổi trong suốt hành trình tồn tại.
Rồi, "Tài năng trẻ trong nghệ thuật hàn lâm là vốn quý của đất nước, là kết quả đào tạo của nhiều thế hệ và đã trở thành một nhân tố căn bản trong sự nghiệp văn hóa -nghệ thuật của thành phố và đất nước. Sự tập hợp các bạn nghệ sĩ trẻ tài năng đang học tập, làm việc ở trong nước và nước ngoài về cùng xây dựng một chương trình biểu diễn tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh lần này sẽ là một cuộc trình diễn mang đầy ý nghĩa xã hội và nghệ thuật. Mong rằng nó sẽ mang lại cho các bạn những ấn tượng tốt đẹp, đồng thời đó là sự hy vọng và niềm tin cho nghệ thuật Việt Nam" (Lời ngỏ cho Giai điệu mùa thu, năm 2005).
Và từ đêm diễn ấy, với điểm nhấn là tác phẩm "Trở về đất Mẹ" của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, tài năng trẻ Việt Nam trong các lĩnh vực biểu diễn nhạc cụ (vi-ô-lông, pi-a-nô, ghi-ta), các giọng hát Ô-pê-ra, các nghệ sĩ múa ba-lê và cổ điển quốc tế đã cùng tụ hội. Có thể kể đến Hoàng Linh Chi - nghệ sĩ vĩ cầm từng đoạt giải ba coucour Glazounov Paris năm 2001 - lúc bấy giờ đang chơi trong dàn nhạc giao hưởng Cordoha (Tây Ban Nha); Nguyễn Quốc Trường (vi-ô-lông ) -đang là thành viên dàn nhạc giao hưởng New World (bang Flo-ri-đa, Mỹ); Linh Nga - vừa đoạt giải diễn viên múa xuất sắc các trường nghệ thuật Bắc Kinh; Tạ Tôn (vi-ô-lông) -đang theo học thạc sĩ âm nhạc tại Nhạc viện Xan Phran-xi-cô (Mỹ); Hoàng Tuấn Cương (vi-ô-lông) - giải đặc biệt coucour quốc tế Ludwig Spohr, giải nhất coucour âm nhạc thính phòng quốc tế Max-Reger, hiện đang chơi tại dàn nhạc giao hưởng quốc gia Ham-buốc (Đức); Văn Hùng Cường - Huy chương vàng cuộc thi pi-a-nô thế giới Cincinnati (bang Ô-hai-ô, Mỹ), giải nhất cuộc thi pi-a-nô thế giới Frina Awerbuch (Niu Yoóc), giải nhì tại cuộc thi pi-a-nô quốc tế Hilton Head; Lê Hồ Hải (pi-a-nô) - giải nhất cuộc thi âm nhạc Ile de France (Pháp)....
Có lẽ mọi người thường chỉ biết đến Bùi Công Duy, Đặng Thái Sơn mà không thể ngờ được rằng, Việt Nam có nhiều nhân tài trẻ tuổi đang trôi nổi tại các quốc gia trên thế giới như vậy. Tất cả đều ở độ tuổi dưới 30, đều có khởi nguồn học tập từ Việt Nam.
Mùa trình diễn đầu của Giai điệu mùa thu đã diễn ra như thế. "Lúc đó sôi nổi và hào hứng lắm. Có người chỉ được chơi trong 10 phút thôi, nhưng cũng thấy rất hạnh phúc" - ông Thạch lại mỉm cười. Tài năng, tuổi trẻ, đỉnh cao - ba yếu tố trung tâm đó được gói gọn trong lĩnh vực nghệ thuật đã trở thành kim chỉ nam cho Giai điệu mùa thu thẳng tiến.
Nơi thu hút và tập hợp nhân tài
Từng mùa diễn trôi qua, Giai điệu mùa thu luôn chuyển động và luôn phong phú, không ngừng tìm kiếm những gương mặt mới, cảm xúc mới. Năm 2006, Bùi Công Duy về nước biểu diễn khi anh đang là nghiên cứu sinh, phụ giảng tại Nhạc viện Mát-xcơ-va. Năm 2007, ông Trần Vương Thạch đưa ba nhạc trưởng mới là Lê Phi Phi, Trần Nhật Minh, Nguyễn Anh Sơn về, cùng chia sẻ vị trí nhạc trưởng với ông. Có thêm sự xuất hiện của Bích Trà - từng đoạt giải nhất cuộc thi pi-a-nô quốc tế Brant tổ chức tại Bớc-minh-ham (Anh); Nguyễn Hữu Khôi Nam (vi-ô-lin) - giải nhất cuộc thi thính phòng Fnapec tại Pa-ri; Nguyễn Hữu Nguyên (vi-ô-lin) - Huy chương vàng Nhạc viện Boulogne Billancourt, bằng Primier Prix tại Nhạc viện Pa-ri cùng vô số giải thưởng tại Pháp... Không ít người đã ở lại và làm việc lâu dài tại đất Mẹ Việt Nam từ đó.
Những năm này cũng đánh dấu sự lưu chuyển của các nghệ sĩ từ những vùng miền cả nước về Giai điệu mùa thu, như K’Long Hagim -người dân tộc K’Ho - giọng ca từng được đào tạo tại Anh và Pháp, giọng nam trung Vũ Mạnh Dũng, diễn viên ba-lê Cao Chí Thành, nhạc sĩ Vũ Việt Anh từ Hà Nội...
Năm 2008, Giai điệu mùa thu bắt đầu thu hút sự tham gia của những người trẻ sinh sống ở nước ngoài. Từ năm 2009 đến 2012, thật sự là một sự bừng nở với các nghệ sĩ múa đương đại và cổ điển thính phòng châu Âu. Tổng đạo diễn Trần Vương Thạch, GĐ Nhà hát nhạc vũ kịch TP Hồ Chí Minh ý nhị: "Tôi không bao giờ nhắc đến khó khăn về tiền nong với anh em. Thật ra các anh em nghệ sĩ từ Hà Nội tới các nước bạn bè rất sẵn lòng muốn biểu diễn ở TP Hồ Chí Minh. Tất nhiên, mình là chủ nhà thì phải cố gắng lo chỗ ăn chỗ ở cho mọi người".
Rồi ông Thạch bảo: "Chúng tôi cố gắng kêu gọi doanh nghiệp, dành một khoản từ đầu năm để lo chương trình, xin kinh phí... Tóm lại là nhiều nguồn, khắp nơi, và tiết kiệm để làm. Mình làm nghệ thuật mà không đầu tư cho anh em để nghệ thuật phát triển thì làm vì mục đích gì?
May mắn là chúng tôi đang giữ và phát triển được các mối liên kết với Đức, Na Uy, và gần đây nhất là Nga. Họ hỗ trợ, giao lưu với mình cả về kinh tế lẫn chuyên môn. Quan trọng nhất là mình phải mở lòng".
Trở về "sáng tạo Việt Nam"
Năm nay, lần đầu tiên một tổ khúc dân ca Việt Nam mang tên "Dòng chảy" đã được ông Thạch đặt hàng sớm để nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng biên soạn và biểu diễn với quy mô lớn (dàn nhạc, solo, hợp xướng) - dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng trẻ tuổi Trần Nhật Minh. Trần Mạnh Hùng đã soạn nhạc và viết kịch bản sân khấu dựa trên 21 bài dân ca quen thuộc của Việt Nam trên khắp các vùng miền và xâu chuỗi thành một "Dòng chảy" của nghệ thuật. Tác phẩm này sẽ là sự đăng đối tuyệt vời với sự có mặt của hàng loạt nghệ sĩ quốc tế... Năm nay, nhà hát cũng tận dụng hết vật lực mà mình có với việc lần đầu tiên trình diễn cùng một lúc hai cây đàn pi-a-nô Steinway được nhập về năm 2009, trị giá mỗi cây khoảng hai triệu USD.
"Phải sáng tạo, chứ không chỉ là biểu diễn nữa" - người tổng chỉ huy nhận định - "Giai điệu mùa thu sẽ là sự kết hợp chặt chẽ của biểu diễn, sáng tác, giao lưu Đông - Tây, kim -cổ; mục tiêu cuối cùng là thu hút nhân tài, sử dụng nhân tài và để tất cả các bên cùng có lợi".
Sau tám năm ròng rã, đến mùa biểu diễn thứ chín, ê-kíp thực hiện Giai điệu mùa thu đã sẵn sàng tuyên bố chương trình này như một festival âm nhạc cổ điển, và sắp tới có lẽ sẽ là một festival nghệ thuật. "Biết đâu đấy" - ông Thạch nhún vai - "Sẽ có cả điện ảnh hay các loại hình nghệ thuật khác. Chúng tôi đã từng làm kết hợp với triển lãm hội họa trong những mùa đầu tiên".
Giai điệu mùa thu sẽ còn làm nên nhiều điều bất ngờ và tuyệt đẹp.
| Tài năng trẻ trong nghệ thuật hàn lâm là vốn quý của đất nước, là kết quả đào tạo của nhiều thế hệ và đã trở thành một nhân tố căn bản trong sự nghiệp văn hóa - nghệ thuật của nước nhà. Sự tập hợp các nghệ sĩ trẻ tài năng đang học tập, làm việc ở trong nước và nước ngoài về cùng xây dựng một chương trình biểu diễn tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh lần này sẽ là một cuộc trình diễn mang đầy ý nghĩa xã hội và nghệ thuật. |
