Gần 60 năm giữ lửa quan họ

Bén duyên từ năm 13 tuổi, đến nay đã ngoài 70 nhưng tình yêu với làn điệu quan họ Bắc Ninh trong “chị Hai” Nguyễn Thị Lành vẫn chưa khi nào nguội tắt. Mỗi ngày “chị Hai” Lành lại đem cuốn sổ ghi chép quan họ của mình, vừa xem vừa nhẩm hát.

Gần 60 năm giữ lửa quan họ

Làng Hoài Thị (xã Liên Bão, huyện Tiên Du, Bắc Ninh) quê hương “chị Hai Lành” có tục kết chạ với làng Viêm Xá (còn gọi là làng Diềm) ở TP Bắc Ninh. Bà còn nhớ, hồi nhỏ, không chỉ học hát mà còn được học cách đi đứng, nói năng, cách têm trầu cánh phượng, cách cầm nón quai thao. Càng về sau, bà càng nhận ra, quan họ không chỉ đưa người ta đến với nghệ thuật truyền thống mà còn thúc đẩy giá trị văn hóa, bản sắc dân tộc, thể hiện giá trị của cá nhân, của cộng đồng vùng Kinh Bắc. Bởi thế, năm xưa, cả khi lấy chồng, bà vẫn tiếp tục sinh hoạt quan họ dù cuộc sống có phải mưu sinh vất vả. Cùng chồng nuôi dạy năm người con, “chị Hai” Lành lấy quan họ vừa để nuôi dưỡng tâm hồn, vừa kiếm thêm thu nhập. “Chị” truyền lại các làn điệu quan họ cho các con. Dù giọng hát không bằng mẹ, nhưng sau nhiều năm được dạy dỗ từng chút một, được sống trong môi trường văn hóa của gia đình, làng xóm, các con “chị” cũng mang tâm hồn quan họ trong mình. Rồi có nhiều người gần xa đến nhà xin “chị” dạy hát. Nhiều năm giữ gìn câu hát, thuở ban đầu, “chị” chỉ tham gia các hoạt động ca hát như một khách mời hoặc thí sinh. Sau này chất liệu quan họ ngày càng nhuần nhuyễn, “chị” tham gia vào vai trò giám khảo nhiều chương trình hát dân ca do huyện, tỉnh tổ chức. Trong cảm nhận của nghệ nhân Nguyễn Thị Lành, dù có điểm chung với các môn nghệ thuật truyền thống khác với lịch sử phát triển lâu đời, nhưng quan họ lại có cách hát riêng, câu hát không quá cầu kỳ về cách nhấn nhá, nội dung trong ca từ, lời thơ cũng dễ hiểu, trang phục của quan họ kín đáo và thể hiện được tính cách, con người Bắc Ninh. 

Để gìn giữ và bảo tồn quan họ được tốt nhất thì không chỉ có những lớp người cao tuổi như nghệ nhân Nguyễn Thị Lành, mà rất cần công sức của thế hệ trẻ. Lớp người đó sẽ mang quan họ đi xa hơn bằng cách sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, các thành tựu của công nghệ kỹ thuật và mạng xã hội. Có điều, để thế hệ trẻ cảm nhận được trọn vẹn giá trị của những làn điệu quan họ truyền thống, nghệ nhân Nguyễn Thị Lành cho rằng, các bạn cần được học hỏi từ cách đi đứng, ứng xử, học những điều nhỏ nhặt nhất trong nếp sinh hoạt quan họ. Để từ đó, lớp trẻ sẽ chiêm nghiệm ra những nét đẹp cần gìn giữ của người hát, sẽ có thêm động lực học hát và hát được chuẩn quan họ hơn. 

Có thể bạn quan tâm

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Nếu là người lãnh đạo, bạn sẽ làm thế nào để mọi người có cùng mức độ tận tâm như bạn? Với cương vị lãnh đạo, Sam Walton có một khả năng rất đặc biệt là làm cho mọi người tin tưởng vào cách làm việc của Wal-Mart. Nhóm nhân viên điều hành đã áp dụng triết lý của ông khi ông còn sống, và cho đến nay họ vẫn tiếp tục theo gương ông.

Mãi mãi trường tồn giao thoa Văn với Báo

Mãi mãi trường tồn giao thoa Văn với Báo

Nhà văn, nhà báo lão thành Nguyễn Uyển, nguyên Tổng Biên tập báo Vĩnh Phú, nguyên Trưởng ban Công tác Hội - Hội Nhà báo Việt Nam. Ở tuổi 86, với gần 60 năm trong nghề viết, ông đã có nhiều tập bút ký, tiểu luận tập hợp những bài viết trong suốt những năm làm báo theo đuổi chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Ông chia sẻ nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Văn nghệ sĩ tham gia góp ý xây dựng nội dung cho các ấn phẩm của Báo Nhân Dân. Ảnh: KHIẾU MINH

Giữa dòng thời sự, vẫn cần những giọng văn

Nhiều nhà văn, nhà thơ còn hiện diện trong đời sống báo chí bằng những chuyên mục, bài bình luận, tản văn hay phóng sự. Họ mang vào báo chí giọng điệu, cách nhìn, khiến những trang báo nhiều khi không chỉ để đọc lấy thông tin mà còn để nhớ.

Ảnh: ANH QUÂN

Mùi báo giấy còn vương

Hồi tờ Tuổi trẻ thông báo ra số Cuối tuần cuối cùng để chuyển sang mô hình Tuổi trẻ cuối tháng, tôi hơi khựng lại, như thể có một thứ vốn quen thuộc, từng nằm yên trong nhịp sống suốt rất nhiều năm bỗng cũng bị cuốn vào sự dịch chuyển của thời cuộc, của cách con người đọc tin tức…

Triển lãm "Minh họa trên báo"

Triển lãm "Minh họa trên báo"

Từ ngày 18-23/6, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức triển lãm “Minh họa trên báo”, giới thiệu khoảng 90 bức tranh minh họa cho truyện ngắn, thơ, tùy bút trên các ấn phẩm của Báo và một số báo, tạp chí khác.

Tiến về miền chưa biết

Tiến về miền chưa biết

Trong cuốn du ký “Từ nhà anh về nhà em” do NXB Kim Đồng vừa phát hành, tác giả Thibault Clemenceau đã kể lại chặng đường cùng vợ đạp xe 16 nghìn km suốt hơn một năm từ Pháp về Việt Nam với rất nhiều trải nghiệm đáng nhớ.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Ra mắt vở xiếc - rối “Mơ show”

Ra mắt vở xiếc - rối “Mơ show”

“Mơ show” vừa mở màn ấn tượng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Vở diễn quy mô lớn này do UBND thành phố chỉ đạo, Sở Văn hóa và Thể thao đầu tư, Trung tâm Nghệ thuật thành phố thực hiện.

Ảnh: ANH QUÂN

Sôi nổi hoạt động hè

Tại Huế, đang trong thời gian của Festival Huế, tối cuối tuần qua (13/6), đã khai mạc Tuần lễ Âm nhạc quốc tế Huế 2026. Chương trình sẽ diễn ra trong 6 đêm liên tiếp với 15 suất diễn kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và đương đại mới nhất của 8 đoàn đến từ 5 quốc gia: Hàn Quốc, Nhật Bản, Pháp, Tây Ban Nha, Australia và Việt Nam.

Ga Hà Nội xứng đáng được ghi nhận như một di sản của ngành đường sắt, của lĩnh vực giao thông. Ảnh: KHIẾU MINH

Ga Hà Nội: Dấu xưa trong chuyển động quy hoạch hôm nay*

Khi không gian đường sắt nội đô đứng trước những yêu cầu tổ chức mới, câu chuyện về Ga Hà Nội cũng gợi ra cách nhìn thận trọng hơn với một công trình vừa mang giá trị giao thông, vừa lưu dấu lịch sử quy hoạch của Thủ đô.

Thời trang Việt Nam đang nỗ lực vươn ra khu vực và thế giới.

Bứt tốc khẳng định thương hiệu quốc gia

Để hiện thực hóa khát vọng thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa đòi hỏi những bước chuyển mình toàn diện từ hệ thống cơ chế đến vận hành thực tế. Một lộ trình cần được vạch ra, nhằm kết nối nguồn lực, biến vốn văn hóa thành những giá trị thương mại có tầm ảnh hưởng xuyên biên giới.

Ảnh: SONG ANH

Một quãng đê hoa vàng, cỏ xanh

Quãng đê nào cũng hấp dẫn, và quãng đê dẫn lên đầu cầu Đuống thật sự khác biệt. Bất thình lình, một triền đê hoa vàng, cỏ xanh mở ra mênh mang. Không dài nhưng đủ để gieo vào lòng lữ khách một chút bồi hồi, man mác. Một cảm xúc rất Pau (Paustovsky - nhà văn Nga)!

Bộ phim “Mưa trên cánh bướm” (2024) của đạo diễn Dương Diệu Linh từng sở hữu 2 giải thưởng lớn: Phim hay nhất và Phim sáng tạo nhất tại Tuần lễ Phê bình phim Quốc tế, thuộc khuôn khổ Liên hoan Phim Venice năm 2024.

40 năm đổi mới: Điện ảnh Việt có gì?

40 năm nhìn lại để nhắc rằng, điện ảnh không chỉ là công nghiệp mà còn là nghệ thuật. Và nếu không có những tiến triển trong nghệ thuật ấy thì càng ngày điện ảnh sẽ càng khô cứng và thiếu đi chiều sâu nhân văn cũng như sự sáng tạo.

Báo và thơ đều đi tìm sự thật

Báo và thơ đều đi tìm sự thật

Sáng tạo trên các miền đất của thơ, nhạc, báo chí, Lê Cảnh Nhạc (ảnh) lúc nào cũng rất sung sức. Ông chia sẻ, dù dưới bất cứ ngôn ngữ, hình thức nào, việc viết chính là đi tìm sự thật, để giúp thấu hiểu con người cũng như thời đại mình đang sống.

"Hồ Gươm", acrylic, 31x41cm, 2026.

Giữ vào tranh một ánh nhìn Hà Nội

Vừa từ đường Thanh Niên ồn ào rẽ vào, trên con phố Yên Hoa uốn lượn ở góc này Hồ Tây, bao nhiêu cấp tập ngay lập tức bỏ lại. Trước mặt đã vội thoáng đãng, sáng bừng lên với gió hồ trên mặt nước bàng bạc, man mát. Họa sĩ Bùi Lê Dũng lắng lại cho mình và không cố ý nhưng cũng đang giữ lại cho những người yêu tranh của anh, cái không khí bình yên đó.

Lạm dụng AI làm công cụ hỗ trợ sẽ dẫn đến nguy cơ thụ động trong sáng tạo.

AI tạo nên sự lười biếng?

Sự phát triển vũ bão của Trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang đến những đặc quyền chưa từng có cho ngành công nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, khi rào cản kỹ thuật bị phá vỡ, sự lười biếng dễ dàng lên ngôi.

Hình ảnh 2D ca khúc "Mạnh Bà chê ta phiền" của Uy Mãnh Tiên Sinh.

Có không ca khúc AI thành công trong vài giây?

Vào một đêm khuya tháng 3 năm 2026, trong đầu tôi hiện ra một câu chuyện thần thoại tình yêu về canh Mạnh Bà. Nhưng tôi không có đủ công cụ để phối khí, cũng không có diễn viên để quay hình. AI đã giúp tôi chạm tới giấc mơ” - Uy Mãnh Tiên Sinh, tác giả gốc của ca khúc tỷ view Trung Quốc "Mạnh Bà chê ta phiền" chia sẻ.

CHUYÊN ĐỀ: NHẠC AI: RANH GIỚI GIỮA “TẠO RA” VÀ “SÁNG TẠO”

CHUYÊN ĐỀ: NHẠC AI: RANH GIỚI GIỮA “TẠO RA” VÀ “SÁNG TẠO”

AI đã bắt đầu xâm nhập vào đời sống nghệ thuật ngày một nhiều. Nhiều ca khúc trong một đêm tràn ngập các nền tảng số mà người nghe không thể tìm ra một thông tin nào về ca sĩ hay nhạc sĩ trước đó. Trong nhiều trường hợp, khán giả thậm chí còn không phân biệt được đâu là một tác phẩm có sự tham gia của AI.

Chắt từ máu và hoa

Chắt từ máu và hoa

Nhà văn Phạm Việt Long trực tiếp ra chiến trường nhận nhiệm vụ vào những năm ác liệt nhất, những năm bắt đầu tổng tiến công Mậu Thân 1968. Nơi ông đến: Chiến trường Nam Trung Bộ cũng là một trong những mặt trận gian khó nhất.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Giải nóng qua điện ảnh

Giải nóng qua điện ảnh

Trong những ngày nắng hè gay gắt, ở hai đầu đất nước đều cùng lúc diễn ra những sự kiện thú vị qua điện ảnh để công chúng thưởng thức và giải nhiệt.