Gần 60 năm giữ lửa quan họ

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Vẫn chọn không gian làng quê cũ với những mảnh đời ngang trái, trong lần hội ngộ này, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh tiếp tục để bạn đọc chứng kiến bao ngã rẽ chông chênh. “Chuyện tình thị trấn” (NXB Trẻ) mang đoạn kết buồn nhưng lại mở ra nhiều hướng đi mới thênh thang hơn cho từng nhân vật.

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Trân trọng và gìn giữ quá khứ, để hướng tới tương lai, là một tinh thần gần như đã rút gọn thành “khẩu hiệu” trong nhiều ngành khác nhau. Cuối tuần qua tại Thủ đô (31/7), vừa khai mạc một triển lãm thú vị liên quan tới mục đích như vậy với tên gọi là “Mật ngữ thời gian” tại Nhà triển lãm Mỹ thuật (16 Ngô Quyền).

Không phông màn rực rỡ, không có hệ thống âm thanh, ánh sáng chuyên nghiệp hay những hàng ghế xếp ngay ngắn, buổi biểu diễn của dự án “Nơi yêu thương bắt đầu” diễn ra giữa một không gian khác lạ: Sảnh bệnh viện. Ở đó, tiếng đàn tìm đến bệnh nhân, người nhà và nhân viên y tế, trao đi những phút giây bình yên giữa hành trình điều trị vốn đầy âu lo, căng thẳng.

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Từ những dịch trạm và cửa ải trên Con đường Tơ lụa hơn hai nghìn năm trước đến hệ thống dữ liệu số lưu giữ từng đường nét của các bức bích họa Mạc Cao, Đôn Hoàng (Cam Túc, Trung Quốc)… đều làm sáng tỏ điều hiển nhiên: Di sản chỉ trường tồn khi được kết nối, sẻ chia và làm mới trong đời sống đương đại. Đó cũng là thông điệp về không gian hợp tác rộng lớn giữa Trung Quốc, Việt Nam và các quốc gia ASEAN về bảo tồn di sản, số hóa, gợi mở triết lý ứng xử với quá khứ trong hiện tại và tương lai.

Vượt ra ngoài những bảo tàng và công trình đồ sộ, di sản Đôn Hoàng ngày nay tự tin bước vào nhịp sống hối hả thường nhật tại khu chợ đêm sầm uất, các nhà sách, xưởng in độc bản. Đó là cách để người dân bản địa sống tốt bằng di sản, đồng thời gợi mở những bài học thực tiễn vô giá để Trung Quốc, Việt Nam và các quốc gia ASEAN cùng bắt tay, kiến tạo nên tuyến hành lang văn hóa và truyền thông di sản bền vững trong tương lai.

Cuối tháng 8, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”. Sự kiện giới thiệu đến công chúng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

NXB Kim Đồng vừa cho ra mắt tập 16 của bộ truyện tranh “Tý Quậy” với 10 nghìn bản in, sau hai ngày tiếp tục in 10 nghìn bản nữa. Một số tập trước trong bộ truyện cũng từng in 10 đến 20 nghìn bản. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện với tác giả phần lời của tập sách - nhà báo Dương Thúy Quỳnh (VOV3, ảnh). Chị đã chia sẻ về cơ duyên và quá trình viết tiếp những tập mới của bộ truyện tranh thiếu nhi nổi tiếng này.

Không chỉ sống bằng ký ức của Con đường Tơ lụa cổ đại, Đôn Hoàng hôm nay viết tiếp chương mới đầy kiêu hãnh. Từ ngọn tháp thu nhiệt rực cháy giữa hàng nghìn tấm gương soi trên sa mạc Gobi cho đến những vũ điệu bích họa được đánh thức bằng công nghệ trình diễn đỉnh cao, thành phố đang chuyển hóa ngoạn mục những khắc nghiệt của tự nhiên và sự tĩnh lặng quá khứ thành những nguồn lực phát triển mạnh mẽ.

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.

Trên tay tôi đang cầm ấn phẩm “Lê Thi - Tiếng nói của chính mình” (NXB Hội Nhà văn 2026), một cuốn sách đẹp, trang trọng, dày hơn 300 trang, khái quát toàn bộ con đường hội họa của họa sĩ Lê Thi (1925-2024).

Bước sang mùa thứ hai, Giải thưởng Victor Tardieu, giải thưởng dành cho bài tốt nghiệp đạt kết quả xuất sắc của sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường, đã có chủ nhân.

Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), trên cả nước có một loạt sự kiện song hành. Tối cuối tuần qua (24/7) có chương trình nghệ thuật “Mãi mãi tuổi 20” ở Quảng trường 30/10, tỉnh Quảng Ninh.

Sau bài viết “Nên định danh đúng cho di sản “Phở” trên số báo 1723 ngày 20/7/2026, Thời Nay nhận được một số ý kiến đa chiều. Được biết, việc xây dựng hồ sơ nhằm vinh danh di sản ẩm thực đặc sắc này của Việt Nam đang được tích cực triển khai, chúng tôi góp thêm một số gợi mở từ các góc nhìn chuyên gia.

Rời di tích Huyền Tuyền Trí, hành trình dọc theo Con đường Tơ lụa tiếp tục đưa chúng tôi tới nơi được xem là “giới tuyến lịch sử” - cửa ải Ngọc Môn Quan. Tại nơi này, từ hơn 2.000 năm trước, khái niệm “cửa ải” không chỉ là kiểm soát, phòng thủ hay ngăn cách, mà còn là cánh cổng đón nhận những giá trị tri thức để rồi kết tinh thành nhiều giá trị đặc sắc, trong đó có kho tàng nghệ thuật Phật giáo vô giá tại quần thể hang động Mạc Cao.

Ánh nắng tháng 7 phủ mầu vàng nhạt lên những rẻo cây xanh bên đường, mở đầu cho hành trình ngược dòng lịch sử đầy mê hoặc. Phía ngoài kia là sa mạc mênh mông, nơi cái nóng mùa hè làm cảnh vật như nhòe đi, nhưng bước vào không gian Mỹ thuật quán (Trung tâm Triển lãm mỹ thuật Đôn Hoàng), nơi diễn ra Đối thoại Di sản văn hóa Trung Quốc - ASEAN, câu chuyện về ký ức, bản sắc và trách nhiệm chung trước tương lai lại hiện ra rõ nét.