Gần 60 năm giữ lửa quan họ

Bén duyên từ năm 13 tuổi, đến nay đã ngoài 70 nhưng tình yêu với làn điệu quan họ Bắc Ninh trong “chị Hai” Nguyễn Thị Lành vẫn chưa khi nào nguội tắt. Mỗi ngày “chị Hai” Lành lại đem cuốn sổ ghi chép quan họ của mình, vừa xem vừa nhẩm hát.

Gần 60 năm giữ lửa quan họ

Làng Hoài Thị (xã Liên Bão, huyện Tiên Du, Bắc Ninh) quê hương “chị Hai Lành” có tục kết chạ với làng Viêm Xá (còn gọi là làng Diềm) ở TP Bắc Ninh. Bà còn nhớ, hồi nhỏ, không chỉ học hát mà còn được học cách đi đứng, nói năng, cách têm trầu cánh phượng, cách cầm nón quai thao. Càng về sau, bà càng nhận ra, quan họ không chỉ đưa người ta đến với nghệ thuật truyền thống mà còn thúc đẩy giá trị văn hóa, bản sắc dân tộc, thể hiện giá trị của cá nhân, của cộng đồng vùng Kinh Bắc. Bởi thế, năm xưa, cả khi lấy chồng, bà vẫn tiếp tục sinh hoạt quan họ dù cuộc sống có phải mưu sinh vất vả. Cùng chồng nuôi dạy năm người con, “chị Hai” Lành lấy quan họ vừa để nuôi dưỡng tâm hồn, vừa kiếm thêm thu nhập. “Chị” truyền lại các làn điệu quan họ cho các con. Dù giọng hát không bằng mẹ, nhưng sau nhiều năm được dạy dỗ từng chút một, được sống trong môi trường văn hóa của gia đình, làng xóm, các con “chị” cũng mang tâm hồn quan họ trong mình. Rồi có nhiều người gần xa đến nhà xin “chị” dạy hát. Nhiều năm giữ gìn câu hát, thuở ban đầu, “chị” chỉ tham gia các hoạt động ca hát như một khách mời hoặc thí sinh. Sau này chất liệu quan họ ngày càng nhuần nhuyễn, “chị” tham gia vào vai trò giám khảo nhiều chương trình hát dân ca do huyện, tỉnh tổ chức. Trong cảm nhận của nghệ nhân Nguyễn Thị Lành, dù có điểm chung với các môn nghệ thuật truyền thống khác với lịch sử phát triển lâu đời, nhưng quan họ lại có cách hát riêng, câu hát không quá cầu kỳ về cách nhấn nhá, nội dung trong ca từ, lời thơ cũng dễ hiểu, trang phục của quan họ kín đáo và thể hiện được tính cách, con người Bắc Ninh. 

Để gìn giữ và bảo tồn quan họ được tốt nhất thì không chỉ có những lớp người cao tuổi như nghệ nhân Nguyễn Thị Lành, mà rất cần công sức của thế hệ trẻ. Lớp người đó sẽ mang quan họ đi xa hơn bằng cách sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, các thành tựu của công nghệ kỹ thuật và mạng xã hội. Có điều, để thế hệ trẻ cảm nhận được trọn vẹn giá trị của những làn điệu quan họ truyền thống, nghệ nhân Nguyễn Thị Lành cho rằng, các bạn cần được học hỏi từ cách đi đứng, ứng xử, học những điều nhỏ nhặt nhất trong nếp sinh hoạt quan họ. Để từ đó, lớp trẻ sẽ chiêm nghiệm ra những nét đẹp cần gìn giữ của người hát, sẽ có thêm động lực học hát và hát được chuẩn quan họ hơn. 

Có thể bạn quan tâm

Bức tranh nhan đề "Tuổi 14" của Đỗ Trà My, một trong bốn sinh viên được nhận Học bổng Nguyễn Phan Chánh năm 2026.

Lời nhắn gửi thế hệ tương lai

Lần đầu tiên, Giải thưởng mang tên danh họa Nguyễn Phan Chánh dành cho tác phẩm xuất sắc của sinh viên chuyên ngành lụa, Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam, đã tìm được chủ nhân.

Một tác phẩm về sen, chất liệu tổng hợp được bày trong triển lãm.

Thiên nhiên cầu nguyện không lời

Từ ngày 19 đến 28/9, TAA Gallery (phường Cát Lái, TP Hồ Chí Minh) giới thiệu bộ sưu tập hội họa Lê Bá Đảng (1921-2015) của nhà sưu tập Trần Thắng, gồm loạt 17 bức tranh nhan đề “Thiên nhiên cầu nguyện không lời” (La Nature Prie Sans Parole), sáng tác trong năm 1967, bên cạnh 43 bức tranh biểu hình về hoa, đặc biệt là hoa sen, và các phong cảnh thiên nhiên khác.

Các không gian đọc sách nhỏ đang phát huy tác dụng trong đời sống cộng đồng.

Góc đọc nhỏ gieo mầm cho xã hội tương lai

Giữa lúc màn hình điện thoại, máy tính bảng ngày càng chiếm thời gian của trẻ, những không gian đọc sách do cộng đồng và các gia đình gây dựng đang trở thành nơi gieo những hạt mầm cho tình yêu với sách.

Ảnh: SONG ANH

Chiếc hộp nhỏ cuối hành lang

Một chiều đầu thu, Minh trở lại Trường tiểu học Đông Ngạc sau gần 20 năm. Cổng trường vẫn ở đó, chỉ có Minh là đã khác. Cậu ngoại 30, có một gia đình nhỏ và những đứa con đang ở đúng cái tuổi ngày trước cậu từng ngồi trong những phòng học này. Đứng trước cổng trường, ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về: Tiếng trống, mùi nắng trên sân, những chiếc áo trắng tung tăng giờ ra chơi và một người phụ nữ thường xuất hiện ở cuối hành lang, tay cầm chiếc chổi, mái tóc điểm bạc.

Hai điểm nhìn về một di sản đang được viết tiếp

Hai điểm nhìn về một di sản đang được viết tiếp

Diễn ra từ ngày 18 đến 20/9 tại London (Anh), sự kiện Áo Dài Fashion Week London quy tụ chín nhà thiết kế và thương hiệu đến từ Việt Nam, Anh và Mỹ. Nhà thiết kế (NTK) Tăng Mai Anh mang đến bộ sưu tập Tứ Linh Tố Nữ, lấy cảm hứng từ tranh dân gian Hàng Trống. Thái Nguyễn - nhà thiết kế người Mỹ gốc Việt đã có hơn hai thập kỷ hoạt động trong ngành thời trang tại Mỹ - giới thiệu IDENTITY, gồm 33 thiết kế kể những câu chuyện về cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Bạn trẻ hào hứng tham gia chương trình "Thanh sắc nước nhà - Hẹn nhau kể chuyện tiếng Việt" tại Đường sách TP Hồ Chí Minh.

Giữ tiếng Việt trong nhịp sống số

Biến tấu tiếng Việt sao cho mới mẻ, độc đáo khi giao tiếp trong đời sống và tạo ấn tượng trên mạng là điều khiến nhiều người trẻ thích thú. Thế nhưng, ranh giới giữa biến tấu và biến tướng đôi khi lại rất mong manh.

Người đi sau đoàn

Chuyến xe hôm ấy khởi hành muộn, lý do cũng chẳng có gì lạ. Một đứa trẻ chuẩn bị đi thì bỗng dưng đau bụng (mà cơn đau kiểu ấy của trẻ thì nó đến một cách thường xuyên nhưng cũng đầy bất ngờ). Chẳng ai lường trước được. Lại nữa, một người mẹ bỗng dưng quên đồ của con. Đứa trẻ 5 tuổi không thể thiếu bất cứ cái gì mà người phụ nữ chu đáo đã dày công chuẩn bị. Thế là chuyến đi ra khỏi thành phố trễ nửa tiếng.

Từ những nếp gấp của thời gian

Từ những nếp gấp của thời gian

“Nếp gấp của chiều”, tập thơ của Thy Nguyên (NXB Văn học, 2026) nên được đọc như một trường lực hơn là một chuỗi bài lẻ. Ở đó, thời gian không trôi mà dồn lớp; không mang độ dài mà mang độ dày của thân phận. Ký ức không nằm lại mà liên tục trồi lên. Và cái tôi, thay vì đóng khép, luôn mở ra nhiều “tọa độ”.

Huế là địa danh thu hút nhiều du khách quay lại nhờ sự kết hợp giữa di sản cổ kính, ẩm thực phong phú và các hoạt động trải nghiệm mới mẻ.

Chờ xung lực mới cho du lịch Việt Nam

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 263/NQ-CP ngày 7/9 của Chính phủ và Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra ngày 10/9 đang tạo nên một khung hành động khá rõ cho du lịch Việt Nam.

Những điểm nhấn đón tiết thu

Những điểm nhấn đón tiết thu

Cuối tuần qua và cho đến hết tháng 9, khắp nơi diễn ra những ngày khởi động và khai mạc lễ hội. Một mặt, đó là việc mở rộng không gian, kết nối di sản, thúc đẩy sáng tạo cùng du lịch văn hóa. Mặt khác, đây là khoảng thời gian chính thức bước vào mùa lễ hội của thời tiết thu - đông.

Buổi công chiếu phim concert của SOOBIN.

Concert bước vào rạp chiếu

Ngày 10/9, bộ phim concert “All-Rounder” của ca sĩ SOOBIN ra rạp, nối dài danh sách các concert được chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh, cho thấy dư địa phát triển đáng chú ý của dòng phim concert trong bối cảnh thị trường biểu diễn tăng trưởng mạnh thời gian qua.

Hồ Gươm nhìn từ phía sông Hồng. Ảnh: KHIẾU MINH

Quy hoạch Hồ Gươm phải tôn trọng ký ức lịch sử

Các chuyên gia, du khách nước ngoài khi đến Hà Nội đều nói rằng: Ở nhiều nơi trên thế giới, một cái hồ ở giữa thành phố không hiếm nhưng một không gian chứa đựng ký ức, qua nhiều giai đoạn phát triển, đánh dấu nhiều khía cạnh lịch sử văn hóa... thì không phải nơi nào cũng có được.

Phim “Hộ linh tráng sĩ” được đầu tư công phu nhưng kịch bản và dàn dựng vẫn nhận nhiều góp ý.

Cơ hội cho phim cổ trang

Phim cổ trang đang mở ra một không gian để điện ảnh Việt Nam tìm về lịch sử, văn hóa và những lớp ký ức của dân tộc. Nhưng để những chất liệu ấy thật sự hiện diện trên màn ảnh, cần nhiều hơn một ý tưởng hay hay một câu chuyện hấp dẫn. Đó là quá trình nghiên cứu, phục dựng, sáng tạo, sản xuất và đưa tác phẩm đến với công chúng.

Cần tăng cường các mô hình kết nối tủ sách quân và dân để xây dựng văn hóa đọc ở các địa bàn cơ sở.

Rất nhiều cách hay để áp dụng trong xã hội

Chuyên đề “Từ trang sách đến sức mạnh tinh thần người lính” đăng trên Thời Nay số 1732 đã nhận được sự quan tâm của nhiều bạn đọc. Qua thực tế bồi đắp văn hóa đọc trong môi trường quân đội, các ý kiến cho rằng, có thể tìm hiểu, vận dụng ở trường học, cơ quan, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Bên cạnh việc xây dựng các tủ sách hay phòng đọc, quan trọng hơn là cách tổ chức cho việc đọc trở thành thói quen, để mỗi cuốn sách đến tay nhiều người đọc.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh trong buổi giao lưu, tặng chữ ký bạn đọc tại Hà Nội.

Khi nghề viết trở thành một cách sống

Nguyễn Nhật Ánh nhiều năm qua cũng sống khá lặng lẽ. Ông kín đáo, gần như để tác phẩm làm công việc của nó. Nhưng chính sự lặng lẽ ấy lại khiến một điều trở nên rõ hơn: Giá trị của một nhà văn rốt cuộc không chỉ nằm ở mức độ xuất hiện của họ trong đời sống công chúng, mà quan trọng hơn ở những gì họ để lại trong đời sống của người đọc.

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Từ tháng 9, Dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á S.E.A Sound trình diễn thử nghiệm vở diễn đầu tiên mang tên “Thức“ tại Alluvium Centre (đường Đinh Tiên Hoàng, Ninh Bình). Khán giả có thể đăng ký thưởng thức miễn phí qua fanpage của dàn nhạc. “Thức“ là một trải nghiệm âm nhạc hoàn toàn mới, khí nhạc bản địa nhưng không hòa tấu dân ca, không hòa âm phối khí, không lời.

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Nhà thơ Trương Minh Hiếu vừa cho xuất bản tập thơ lục bát “Thả gió qua sông” (NXB Văn học). Tôi tò mò: “Thả gió qua sông” là gì và Hiếu muốn nói gì với việc thả gió qua sông?

GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art.

Thiết kế Việt lan tỏa trên kênh truyền hình Australia

1. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ, câu hỏi “Thiết kế để làm gì?” không còn gói gọn trong tính thẩm mỹ hay công năng đơn thuần. Câu trả lời vừa được khắc họa qua lăng kính của GS, kiến trúc sư Anthony Burke (Australia) cùng một số nghệ sĩ, nhà sáng tạo Việt Nam.

Đồng bào đón Tết Độc lập tại Làng Văn hóa, Du lịch các dân tộc Việt Nam. Ảnh: ANH QUÂN

Lan tỏa sức mạnh nội sinh văn hóa

Một tuần đón Tết Độc lập vừa đi qua, để lại nhiều thông tin quan trọng về các hoạt động văn nghệ tại nhiều nơi trên mọi miền đất nước, vừa góp phần đưa di sản và lan tỏa niềm tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ, vừa thu hút bạn bè quốc tế đến du lịch, tham quan.

Cụ già đầu ngõ

Cụ già đầu ngõ

Bà già ngồi trước ngõ gần như suốt ngày. Sáng cũng thấy bà, chiều cũng thấy bà, có hôm tôi đi về quá mười giờ đêm vẫn thấy cái dáng nhỏ thó ấy ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là túi len, lúc nào bà cũng đan len. Tôi vẫn nghĩ nó là thói quen luôn chân luôn tay của lớp người thế hệ trước.