Sau một số năm tập trung vào việc cung cấp hỗ trợ khẩn cấp để giúp nền kinh tế chống đỡ những cú sốc do đại dịch Covid-19 và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, Chính phủ Nhật Bản nhấn mạnh, cần phải hạn chế chi tiêu và khôi phục tài chính quốc gia, hiện ở mức kém nhất trong số các quốc gia phát triển. Kế hoạch mới được chính phủ của Thủ tướng Fumio Kishida thông qua, trong đó đánh giá tình trạng nền kinh tế vẫn mong manh, đặc biệt là tiêu dùng tư nhân, đồng thời cho rằng, chính phủ nên theo dõi chặt chẽ những tác động do đồng yên yếu khiến chi phí nhập khẩu tăng cao.
Theo kế hoạch, Chính phủ Nhật Bản sẽ bảo đảm tăng trưởng thu nhập nhanh hơn lạm phát. Để duy trì đà tăng trưởng từ năm 2025, chính phủ sẽ triển khai tất cả các công cụ chính sách để hỗ trợ tăng lương. Tiền lương thực tế tại Nhật Bản trong tháng 4/2024 đã giảm 0,7% so cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng giảm thứ 25 liên tiếp - giai đoạn giảm dài nhất kể từ năm 1991. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ khi nào tiền lương được điều chỉnh theo lạm phát sẽ tăng trở lại.
Theo báo cáo của Chính phủ Nhật Bản, lạm phát lõi của nước này tiếp tục tăng trong tháng 5 do chi phí tiện ích gia tăng. Nhằm giảm bớt gánh nặng lạm phát cho các hộ gia đình, Chính phủ Nhật Bản cũng đã thực hiện một loạt biện pháp hỗ trợ như giảm thuế thu nhập và cư trú 40.000 yen (250 USD) mỗi người từ ngày 1/6/2024, cũng như giảm hóa đơn năng lượng.
Kế hoạch chính sách mới này cũng nhất quán với việc Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) dần chuyển hướng sang bình thường hóa chính sách tiền tệ bằng cách tăng lãi suất và giảm mua vào trái phiếu chính phủ. Giá đồng nội tệ của Nhật Bản, vốn đã giảm 27% so đồng USD kể từ đầu năm 2022, đã giảm xuống mức thấp nhất trong 34 năm là 160 yên so "đồng bạc xanh" vào tháng 4. Do vậy, BOJ hồi giữa tháng này đã quyết định về nguyên tắc giảm mua trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB), thực hiện một bước nữa hướng tới bình thường hóa chính sách tiền tệ sau đợt tăng lãi suất đầu tiên sau 17 năm vào tháng 3 vừa qua.
Một vấn đề cấp bách đối với Nhật Bản là dân số đang già đi nhanh chóng và tình trạng suy giảm dân số dự kiến sẽ tăng tốc trong những thập niên tới. Chính phủ của Thủ tướng Kishida coi giai đoạn hiện tại cho đến năm 2030 là cơ hội cuối cùng để đảo ngược xu hướng sinh giảm. Chính phủ xác định nền kinh tế cần tăng trưởng hơn 1% sau năm 2030 để quản lý tài chính và tiếp tục cung cấp các dịch vụ an sinh xã hội, dù đương đầu nhiều thách thức về nhân khẩu học. Quốc hội Nhật Bản vừa ban hành luật sửa đổi về hỗ trợ tài chính cho các hộ gia đình nuôi con, theo đó bỏ giới hạn thu nhập đối với trợ cấp trẻ em, đồng thời kéo dài thời hạn trợ cấp cho các gia đình có con đi học. Khoản trợ cấp sẽ được tăng lên 30.000 yên (khoảng 190 USD) mỗi tháng cho con thứ ba trở đi, bất kể tuổi của trẻ.
Ngoài ra, để giữ tăng trưởng dài hạn, chính phủ sẽ thúc đẩy số hóa và tự động hóa, đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng như công nghệ xanh và chip bán dẫn để bảo đảm an ninh quốc gia, đồng thời thúc đẩy cải cách lao động hơn nữa, bao gồm cả việc khuyến khích tìm kiếm cơ hội việc làm mới có mức lương cao hơn. Kế hoạch chính sách hứa hẹn hỗ trợ đầu tư “nhiều năm, quy mô lớn” để thúc đẩy sản lượng cũng như nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và chip.
Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida khẳng định, “đất nước mặt trời mọc” đang đứng trước những cơ hội to lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sau gần 2 thập kỷ đình trệ và bước vào một giai đoạn mới. Các chuyên gia kinh tế nhận định, kế hoạch được đưa ra vào thời điểm Chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực nắm bắt “cơ hội vàng” để chuyển đổi từ nền kinh tế vẫn đang chịu ảnh hưởng do giảm phát kéo dài nhiều năm gây ra, sang một nền kinh tế chứng kiến sự phát triển tích cực của tiền lương, giá cả và động lực tăng trưởng.
