Cùng với mở rộng thị trường tiêu thụ, kênh phân phối này góp phần thay đổi tư duy và năng lực sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần phát triển nền kinh tế số.
Hạ tầng vững và thị trường mở
Thương mại điện tử tại Lâm Đồng đang bước qua giai đoạn “làm quen” để tiến tới phát triển bài bản, chuyên nghiệp. Trong đó, nền tảng hạ tầng số là một trong những yếu tố then chốt. Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Thành Công, thời gian qua, rất nhiều nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của ngành, với nhiều giải pháp thiết thực đã được nghiệm thu.
Trọng tâm các nghiên cứu này bám sát các lĩnh vực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, như: Nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học; chế biến nông sản và bảo quản sau thu hoạch; du lịch và bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc thù. “Những năm qua, khoa học-công nghệ lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp thông qua các hoạt động kết nối cung-cầu và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo”, ông Công cho biết.
Tỉnh Lâm Đồng có quy mô dân số hơn 3,8 triệu người, hiện toàn tỉnh có hơn 4 triệu thuê bao di động, trong đó hơn 87% là điện thoại thông minh; hơn 4,4 triệu thuê bao internet; tất cả khu dân cư đã được phủ sóng băng thông rộng, tạo điều kiện để thương mại điện tử lan tỏa sâu rộng đến vùng sâu, vùng xa, hải đảo của tỉnh.
Toàn tỉnh có 439 website bán hàng; 1 sàn thương mại điện tử “sanphamdiaphuong.com.vn” và trang thông tin thương mại điện tử “nongsandalatlamdong. vn” với hơn 850 tài khoản đăng ký tham gia, trong đó có 421 tài khoản của doanh nghiệp tham gia gian hàng, với 950 sản phẩm. Trên nền tảng đó, thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh, với khoảng 50% số dân tỉnh Lâm Đồng tham gia mua sắm trực tuyến, doanh số B2C (business-to-consumer) chiếm hơn 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của tỉnh.
Đây là những con số cho thấy thương mại điện tử không còn là xu hướng mà đã trở thành một kênh phân phối quan trọng. Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, thời gian qua, Lâm Đồng hỗ trợ nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tham gia các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, như Alibaba, TikTok Shop, Tridge, Shopee, Lazada… từng bước đưa nông sản chủ lực, có thương hiệu của địa phương ra thị trường quốc tế.
Phó Giám đốc Sở Công thương Lâm Đồng Nguyễn Văn Khánh cho rằng: “Thương mại điện tử đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, nhất là với sản phẩm đặc trưng của địa phương. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, cần chuyển từ tham gia đơn lẻ sang khai thác bài bản và chuyên nghiệp hơn”. Ở góc độ người sản xuất, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách làm nông nghiệp. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hợp tác xã đã chuyển sang sản xuất theo đơn hàng, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu, đây là bước chuyển quan trọng giúp nông sản đáp ứng yêu cầu của thị trường số.
Giám đốc Hợp tác xã Thủy canh Việt Nguyễn Đức Huy cho biết: “Thương mại điện tử giúp tiết kiệm chi phí phân phối, giá bán cạnh tranh hơn. Thực tế cho thấy, thương mại điện tử đang mở ra cánh cửa mới cho cả doanh nghiệp và cá nhân”.
Hướng tới hệ sinh thái bền vững
Dù tiềm năng lớn, thương mại điện tử tại Lâm Đồng vẫn đối mặt không ít thách thức, như nhiều đơn vị mới dừng ở việc giới thiệu sản phẩm, chưa khai thác sâu các nền tảng để bán hàng, phân tích dữ liệu hay xây dựng thương hiệu số; nguồn nhân lực công nghệ thông tin, kinh nghiệm thương mại điện tử còn hạn chế; chưa chú trọng đầu tư hình ảnh, marketing khiến cho sản phẩm chưa tạo được sức cạnh tranh trong môi trường trực tuyến.
Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng truyền thống và việc thanh toán không dùng tiền mặt chưa phổ biến cũng là rào cản lớn. Một điểm nghẽn khác là logistics, mắt xích quan trọng nhưng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Trước thực tế nêu trên, tỉnh Lâm Đồng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, chú trọng phát triển logistics phục vụ tiêu thụ và xuất khẩu nông sản, kết nối doanh nghiệp logistics với doanh nghiệp nông nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực; tập huấn kỹ năng bán hàng online, từ chụp ảnh, livestream đến xây dựng câu chuyện sản phẩm…
Đến nay, tất cả 914 sản phẩm OCOP của tỉnh đã tham gia các sàn thương mại điện tử, cùng hơn 1.200 sản phẩm nông nghiệp được đưa lên môi trường số. Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Trọng Yên nhấn mạnh: “Thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng mà phải trở thành công cụ nâng cao giá trị sản phẩm, nhất là với nông sản địa phương. Muốn vậy, cần tổ chức lại sản xuất, tiêu chuẩn hóa và đẩy mạnh kết nối thị trường”.
Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tạo dựng được môi trường cạnh tranh lành mạnh cho thương mại điện tử phát triển bền vững, với 75% số dân tham gia mua sắm trực tuyến, doanh số bán lẻ thương mại điện tử chiếm 20% trong tổng mức bán lẻ hàng hóa của tỉnh, hơn 65% số doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, tất cả sản phẩm OCOP có hồ sơ số và truy xuất nguồn gốc số, ít nhất 25% số doanh nghiệp áp dụng đóng gói xanh và khoảng 30% số sản phẩm tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới…
Để đạt được mục tiêu này, Lâm Đồng xác định chuyển trọng tâm phát triển từ “hạ tầng” sang “hệ sinh thái”, với ba trụ cột quan trọng là doanh nghiệp số (có năng lực vận hành thương mại điện tử), thị trường số (người tiêu dùng thay đổi hành vi) và dịch vụ số (logistics, thanh toán, dữ liệu). Đồng thời, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu trực tuyến, ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn; phát triển logistics và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt để hoàn thiện hệ sinh thái thương mại điện tử.
Ông Lê Trọng Yên cho biết: “Thời gian tới, địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số; xây dựng, ứng dụng các nền tảng cho thương mại điện tử; tăng cường liên kết vùng, tổ chức các sự kiện thương mại điện tử thường niên; phát triển các giải pháp thương mại điện tử; nâng cao năng lực quản lý nhà nước về thương mại điện tử và tăng cường hợp tác quốc tế…”. Thương mại điện tử đang tạo “đòn bẩy” quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, nhất là lĩnh vực nông nghiệp, thế mạnh của Lâm Đồng.
Khi hạ tầng số tiếp tục được hoàn thiện và hệ sinh thái được xây dựng đồng bộ, thương mại điện tử sẽ không chỉ là kênh bán hàng, mà còn là nền tảng để tái cấu trúc sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và đưa kinh tế địa phương phát triển bền vững.
