Đưa người khuyết tật vào trung tâm chuyển đổi số: Góc nhìn từ dữ liệu cộng đồng

Báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” cho thấy, với nhóm đối tượng đặc biệt này, khoảng cách số không chỉ là vấn đề thiết bị, mà là khoảng cách về năng lực, khả năng tiếp cận và thiết kế hệ thống.

Gian hàng của các hợp tác xã, nhóm do người khuyết tật làm chủ tại một sự kiện về người khuyết tật tại Hà Nội, tháng 12/2025. (Ảnh ILO Việt Nam).
Gian hàng của các hợp tác xã, nhóm do người khuyết tật làm chủ tại một sự kiện về người khuyết tật tại Hà Nội, tháng 12/2025. (Ảnh ILO Việt Nam).

Đưa tiếng nói và dữ liệu của người khuyết tật vào trung tâm của quá trình chuyển đổi số

Nhân dịp Ngày Người khuyết tật Việt Nam lần thứ 28 (18/4/1998-18/4/2026), Viện Nghiên cứu Quản lý phát triển bền vững (MSD), cùng Đối tác “Không để ai bị bỏ lại phía sau” (LNOB) Việt Nam giới thiệu báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” (sau đây gọi tắt là báo cáo).

Theo Luật Người khuyết tật năm 2010, ngày 18/4 hằng năm là Ngày Người khuyết tật Việt Nam. Vào năm 2025, chủ đề của Ngày Người khuyết tật Việt Nam được lựa chọn là “Công nghệ số và khả năng tiếp cận cho người khuyết tật”.

Còn trong năm 2026, Bộ Y tế công bố chủ đề của sự kiện này là “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật - Kiến tạo đột phá phát triển”. Thông điệp này nhằm nâng cao nhận thức của xã hội về quyền của người khuyết tật, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ, tạo điều kiện để nhóm đối tượng yếu thế này hòa nhập cộng đồng.

Báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” được xây dựng hướng tới chủ đề năm 2026 nêu trên của Bộ Y tế, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động trong toàn xã hội.

Việc công bố báo cáo là một đóng góp cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ đề này, thông qua việc đưa tiếng nói và dữ liệu của người khuyết tật vào trung tâm của quá trình chuyển đổi số.

phien-giao-dich-viec-lam-cho-nguoi-khuyet-tat.jpg
Một phiên giao dịch việc làm lồng ghép tuyển dụng lao động khuyết tật tại Hà Nội, tháng 11/2025. (Ảnh nhandan.vn)

Báo cáo sử dụng phương pháp dữ liệu cộng đồng (Citizen-Generated Data), với khảo sát 201 người khuyết tật tại 5 tỉnh, thành phố, kết hợp phỏng vấn sâu và tham vấn các bên liên quan.

Kết quả cho thấy: 91% người khuyết tật tham gia khảo sát có thiết bị số, nhưng năng lực sử dụng chủ yếu ở mức cơ bản; Kỹ năng số nâng cao còn hạn chế, đặc biệt trong học tập, làm việc và tạo nội dung số; Công nghệ trợ năng chưa được tích hợp đầy đủ, tạo rào cản lớn trong tiếp cận; Hơn một nửa người tham gia chưa tiếp cận hiệu quả với trí tuệ nhân tạo (AI), cho thấy nguy cơ hình thành khoảng cách số mới; Dịch vụ công trực tuyến còn nhiều rào cản, từ giao diện, hướng dẫn đến thao tác sử dụng.

Những phát hiện này từ báo cáo cho thấy, khoảng cách số không chỉ là vấn đề thiết bị, mà là khoảng cách về năng lực, khả năng tiếp cận và thiết kế hệ thống.

Bà Nguyễn Thị Hương, đại diện Hội Người khuyết tật thành phố Đà Nẵng, chia sẻ: “Mức độ sử dụng mẫu khảo sát của Hội chỉ gồm 20 người trong tổng số 201 người khuyết tật thuộc nhiều dạng tật khác nhau, nhưng trong quá trình trực tiếp thu thập và thực hiện khảo sát, tôi nhận thấy người khuyết tật hiện đang đối mặt với rất nhiều rào cản trong tiếp cận và sử dụng công nghệ số. Những hạn chế về cơ hội học tập, kỹ năng số và khả năng tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến là những khó khăn phổ biến. Nhiều quy trình dịch vụ công có giao diện phức tạp, hướng dẫn chưa rõ ràng, khiến người khuyết tật gặp khó khăn trong thao tác. Đối với người khuyết tật ở khu vực nông thôn, những rào cản này còn lớn hơn khi điều kiện thiết bị và khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Từ thực tế đó, tôi nhận thấy rất cần sự chung tay của cộng đồng và xã hội để hỗ trợ nâng cao kỹ năng số, đồng thời mở ra cơ hội việc làm để người khuyết tật có thể hòa nhập và tham gia tích cực hơn vào đời sống xã hội”.

Còn bà Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội về Người khuyết tật Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng, nhấn mạnh: “Công nghệ số, đặc biệt là AI, đang mở ra cơ hội chưa từng có cho người khuyết tật, nhưng nếu thiếu cách tiếp cận bao trùm, chính nó cũng có thể làm gia tăng bất bình đẳng. Báo cáo cho thấy một điều: Cần sự vào cuộc đồng bộ và có trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để bảo đảm mọi người đều được hưởng lợi từ tiến trình chuyển đổi số”.

Giúp người khuyết tật từ tiếp cận đến tham gia và đồng kiến tạo

Báo cáo nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh AI đang trở thành nền tảng mới của xã hội số, người khuyết tật cần được bảo đảm không chỉ quyền tiếp cận, mà còn quyền tham gia và đồng thiết kế các giải pháp công nghệ.

Điều này không chỉ giúp bảo đảm công bằng, mà còn góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

nguyen-phuong-linh-vien-truong-msd.jpg
Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD. (Ảnh BTC)

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD, Điều phối Đối tác LNOB, cho rằng, chủ đề của Ngày Người khuyết tật năm nay nhấn mạnh quyền tham gia của người khuyết tật, và báo cáo này chính là một bước cụ thể hóa điều đó. Khi người khuyết tật không chỉ được hỏi ý kiến mà thực sự tham gia vào quá trình tạo ra dữ liệu, thiết kế và phản biện chính sách, chúng ta mới có thể xây dựng được một hệ sinh thái số bao trùm và bền vững. Với dữ liệu từ 201 người khuyết tật với các dạng tật khác nhau tại 5 địa phương, chúng tôi coi đó là 201 câu chuyện, 201 hoàn cảnh và 201 tiếng nói khác nhau của người khuyết tật. Báo cáo không chỉ phản ánh khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn làm rõ những khoảng cách trong việc sử dụng và tham gia vào môi trường số.

Thạc sĩ Nguyễn Phương Linh kỳ vọng, báo cáo sẽ trở thành nguồn tham chiếu hữu ích để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp thiết kế chính sách và giải pháp chuyển đổi số theo hướng bao trùm ngay từ khâu thiết kế.

luat-su-nguyen-thi-bich-diep-msd.jpg
Luật sư Nguyễn Thị Bích Điệp, tác giả chính của báo cáo, chia sẻ thông tin. (Ảnh BTC)

Luật sư Nguyễn Thị Bích Điệp, chuyên gia phát triển bao trùm, cố vấn cấp cao MSD, tác giả chính của báo cáo, cho hay, điểm cốt lõi của báo cáo là dữ liệu được tạo ra từ chính cộng đồng người khuyết tật. Những trải nghiệm thực tế này không chỉ phản ánh các rào cản đang tồn tại, mà còn giúp xác định rõ những giải pháp phù hợp và khả thi hơn trong thiết kế chính sách và công nghệ.

Việc bảo đảm quyền tham gia của người khuyết tật không chỉ là yêu cầu về công bằng xã hội, mà còn là động lực để kiến tạo một nền kinh tế số bền vững, đúng với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa.

Ngăn chặn hành vi thả diều, UAV gần sân bay

Trưa 7/6, tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, tổ bay của Hãng Vietnam Airlines và Vietjet Air ngay sau khi cất cánh đều thông báo phát hiện có diều thả gần khu vực đường băng. Các đơn vị chức năng tại sân bay đã phải kích hoạt tình huống khẩn nguy, lập tức tạm dừng khai thác các chuyến bay sau đó.

Các đại biểu biểu quyết tại Đại hội toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX.

Kỳ vọng chuyển dịch từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp"

Về dự Đại hội Hội Nông dân toàn quốc lần thứ IX tại Hà Nội, nhiều đại biểu không chỉ mang theo những loại nông sản đặc trưng mà bản thân đã nỗ lực biết bao năm trời để nâng niu, phát triển, mà còn cả biết bao kỳ vọng, niềm tin vào một nhiệm kỳ mới "Đoàn kết-Dân chủ-Đột phá-Hợp tác-Phát triển”.

Tin tức nổi bật ngày 7/6: Thủ tướng Lào và Thủ tướng Timor-Leste thăm Việt Nam và dự AFF 2026; 600 đại biểu dự Đại hội toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX

Tin tức nổi bật ngày 7/6: Thủ tướng Lào và Thủ tướng Timor-Leste thăm Việt Nam và dự AFF 2026; 600 đại biểu dự Đại hội toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX

Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và Phu nhân; Thủ tướng Timor-Leste bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam, dự AFF 2026; 600 đại biểu dự Đại hội toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX; Phát động toàn quốc Phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”... là một số tin tức nổi bật ngày 7/6.

Một vụ án ma túy có sự tham gia của nhiều đối tượng bị cơ quan Công an triệt phá.

Cuộc chiến làm sạch ma túy ở Thành phố Hồ Chí Minh

Những kết quả trong đợt cao điểm 45 ngày đêm tổng rà soát, phát hiện và đấu tranh làm sạch địa bàn tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ cho thấy hiệu quả mô hình công an cơ sở bám dân, sát địa bàn mà còn thể hiện quyết tâm rất lớn của lực lượng trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy vào năm 2030.

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và tỉnh Bắc Ninh trao quà tặng công nhân Công ty Hanel PT.

Bắc Ninh: Tổ chức chương trình thao diễn kỹ thuật chào mừng thành công Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam

Ngày 7/6, tại Công ty Cổ phần Công nghệ thế hệ mới Hanel PT (Khu công nghiệp Tiên Sơn, Từ Sơn, Bắc Ninh) đã diễn ra chương trình thao diễn kỹ thuật chào mừng thành công Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, hưởng ứng phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát động.

Thanh niên công nhân tranh tài bắn cung tại ngày hội.

Thanh niên công nhân bắn cung, so tài thể lực tại Ngày hội "Lan tỏa năng lượng tích cực"

Hưởng ứng Tháng Công nhân, thực hiện phong trào “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, Chiến dịch "Thanh niên tình nguyện hè" năm 2026, chào mừng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, ngày 7/6, tại tỉnh Gia Lai, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phối hợp TCP Việt Nam tổ chức Ngày hội “Thanh niên công nhân-Lan tỏa năng lượng tích cực”.

 Các đại biểu tại điểm cầu thành phố Hà Nội thực hiện nghi thức phát động phong trào thi đua toàn quốc “Lao động giỏi-Năng suất cao-Thu nhập tốt”. (Ảnh: HỮU CHÁNH)

Phát động toàn quốc Phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”

Qua các phong trào thi đua đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, sáng tạo với hơn 380 nghìn sáng kiến được ứng dụng vào thực tiễn, làm lợi hơn 40 nghìn tỷ đồng, góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất, kinh doanh, ổn định việc làm; đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

[Video] Kiểm tra, giám sát chất lượng xăng E10 tại nhiều địa phương

[Video] Kiểm tra, giám sát chất lượng xăng E10 tại nhiều địa phương

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Kế hoạch số 3927 về kiểm tra, giám sát chất lượng xăng sinh học E10 năm 2026 nhằm bảo đảm việc tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất, pha chế, phân phối và lưu thông trên thị trường.