Thiếu tá, QNCN Nguyễn Công Đại, Thư viện Quân đội:
Các đơn vị dân sự hoàn toàn có thể áp dụng sáng tạo
Điều tôi tâm đắc sau khi đọc chuyên đề là sách thật sự giá trị khi có người đọc và lan tỏa được sức sống của những câu chuyện “bước ra” từ những cuốn sách ấy. Trong quân đội, việc tổ chức đời sống tập thể tạo điều kiện để sách có thể trở thành một phần của sinh hoạt chung. Trong khi đó, ở các đơn vị dân sự, hoàn toàn có thể tạo ra những không gian tương tự, thậm chí sinh động hơn rất nhiều. Thay vì chỉ đầu tư kinh phí, nên có kế hoạch khai thác hiệu quả, như: Giới thiệu sách mới, kể về một cuốn sách hay, trao đổi về nhân vật hoặc câu chuyện khiến mình xúc động. Có thể dành góc nhỏ trong phòng sinh hoạt chung, căng-tin, hành lang hoặc khu nghỉ để mọi người dễ tiếp cận. Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là tạo ra không khí đọc, một người đọc kéo theo nhiều người khác để văn hóa đọc sẽ tự lan tỏa.
Thượng tá, TS Tạ Quang Đạo, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng:
Phải có nền nếp để không trở thành phong trào ngắn hạn
Tôi khá bất ngờ, xúc động khi đọc Chuyên đề “Từ trang sách đến sức mạnh tinh thần người lính” trên ấn phẩm Thời Nay. Chuyên đề gợi ra việc có thể tham khảo triển khai ở nhiều môi trường khác. Quân đội có đặc thù về tổ chức, nền nếp và kỷ luật, từ đó có thể rút ra bài học là muốn xây dựng văn hóa đọc phải đáp ứng kế hoạch, tâm huyết, kiên trì. Các cơ quan, trường học hay doanh nghiệp hoàn toàn có thể xây dựng tủ sách, xác định chủ đề đọc theo từng tháng, bố trí thời gian và tổ chức những buổi chia sẻ về sách.
Dù vậy, nếu không có nền nếp, hoạt động đọc rất dễ trở thành phong trào ngắn hạn. Và nếu thiếu cảm xúc, việc đọc cũng khó đi vào đời sống. Theo tôi, điều có thể tham khảo từ quân đội là kế hoạch khi bắt đầu, kỷ luật để duy trì và đủ cảm xúc nhằm lan tỏa. Như vậy, sách mới thật sự trở thành nguồn lực tinh thần cho bạn đọc.
Bà Đỗ Phạm Như Mơ, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ, phường Thới Hòa, TP Hồ Chí Minh:
Cần kết hợp thư viện số với những hoạt động trực tiếp
Tôi cho rằng, một trong những vấn đề rất đáng quan tâm hiện nay là làm thế nào để đưa văn hóa đọc đến gần thế hệ trẻ. Quân đội đã xây dựng thư viện số, kho sách điện tử, nền tảng giới thiệu sách để chiến sĩ ở những đơn vị xa vẫn có thể tiếp cận nguồn tri thức phong phú. Tuy nhiên, nếu hoạt động chỉ dừng ở việc gửi đường link hoặc cung cấp tài khoản đọc sách thì chưa chắc tạo được thói quen. Cần kết hợp thư viện số với những hoạt động trực tiếp; có kế hoạch để đưa sách đến, có quy định để duy trì việc đọc và cũng phải đủ nhiệt tình và cuốn hút để người đọc muốn tiếp cận sách.
Thiếu tá, QNCN Hà Vũ Huyền Trang, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam:
Đưa sách đến đúng người, đúng lúc, đúng nhu cầu
Các đơn vị nên nghiên cứu, ứng dụng xây dựng những “tủ sách lưu động” để địa điểm đó thành nơi mọi người thường xuyên lui tới. Ngoài ra, nên triển khai đổi sách, tặng sách, giới thiệu sách theo từng nhóm bạn đọc. Dù vậy, quan trọng là cần có người chịu trách nhiệm và lên kế hoạch cụ thể, điều chỉnh linh hoạt tùy giai đoạn để duy trì. Cách làm trong quân đội cho thấy, khi hoạt động văn hóa được tổ chức nền nếp, nó có khả năng đi vào đời sống.
Bên ngoài quân đội, sách càng cần được tổ chức để đến đúng người, đúng lúc và đúng nhu cầu. Đồng thời, nên kết hợp rộng hơn nữa với các đơn vị như bảo tàng, viện nghiên cứu, trường học… để triển khai sinh động, sáng tạo hơn.
Thượng tá, TS Cao Duy Đông, Trường Sĩ quan Chính trị, Bộ Quốc phòng:
Tạo được thói quen, người đọc sẽ tự tìm đến sách
Tôi tin rằng, nhiều bạn đọc đồng tình với chuyên đề và ấn tượng với cách văn hóa đọc được đặt trong đời sống tinh thần của người lính. Không ít cơ quan, đơn vị hiện nay đã đầu tư phòng đọc, tủ sách quy mô, hình thức đẹp… nhưng số người thật sự đọc lại chưa nhiều. Dường như vấn đề không hẳn nằm ở việc thiếu sách mà thiếu cách tổ chức phù hợp. Từ môi trường quân đội, chúng ta có thể học cách xây dựng kế hoạch đọc giản dị, chẳng hạn mỗi tháng chọn một cuốn sách, dành một khoảng thời gian nhất định để đọc và tổ chức một buổi trao đổi ngắn. Hình thức không cầu kỳ nhưng nên duy trì đều đặn. Khi đã trở thành thói quen, người đọc sẽ tự tìm đến sách. Tôi cũng cho rằng không nên đặt văn hóa đọc thành chỉ tiêu cứng nhắc. Quan trọng là tạo được cảm giác vui, bổ ích và gần gũi.
Bà Nguyễn Thanh Thảo, giáo viên Trường tiểu học Hòa Phú, TP Hồ Chí Minh:
Tự nguyện và cảm xúc, yếu tố nối dài việc đọc
Đọc chuyên đề, tôi thấy rằng không nhất thiết phải làm những chương trình quá lớn mới có thể phát triển văn hóa đọc mà việc đơn giản giúp các cơ quan, đơn vị có thể triển khai ngay, đó là dành một khoảng thời gian cố định trong tháng cho việc đọc và chia sẻ sách. So với môi trường quân đội, khi áp dụng ra bên ngoài cần linh hoạt hơn, tránh đẩy lên thành mệnh lệnh hành chính. Người tham gia nên được tự lựa chọn, chia sẻ cảm nhận và thậm chí được phép nói rằng mình không thích một cuốn sách nào đó. Có sự tự nguyện và cảm xúc, hoạt động đọc mới đủ sức sống để nối dài, phát triển.
Thượng tá Đặng Văn Danh, Phó Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 324, Quân khu 4:
Để người trẻ nói lên cảm nhận về sách
Tôi suy nghĩ nhiều về sức mạnh của những câu chuyện viết về người lính khi tiếp cận chuyên đề. Nếu chỉ nghe khái niệm lớn như trách nhiệm, lý tưởng, đôi khi bạn đọc chưa thể cảm nhận hết, nhưng khi đọc từng dẫn chứng cụ thể về người lính, vùng biên cương hay hải đảo, dù bộn bề khó khăn vẫn miệt mài đọc sách, ai cũng thấy gần gũi, lay động. Các trường học, cơ quan và tổ chức xã hội hoàn toàn có thể lựa chọn những cuốn sách viết về lịch sử, đất nước, con người Việt Nam để cùng đọc, thảo luận. Và cũng nên để người trẻ được nói lên cảm nhận của mình nhằm khơi nguồn cảm xúc, hình thành nhận thức và từ đó dẫn đến hành động.
Bà Phan Ngọc Thi, Chuyên viên Ngân hàng BIDV:
Người đọc: Nhân tố quan trọng nhất
Điểm tôi tâm đắc với chuyên đề là muốn văn hóa đọc lan tỏa thì không nên trông chờ vào người phụ trách thư viện hay cán bộ văn hóa. Người đọc mới là nhân tố quan trọng nhất. Trong quân đội có thể lựa chọn những cán bộ, chiến sĩ yêu sách, có khả năng chia sẻ để làm hạt nhân và bên ngoài cũng có thể làm tương tự. Họ không cần phải là chuyên gia về sách mà chỉ cần chia sẻ bằng trải nghiệm thật, thí dụ cuốn sách giúp mình vượt qua một thời điểm khó khăn… như vậy sẽ có sức thuyết phục và đó cũng là yếu tố thực tế mà các mô hình văn hóa đọc đều cần.
Trung tá Lê Như Phong, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự phường Bình Dương, TP Hồ Chí Minh:
Gia đình, cơ quan, thư viện, nhà xuất bản, tổ chức xã hội vào cuộc
Chuyên đề về môi trường văn hóa trong quân đội khiến tôi nghĩ nhiều đến việc đọc sách của thế hệ trẻ nói chung. Nếu chỉ giao nhiệm vụ phát triển văn hóa đọc cho nhà trường thì chưa đủ. Gia đình, cơ quan, thư viện, nhà xuất bản và các tổ chức xã hội cần nhập cuộc một cách có trách nhiệm. Từ kinh nghiệm tổ chức trong quân đội, có thể thấy vai trò khi phối hợp chặt chẽ và không áp đặt. Mỗi người cần được tìm thấy những cuốn sách phù hợp với mình. Khi gia đình tạo thói quen, nhà trường tạo môi trường và xã hội tạo điều kiện, văn hóa đọc sẽ có nền tảng bền vững hơn.
