để cùng mở rộng thị phần, cùng phát triển. Cùng với đó, nhiều tín hiệu tích cực khác từ lĩnh vực sáng tác, xuất bản và hợp tác khai thác bản quyền truyện tranh ở nước ta gợi mở tiềm năng về một ngành công nghiệp sáng tạo của Việt Nam.
Từ sức hấp dẫn hơn 30 năm của nhân vật Doraemon ở Việt Nam
Trong từng ấy năm, nhân vật chú mèo máy Doraemon hiện diện tại Việt Nam qua nhiều định dạng: truyện ngắn, truyện ngắn tuyển tập, truyện dài, tiểu thuyết, phim hoạt hình (phụ đề, lồng tiếng), phim điện ảnh… Bên cạnh đó, từ năm 1996, phần tiền bản quyền ban đầu của tác giả F.Fujio, một phần doanh thu của Nhà xuất bản Kim Đồng, đơn vị độc quyền khai thác ấn bản tiếng Việt của bộ truyện tranh này tại Việt Nam, đã được sử dụng để gây Quỹ Học bổng mang tên chú mèo máy dễ thương này, góp phần làm cho hình ảnh Doraemon, từ một nhân vật truyện tranh trở thành người bạn đồng hành, gắn bó với nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam.
Việc mở rộng phạm vi khai thác bản quyền từ bộ truyện tranh Doraemon tại Nhật Bản và trên thế giới là thí dụ điển hình cho cách thức phát triển ngành công nghiệp truyện tranh. Truyện tranh được xem như tài sản trí tuệ lõi, gợi ý và thúc đẩy các nhà đầu tư ở lĩnh vực sáng tạo khác tiếp tục phát triển ý tưởng kinh doanh, tạo nên một hệ sinh thái sản phẩm phong phú, phục vụ đa dạng nhu cầu công chúng và duy trì lợi nhuận lâu dài, dần hình thành nên một biểu tượng văn hóa với nhân vật chính và hệ thống các nhân vật trong đó. Bên cạnh Doraemon, nhiều nhân vật truyện tranh nổi tiếng thế giới và Nhật Bản cũng đã trở thành người bạn tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt Nam, như Son Goku (truyện Bảy viên ngọc rồng), Naruto, Spider-man, Batman, Tintin… Các nhân vật đặc sắc ấy cũng tiếp tục được sống trong nhiều phiên bản sáng tạo khác, tạo nên hệ sinh thái tác phẩm có tầm vóc ảnh hưởng lớn trên thế giới.
Trở lại với thông tin từ đầu bài viết về phát hành tiểu thuyết đồng thời với bộ phim điện ảnh Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển, theo đại diện truyền thông của Nhà xuất bản Kim Đồng, đơn vị này lên kế hoạch phát hành 5.000 bản. Đây là một con số ấn tượng nếu đặt trong bối cảnh kinh doanh sách hiện nay, nhất là dạng sách “chỉ có chữ và chữ”.
Công nghiệp truyện tranh của người Việt Nam, tại sao không?
Có thể nói, bắt đầu từ sức hấp dẫn của Doraemon hơn 30 năm trước và nhiều truyện tranh nhập khẩu khác, các thế hệ bạn đọc dần tạo nên những câu lạc bộ yêu thích một nhân vật nào đó; những cộng đồng bạn đọc truyện tranh ra đời cùng sự phát triển của nền tảng mạng xã hội. Điều đặc biệt thú vị là từ khoảng 10 năm trở lại đây, sự trưởng thành từng bước của cộng đồng truyện tranh đã hình thành nên nhu cầu tạo nên dòng truyện tranh của Việt Nam.
Nửa cuối tháng tư vừa qua, Comicola kết hợp PunkgaMe, cộng đồng họa sĩ truyện tranh Việt Nam với gần 20.000 thành viên, công bố sự ra đời của Comicola Academy. Cơ sở đào tạo này đặt mục tiêu tạo nên một môi trường học tập bài bản hơn về sáng tác truyện tranh cho bất kỳ người Việt Nam nào yêu thích văn hóa phẩm này, kích thích sự tự tin trong những người giàu tinh thần sáng tạo để cùng nhau sớm hình thành một nền truyện tranh Việt Nam. Ở trong nước hiện nay, Comicola là đơn vị cung cấp đa dạng nhất các nền tảng thưởng thức truyện tranh (xuất bản phẩm, webtoon, ứng dụng đọc truyện), dòng sản phẩm phái sinh, chuỗi sự kiện liên quan truyện tranh của tác giả Việt Nam.
Ngay sau khi ra mắt, Comicola Academy khởi động chuỗi thảo luận chuyên sâu, chia sẻ tầm nhìn về hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh Việt Nam. Đơn vị này cũng thông báo về ba mô hình học sáng tác truyện tranh: Trải nghiệm dành cho trẻ em từ 8-12 tuổi, giúp các em bày tỏ suy nghĩ, tình cảm của mình về cuộc sống thông qua sáng tác truyện tranh; Cơ bản dành cho người lớn muốn thể hiện sự sáng tạo của cá nhân cùng các khóa học nâng cao về tư duy và cách thể hiện truyện tranh theo hướng chuyên nghiệp.
Phải nói thêm, nhân lực tạo nguồn cho sáng tác truyện tranh Việt Nam cũng là một khía cạnh lạc quan. Nhiều tác giả chuyên nghiệp Việt Nam, trong đó có những người từng tu nghiệp bài bản ở nước ngoài, như Hà Lan, Nhật Bản, đã có tác phẩm truyện tranh đạt thứ hạng cao tại cuộc thi truyện tranh quốc tế do Bộ Ngoại giao Nhật Bản tổ chức (Japan International Manga Award) và các cuộc thi truyện tranh uy tín khác của Nhật Bản. Một số trong đó, như Hoàng Tường Vy (bút danh Vuy)- giải Đồng - Japan International Manga Award lần thứ 16 (năm 2022), Trần Minh Đức, tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Story Manga tại Đại học Kyoto Seika, làm việc cho Kodansha, công ty xuất bản hơn 110 năm tuổi tại Nhật Bản… đều đang cộng tác với Comicola và Comicola Academy.
Chia sẻ với phóng viên Nhân Dân cuối tuần, anh Nguyễn Duy Hải, Giám đốc chuyên môn của Comicola Academy, người đồng sáng lập PunkgaMe, cho biết, trong hai ngày hội thảo chuyên sâu về truyện tranh tại Comicola Academy vào cuối tuần trước, khán phòng không còn chỗ trống. “Gần đây, sự chuyển dịch tích cực về nhu cầu truyện tranh dành cho người Việt Nam và sự chia sẻ tầm nhìn của các nhà sản xuất phim ảnh, đơn vị xuất bản ở trong nước về một hệ sinh thái sáng tạo từ lõi tài sản trí tuệ là truyện tranh khiến chúng tôi được truyền cảm hứng mạnh mẽ để cho ra đời Comicola Academy”, anh Hải bày tỏ.
Từ thực tế vận hành PunkgaMe cũng như qua các công việc sáng tác của cá nhân, anh Hải chia sẻ thêm: Hiện có một số đơn vị xuất bản trong nước đã tiến hành dự án sản xuất tiểu thuyết bằng tranh (graphic novel), truyện tranh từ một số cuốn truyện dài, tiểu thuyết có giá trị, đã được tái bản nhiều lần của các tác giả Việt Nam. Đây là những bước đi cụ thể góp phần làm phong phú hơn dòng sản phẩm truyện tranh dành cho người Việt Nam ■
