Đưa khoa học xã hội đến gần công chúng

Thời gian qua, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động hữu ích, với mục tiêu mang khoa học đến gần công chúng, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng xã hội tri thức. Tuy nhiên, theo đánh giá chung, việc tôn vinh, lan tỏa các giá trị khoa học trong cộng đồng vẫn còn nhiều hạn chế.

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Những thành tựu đáng tự hào

Trong hành trình hơn 70 năm hình thành và phát triển, khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn. Theo thống kê tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, có 21 công trình, cụm công trình khoa học của Viện được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh và 28 công trình, cụm công trình được trao tặng giải thưởng Nhà nước ở nhiều lĩnh vực khác nhau như: Lịch sử, văn học, văn hóa, tôn giáo, dân tộc, xã hội, ngôn ngữ, Hán Nôm. Nhiều nhà khoa học xã hội tên tuổi, trở thành danh nhân, niềm tự hào của đất nước như: Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn, Giáo sư Trần Huy Liệu, Giáo sư Đặng Thai Mai, Giáo sư Trần Văn Giàu, Giáo sư Cao Xuân Huy, Giáo sư Nguyễn Đổng Chi, Giáo sư Đào Duy Anh, Giáo sư, Viện sĩ Phạm Huy Thông, Giáo sư Nguyễn Văn Huyên, Giáo sư Trần Đức Thảo… Với hàng nghìn đầu sách về khoa học xã hội đã được xuất bản, cùng với hàng triệu tác phẩm đăng tải trên các tạp chí khoa học danh tiếng trong nước và quốc tế… Công trình nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội đã thẩm thấu vào đời sống thông qua những kết quả, bài học đóng góp vào việc tư vấn, hoạch định đường lối phát triển đất nước, các chính sách xã hội, pháp luật, quốc phòng an ninh… Khoa học xã hội ngày càng góp phần nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; tuyên truyền, giáo dục cũng như tổ chức và định hướng xã hội thực hiện các nhiệm vụ lịch sử.

Trong một thời gian dài, những công trình nghiên cứu của các nhà khoa học thường chỉ hạn hẹp công bố trong giới học thuật. Tuy nhiên, đây là các giá trị mang tính lịch sử, nhân văn sâu sắc, rất cần được tôn vinh để công chúng có cơ hội được tìm hiểu, chia sẻ, học tập và thực hành trong đời sống. Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh cho rằng, công tác giới thiệu, quảng bá các thành tựu nghiên cứu ra xã hội vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và vị thế của Viện. Do vậy, cần có những hình thức giới thiệu phù hợp, gần gũi và sinh động. Tiến sĩ Rơ Đăm Thị Bích Ngọc, Viện Xã hội học và Tâm lý học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) chia sẻ: “Rất cần có những phương thức trưng bày, triển lãm các thành tựu, công trình nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội Việt Nam. Chúng tôi tự hào về các bậc tiền bối, những người thầy thế hệ trước đã tạo dựng nền móng cho khoa học xã hội Việt Nam, đóng góp nhiều công trình nghiên cứu giá trị, giúp Đảng, Nhà nước trong công tác hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước. Khoa học xã hội và nhân văn với vai trò kiến tạo nền tảng tinh thần, có khả năng truyền cảm hứng rất mạnh mẽ tới công chúng, khích lệ tinh thần học hỏi và nghiên cứu trong thế hệ trẻ. Việc giới thiệu các công trình nghiên cứu đến công chúng vừa là động lực sáng tạo cho nhà khoa học, vừa góp phần thúc đẩy một xã hội tri thức, không ngừng khám phá để đổi mới, phát triển”.

Nhịp cầu nối tri thức

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam hiện đang thực hiện Đề án: “Trưng bày thành tựu nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn theo chủ đề”, với mục tiêu đưa các thành tựu nghiên cứu của các nhà khoa học đến gần hơn với công chúng. Theo đó, các đơn vị nghiên cứu trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ lần lượt tổ chức trưng bày các công trình nghiên cứu trọng điểm, đặc sắc của mình trong không gian rộng rãi, đẹp, hiện đại tại trụ sở chính của Viện tại Hà Nội. Đơn vị tổ chức trưng bày đầu tiên là Viện Khảo cổ học với nhiều công trình, giá trị độc đáo như: Mô hình trống đồng Đông Sơn, kết quả của 02 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, lá đề chim phượng-bảo vật quốc gia ở Hoàng thành Thăng Long, được tìm thấy tại Khu di tích Khảo cổ học 18 Hoàng Diệu (Ba Đình, Hà Nội), hình ảnh 3D kiến trúc cung điện Kính Thiên thời Lê Sơ. Ngoài ra, là 300 số tạp chí Khảo cổ học có chất lượng được công chúng và giới khoa học đánh giá cao, nhiều bộ sách quý về khảo cổ học của các nhà khoa học hàng đầu như Giáo sư Phạm Huy Thông, Giáo sư Hà Văn Tấn, Phó Giáo sư Tống Trung Tín…

Ngay trong những ngày đầu năm mới 2026, đợt trưng bày tiếp theo của Viện Sử học và Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới với chủ đề: “Dưới cờ Đảng quang vinh: Việt Nam 40 năm Đổi mới và khát vọng trong kỷ nguyên vươn mình” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà khoa học và công chúng. Đây là hoạt động thiết thực của giới khoa học xã hội và nhân văn chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Viện Sử học công bố, trưng bày nhiều công trình nghiên cứu giá trị như: Bộ Lịch sử Việt Nam 15 tập, một số công trình Hán Nôm tiêu biểu, một số công trình nghiên cứu phục vụ các nhiệm vụ chính trị bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia. Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới công bố, trưng bày các thành tựu và công trình nghiên cứu trong các giai đoạn lịch sử từ kháng chiến chống Mỹ đến giai đoạn đổi mới và hội nhập hiện nay. Những công trình nghiên cứu về kinh tế vĩ mô, hội nhập quốc tế, tăng trưởng xanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… của Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới đã cung cấp cho công chúng một bức tranh toàn cảnh về đóng góp của các nhà khoa học trong lĩnh vực này vào việc hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế đất nước.

Không gian trưng bày thành tựu khoa học xã hội nhân văn được các chuyên gia đánh giá có nội dung hấp dẫn, kết hợp hài hòa, phong phú giữa hiện vật, hình ảnh, tư liệu, thư pháp... gần gũi và dễ tiếp cận với người xem.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, việc trưng bày, công bố rộng rãi các thành tựu, công trình là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò không thể thay thế của khoa học xã hội và nhân văn. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, khoa học xã hội và nhân văn sẽ tiếp tục là nguồn lực trí tuệ quan trọng, góp phần định hướng giá trị, dự báo xu thế và kiến tạo con đường phát triển bền vững, phồn vinh và hạnh phúc. Đồng thời, lan tỏa niềm tự hào, niềm tin, khát vọng cống hiến của các nhà khoa học và công chúng yêu khoa học vào sự nghiệp kiến thiết, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Có thể bạn quan tâm

Ứng dụng UAV gắn vòi phun lửa xử lý các mối nguy đe dọa sự cố đường dây, nâng cao an toàn và hiệu quả vận hành lưới điện.

Thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát huy vai trò trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng

Ngành điện Việt Nam đang đứng trước quá trình chuyển đổi sâu sắc, không chỉ về đầu tư hạ tầng, mà còn về mô hình quản trị, phương thức vận hành và năng lực ứng dụng khoa học-công nghệ. Trong dòng chảy đó, ngành điện miền bắc đang từng bước cụ thể hóa bằng các giải pháp công nghệ, đổi mới quản trị.

Cán bộ Viện Thiết kế tàu quân sự thảo luận các phương án thiết kế tàu quân sự. (Ảnh THẾ ĐẠI)

Khi những người lính làm khoa học

Là đơn vị chủ lực trong thiết kế, đóng mới, cải hoán tàu quân sự của Bộ Quốc phòng, thời gian qua, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Viện Thiết kế tàu quân sự phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, nỗ lực học tập, nghiên cứu chế tạo thành công nhiều loại tàu quân sự hiện đại, góp phần xây dựng quân đội cách mạng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Nghiên cứu sớm triển khai mô hình sandbox đa lĩnh vực, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới

Nghiên cứu sớm triển khai mô hình sandbox đa lĩnh vực, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới

Để thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân bứt phá, các chuyên gia đề xuất cần nghiên cứu sớm triển khai mô hình sandbox đa lĩnh vực, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới trong môi trường pháp lý linh hoạt nhưng vẫn kiểm soát rủi ro; lấy nhu cầu doanh nghiệp làm trung tâm trong đặt hàng nghiên cứu, thương mại hóa công nghệ.

Toàn cảnh Hội thảo Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

[Ảnh] Toàn cảnh Hội thảo Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Sáng 9/1, Báo Nhân Dân phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Hội thảo với chủ đề “Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh và Trường đại học FPT ký kết thỏa thuận hợp tác về việc đưa sinh viên về thực tập tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh.

Sinh viên FPT ra quân hỗ trợ triển khai Nghị quyết 57 tại Quảng Ninh

Các sinh viên FPT sẽ được phân công về các xã, phường, đơn vị trong đó có cả đặc khu thuộc tỉnh Quảng Ninh, tham gia hỗ trợ chính quyền và người dân địa phương triển khai Nghị quyết 57. Lễ triển khai hoạt động này đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh phối hợp tổ chức cùng Trường đại học FPT, Tập đoàn FPT vào sáng 6/1.

Tháo gỡ điểm nghẽn để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Tháo gỡ điểm nghẽn để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Sáng 9/1, tại trụ sở Bộ Biên tập Báo Nhân Dân (71 Hàng Trống, Hà Nội), Báo Nhân Dân phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Hội thảo với chủ đề “Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Hạ tầng chuyển đổi số, ứng dụng các công nghệ số, dữ liệu số tại một địa phương. (Ảnh: TTXVN)

Giảm phân mảnh phần mềm để khơi thông dữ liệu số

Ở nhiều địa phương, cán bộ cơ sở đang chịu áp lực vì phải thao tác trên quá nhiều phần mềm rời rạc, nhập lặp dữ liệu, mà vẫn khó kết nối thông tin. Yêu cầu thống nhất quản trị, tinh gọn nền tảng và phát triển ứng dụng dùng chung trở nên cấp thiết.

Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Liên bang Đức Nguyễn Đắc Thành và ông Marcus Pleyer, Quốc vụ khanh, Bộ Nghiên cứu, Công nghệ và Không gian Đức. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Đức)

Đưa hợp tác khoa học-công nghệ trở thành trụ cột quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Đức

Chiều 6/1 (theo giờ địa phương), Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Liên bang Đức Nguyễn Đắc Thành đã có buổi làm việc với ông Marcus Pleyer, Quốc vụ khanh, Bộ Nghiên cứu, Công nghệ và Không gian Đức nhằm trao đổi về định hướng hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa hai nước trong thời gian tới.

Đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ khảo sát thực tế tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phù Liễn, thành phố Hải Phòng.

Tạo động lực phát triển nhanh và bền vững

Nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đánh dấu bước ngoặt khi chuyển đổi số lần đầu được đặt trong chỉnh thể chiến lược cùng khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, trở thành đột phá quan trọng hàng đầu, là trụ cột chiến lược cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại buổi làm việc.

Phát huy vai trò của triết học trong xây dựng nền tảng tư tưởng phát triển đất nước kỷ nguyên mới

Chiều 6/1, tại Trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã đến thăm và làm việc với Viện Triết học. Buổi làm việc nằm trong chương trình công tác của Bộ trưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Một số hệ thống AI đã được phát triển tại Pháp để chẩn đoán bệnh hiếm chỉ trong vài phút.

Vai trò của AI trong chăm sóc và điều trị bệnh hiếm gặp một cách thuận tiện

Trong dòng chảy phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0, với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ngành y tế đang đứng trước một bước ngoặt mang tính lịch sử. AI không chỉ hỗ trợ con người trong công tác điều trị, mà dường như “định nghĩa lại” hành trình chăm sóc sức khỏe cho con người, nhất là điều trị bệnh hiếm gặp.

Một đối tượng giả mạo trung tá công an để lừa đảo nhiều phụ nữ bị bắt.

Mạo danh công an là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025

Theo khảo sát, mạo danh công an là hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Các đối tượng dựng lên kịch bản cáo buộc người dùng liên quan đến vụ án hình sự, yêu cầu giữ liên lạc để gây áp lực tâm lý. Sau đó, chúng yêu cầu “chuyển tiền chứng minh trong sạch” hoặc cài đặt phần mềm “phục vụ điều tra” nhằm chiếm đoạt tài sản.

Các kỹ sư Viettel lắp đặt trạm phát sóng 5G.

Mở rộng ứng dụng công nghệ 5G

Theo các chuyên gia, nếu công nghệ 4G mở ra "kỷ nguyên internet", thì 5G được kỳ vọng sẽ là động lực thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh theo chiều sâu. Tuy nhiên, thương mại hóa 5G không phải là bài toán dễ dàng, bởi chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài cũng như sự sẵn sàng của toàn xã hội.

Hoạt động nghiên cứu tại Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

Xây dựng nguồn nhân lực khoa học-công nghệ đáp ứng yêu cầu đổi mới

Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định cho phát triển của các quốc gia. Vì vậy, cùng với các giải pháp đột phá khác, việc nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội hiện nay.