Đưa người khuyết tật vào trung tâm chuyển đổi số: Góc nhìn từ dữ liệu cộng đồng

Báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” cho thấy, với nhóm đối tượng đặc biệt này, khoảng cách số không chỉ là vấn đề thiết bị, mà là khoảng cách về năng lực, khả năng tiếp cận và thiết kế hệ thống.

Gian hàng của các hợp tác xã, nhóm do người khuyết tật làm chủ tại một sự kiện về người khuyết tật tại Hà Nội, tháng 12/2025. (Ảnh ILO Việt Nam).
Gian hàng của các hợp tác xã, nhóm do người khuyết tật làm chủ tại một sự kiện về người khuyết tật tại Hà Nội, tháng 12/2025. (Ảnh ILO Việt Nam).

Đưa tiếng nói và dữ liệu của người khuyết tật vào trung tâm của quá trình chuyển đổi số

Nhân dịp Ngày Người khuyết tật Việt Nam lần thứ 28 (18/4/1998-18/4/2026), Viện Nghiên cứu Quản lý phát triển bền vững (MSD), cùng Đối tác “Không để ai bị bỏ lại phía sau” (LNOB) Việt Nam giới thiệu báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” (sau đây gọi tắt là báo cáo).

Theo Luật Người khuyết tật năm 2010, ngày 18/4 hằng năm là Ngày Người khuyết tật Việt Nam. Vào năm 2025, chủ đề của Ngày Người khuyết tật Việt Nam được lựa chọn là “Công nghệ số và khả năng tiếp cận cho người khuyết tật”.

Còn trong năm 2026, Bộ Y tế công bố chủ đề của sự kiện này là “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật - Kiến tạo đột phá phát triển”. Thông điệp này nhằm nâng cao nhận thức của xã hội về quyền của người khuyết tật, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ, tạo điều kiện để nhóm đối tượng yếu thế này hòa nhập cộng đồng.

Báo cáo “Khảo sát năng lực kỹ thuật số của người khuyết tật tại Việt Nam” được xây dựng hướng tới chủ đề năm 2026 nêu trên của Bộ Y tế, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động trong toàn xã hội.

Việc công bố báo cáo là một đóng góp cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ đề này, thông qua việc đưa tiếng nói và dữ liệu của người khuyết tật vào trung tâm của quá trình chuyển đổi số.

phien-giao-dich-viec-lam-cho-nguoi-khuyet-tat.jpg
Một phiên giao dịch việc làm lồng ghép tuyển dụng lao động khuyết tật tại Hà Nội, tháng 11/2025. (Ảnh nhandan.vn)

Báo cáo sử dụng phương pháp dữ liệu cộng đồng (Citizen-Generated Data), với khảo sát 201 người khuyết tật tại 5 tỉnh, thành phố, kết hợp phỏng vấn sâu và tham vấn các bên liên quan.

Kết quả cho thấy: 91% người khuyết tật tham gia khảo sát có thiết bị số, nhưng năng lực sử dụng chủ yếu ở mức cơ bản; Kỹ năng số nâng cao còn hạn chế, đặc biệt trong học tập, làm việc và tạo nội dung số; Công nghệ trợ năng chưa được tích hợp đầy đủ, tạo rào cản lớn trong tiếp cận; Hơn một nửa người tham gia chưa tiếp cận hiệu quả với trí tuệ nhân tạo (AI), cho thấy nguy cơ hình thành khoảng cách số mới; Dịch vụ công trực tuyến còn nhiều rào cản, từ giao diện, hướng dẫn đến thao tác sử dụng.

Những phát hiện này từ báo cáo cho thấy, khoảng cách số không chỉ là vấn đề thiết bị, mà là khoảng cách về năng lực, khả năng tiếp cận và thiết kế hệ thống.

Bà Nguyễn Thị Hương, đại diện Hội Người khuyết tật thành phố Đà Nẵng, chia sẻ: “Mức độ sử dụng mẫu khảo sát của Hội chỉ gồm 20 người trong tổng số 201 người khuyết tật thuộc nhiều dạng tật khác nhau, nhưng trong quá trình trực tiếp thu thập và thực hiện khảo sát, tôi nhận thấy người khuyết tật hiện đang đối mặt với rất nhiều rào cản trong tiếp cận và sử dụng công nghệ số. Những hạn chế về cơ hội học tập, kỹ năng số và khả năng tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến là những khó khăn phổ biến. Nhiều quy trình dịch vụ công có giao diện phức tạp, hướng dẫn chưa rõ ràng, khiến người khuyết tật gặp khó khăn trong thao tác. Đối với người khuyết tật ở khu vực nông thôn, những rào cản này còn lớn hơn khi điều kiện thiết bị và khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Từ thực tế đó, tôi nhận thấy rất cần sự chung tay của cộng đồng và xã hội để hỗ trợ nâng cao kỹ năng số, đồng thời mở ra cơ hội việc làm để người khuyết tật có thể hòa nhập và tham gia tích cực hơn vào đời sống xã hội”.

Còn bà Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội về Người khuyết tật Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng, nhấn mạnh: “Công nghệ số, đặc biệt là AI, đang mở ra cơ hội chưa từng có cho người khuyết tật, nhưng nếu thiếu cách tiếp cận bao trùm, chính nó cũng có thể làm gia tăng bất bình đẳng. Báo cáo cho thấy một điều: Cần sự vào cuộc đồng bộ và có trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để bảo đảm mọi người đều được hưởng lợi từ tiến trình chuyển đổi số”.

Giúp người khuyết tật từ tiếp cận đến tham gia và đồng kiến tạo

Báo cáo nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh AI đang trở thành nền tảng mới của xã hội số, người khuyết tật cần được bảo đảm không chỉ quyền tiếp cận, mà còn quyền tham gia và đồng thiết kế các giải pháp công nghệ.

Điều này không chỉ giúp bảo đảm công bằng, mà còn góp phần khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

nguyen-phuong-linh-vien-truong-msd.jpg
Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD. (Ảnh BTC)

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng MSD, Điều phối Đối tác LNOB, cho rằng, chủ đề của Ngày Người khuyết tật năm nay nhấn mạnh quyền tham gia của người khuyết tật, và báo cáo này chính là một bước cụ thể hóa điều đó. Khi người khuyết tật không chỉ được hỏi ý kiến mà thực sự tham gia vào quá trình tạo ra dữ liệu, thiết kế và phản biện chính sách, chúng ta mới có thể xây dựng được một hệ sinh thái số bao trùm và bền vững. Với dữ liệu từ 201 người khuyết tật với các dạng tật khác nhau tại 5 địa phương, chúng tôi coi đó là 201 câu chuyện, 201 hoàn cảnh và 201 tiếng nói khác nhau của người khuyết tật. Báo cáo không chỉ phản ánh khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn làm rõ những khoảng cách trong việc sử dụng và tham gia vào môi trường số.

Thạc sĩ Nguyễn Phương Linh kỳ vọng, báo cáo sẽ trở thành nguồn tham chiếu hữu ích để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp thiết kế chính sách và giải pháp chuyển đổi số theo hướng bao trùm ngay từ khâu thiết kế.

luat-su-nguyen-thi-bich-diep-msd.jpg
Luật sư Nguyễn Thị Bích Điệp, tác giả chính của báo cáo, chia sẻ thông tin. (Ảnh BTC)

Luật sư Nguyễn Thị Bích Điệp, chuyên gia phát triển bao trùm, cố vấn cấp cao MSD, tác giả chính của báo cáo, cho hay, điểm cốt lõi của báo cáo là dữ liệu được tạo ra từ chính cộng đồng người khuyết tật. Những trải nghiệm thực tế này không chỉ phản ánh các rào cản đang tồn tại, mà còn giúp xác định rõ những giải pháp phù hợp và khả thi hơn trong thiết kế chính sách và công nghệ.

Việc bảo đảm quyền tham gia của người khuyết tật không chỉ là yêu cầu về công bằng xã hội, mà còn là động lực để kiến tạo một nền kinh tế số bền vững, đúng với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Có thể bạn quan tâm

Vẫn còn nhiều người dân thờ ơ với hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Báo động tình trạng vi phạm an toàn giao thông đường sắt

Liên tiếp những vụ tai nạn giao thông đường sắt tính từ đầu năm đến nay để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản. Thực trạng này đang gióng lên một hồi chuông cảnh báo về vấn đề an toàn khi tham gia giao thông của một bộ phận người dân vẫn còn rất chủ quan.

Tin nổi bật ngày 17/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Trung Quốc; Thủ tướng làm việc với một số bộ, cơ quan

Tin nổi bật ngày 17/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Trung Quốc; Thủ tướng làm việc với một số bộ, cơ quan

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng làm việc với một số bộ, cơ quan; một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... là một số tin tức nổi bật ngày 17/4.

Các đại biểu dự Gặp mặt người có công và nhân chứng lịch sử năm 2025 nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Nhiều hoạt động trọng tâm hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ

Chính phủ ban hành Kế hoạch kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ triển khai trong hai năm 2026-2027. Kế hoạch gồm hàng loạt hoạt động tri ân, công tác hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật, xây dựng các công trình ghi nhớ công lao to lớn của các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và người có công với cách mạng.

Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Pú Nhung (tỉnh Điện Biên) hướng dẫn nông dân kỹ thuật tỉa quả, chăm sóc cây ăn quả theo quy trình nông nghiệp sạch.

Nhiều xã trong tỉnh Điện Biên đề nghị tiếp tục thực hiện biệt phái công chức, viên chức về cơ sở

Ghi nhận kết quả, việc làm cụ thể của công chức, viên chức sau hơn 5 tháng biệt phái về cơ sở, nhiều xã trong tỉnh Điện Biên đề nghị tiếp tục thực hiện biệt phái công chức, viên chức về cấp xã; bảo đảm nhân lực thực hiện hiệu quả nhiệm vụ theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phát triển xe buýt điện và phương tiện sử dụng năng lượng sạch được xem là một trong những giải pháp căn cơ nhằm giảm lượng khí thải từ hoạt động giao thông.

Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi xe buýt điện, hướng tới giao thông công cộng xanh

Thực hiện lộ trình phát triển giao thông công cộng xanh, thân thiện với môi trường, từ ngày 18/4, thành phố Hà Nội tiếp tục bổ sung 53 xe buýt điện vào vận hành trên 3 tuyến buýt số 16, 24 và 29, nâng tổng số lên 699 xe, trong đó có 560 xe buýt điện và 139 xe buýt sử dụng khí CNG, chiếm 35,8% tổng số phương tiện.

Khám tầm soát, lấy máu xét nghiệm tiểu đường cho người dân. (Ảnh: Bệnh viện Nội tiết Trung ương)

Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả cho hơn 3,3 triệu bệnh nhân đái tháo đường

Quỹ Bảo hiểm y tế hiện đang chi trả cho khoảng 7,98 triệu người tăng huyết áp, hơn 400 nghìn trường hợp can thiệp tim mạch, hơn 3,3 triệu người mắc đái tháo đường. Trong năm 2025, các bệnh không lây nhiễm ghi nhận khoảng 51 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi phí thanh toán lên tới 19,85 nghìn tỷ đồng. 

Tình trạng khai thác vàng trái phép diễn ra rầm rộ ở Hố Nước, thôn 5, xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng.

Đà Nẵng: Ngang nhiên khai thác vàng trái phép tại xã miền núi Thạnh Bình

Theo phản ánh của người dân, trong thời gian qua, tình trạng khai thác vàng trái phép diễn ra rầm rộ, ngang nhiên ở khu vực Hố Nước thuộc thôn 5, xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Tình trạng khai thác vàng trái phép đang diễn biến phức tạp, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với an ninh trật tự và làm cạn kiệt tài nguyên.

Giao diện trang web Sàn Giao dịch việc làm quốc gia (www.vieclam.gov.vn).

Kỳ vọng vào sàn giao dịch việc làm

Trong bối cảnh thị trường lao động hơn 53,6 triệu người, gần 1 triệu doanh nghiệp và hàng triệu cơ sở sản xuất, kinh doanh đang vận động mạnh mẽ, sự ra đời của Sàn giao dịch việc làm quốc gia (www.vieclam.gov.vn) được kỳ vọng tạo lập hạ tầng số minh bạch, hiệu quả cho kết nối cung-cầu.

Người dân tìm hiểu Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.

Hướng tiếp cận mới trong tổ chức không gian đô thị

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm phê duyệt theo Quyết định số 813/QĐ‑UBND ngày 21/2/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đang mở ra những hướng tiếp cận mới trong tổ chức không gian đô thị, nhấn mạnh sự cân bằng giữa bảo tồn văn hóa cộng đồng và hiện đại hóa đô thị.

Hội nghị công bố mô hình “Bộ đội biên phòng - đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”.

Công bố mô hình “Bộ đội biên phòng - đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”

Bộ đội Cụ Hồ luôn có mặt ở nơi khó khăn nhất, gian khổ nhất và nơi nhân dân cần nhất. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đồng bào nơi biên giới không chỉ cần được hỗ trợ về dân sinh, an sinh, pháp luật, mà còn cần được đồng hành để bước vào không gian số một cách an toàn, tự tin, hiệu quả.

Tin nổi bật ngày 16/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm TP Nam Ninh, Trung Quốc; Khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới

Tin nổi bật ngày 16/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm TP Nam Ninh, Trung Quốc; Khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm thành phố Nam Ninh, Trung Quốc; Khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã điện đàm với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong… là một số tin tức nổi bật ngày 16/4.