Đồng bộ chính sách an sinh trong tăng lương tối thiểu năm 2026

Chính sách được ban hành, có lộ trình rõ ràng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh và người lao động có thêm kỳ vọng cải thiện thu nhập.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục gây áp lực, năng suất lao động còn nhiều dư địa cải thiện, yêu cầu đặt ra là cần triển khai đồng bộ các chính sách an sinh, đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp. Khi tiền lương gắn chặt với năng suất và phúc lợi xã hội được mở rộng, chính sách tăng lương mới thật sự trở thành nền tảng cho phát triển bền vững.

Mong muốn một điểm tựa ổn định
Với mức lương trung bình khoảng 8 triệu đồng/tháng, chị Nguyễn Thị Xuân, công nhân Nhà máy Vietfoods (Khu công nghiệp Hapro, xã Thuận An, Hà Nội), cho biết: “Thu nhập hiện nay vừa đủ trang trải các nhu cầu sinh hoạt của gia đình tôi. Khi phát sinh thêm chi tiêu, nhất là trong bối cảnh giá thực phẩm và hàng hóa tăng, việc cân đối thu nhập ngày càng trở nên khó khăn. Tiền lương hiện tại chỉ duy trì cuộc sống hằng ngày, nhưng chưa tạo được sự yên tâm lâu dài. Việc điều chỉnh lương tối thiểu từ đầu năm 2026 mang lại kỳ vọng nhất định, nhưng người lao động vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí sinh hoạt khi thu nhập thực tế chưa theo kịp đà tăng giá. Với lao động trực tiếp sản xuất, tăng lương trước hết là cơ hội ổn định đời sống, giảm bớt lo toan và có thêm khả năng tích lũy”.

Trường hợp của chị Xuân cũng phản ánh tâm trạng chung của nhiều công nhân tại các khu công nghiệp, khi thu nhập phụ thuộc chủ yếu vào tiền lương, còn chi phí sinh hoạt ngày một gia tăng. Thực tế đặt ra yêu cầu chính sách tiền lương cần bám sát thực tế, bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động.

Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm Việt Nam Lê Hậu Phương cho rằng, việc điều chỉnh lương tối thiểu và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2026 tạo áp lực chi phí đáng kể đối với doanh nghiệp sản xuất, nhất là các đơn vị vừa và nhỏ có biên lợi nhuận hạn chế. Chi phí lao động tăng đồng thời ở tiền lương và các khoản trích nộp theo lương buộc doanh nghiệp phải tính toán kỹ để duy trì khả năng cạnh tranh. Tăng lương là xu thế tất yếu gắn với phát triển kinh tế và nâng cao mức sống xã hội. Vấn đề then chốt nằm ở lộ trình điều chỉnh ổn định, đồng bộ để doanh nghiệp chủ động sắp xếp nguồn lực, điều chỉnh kế hoạch tài chính và chiến lược nhân sự.

Theo bà Phương, hướng đi bền vững của doanh nghiệp là nâng cao năng suất thông qua cải tiến quy trình, ứng dụng công nghệ và đào tạo kỹ năng cho người lao động, cùng với việc duy trì đầy đủ các chế độ an sinh theo quy định. Đối thoại thẳng thắn giữa người sử dụng lao động và người lao động được xem là yếu tố quan trọng giúp quá trình điều chỉnh tiền lương diễn ra thuận lợi, tạo sự gắn bó và ổn định lâu dài.

Điều hành ổn định thị trường lao động và an sinh dài hạn

Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, vào thời điểm cuối năm 2025 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là giai đoạn doanh nghiệp xây dựng kế hoạch tài chính, dự toán chi phí nhân công và chiến lược nhân sự cho năm tiếp theo. Chính sách được ban hành sớm, có lộ trình rõ ràng, giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn lực và hạn chế xáo trộn khi bước sang năm mới.

Đối với người lao động, lương tối thiểu là mức sàn bảo vệ nhóm lao động yếu thế trên thị trường lao động. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng tăng, việc điều chỉnh lương tối thiểu góp phần bảo đảm mức sống tối thiểu, cải thiện thu nhập và đời sống, đúng tinh thần quy định của Bộ luật Lao động.

Mức điều chỉnh tăng 7,2% được xây dựng trên cơ sở đánh giá tổng thể tình hình kinh tế-xã hội, cân nhắc hài hòa lợi ích của người lao động và doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Mạnh Khương, các mức lương tối thiểu mới cao hơn khoảng 0,6% so với mức sống tối thiểu dự kiến đến hết năm 2026, đã tính trước một phần chỉ số giá tiêu dùng để người lao động được hưởng lợi ngay từ đầu năm.

Bộ Nội vụ khuyến nghị các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người lao động cùng phát huy trách nhiệm trong quá trình triển khai. Cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, theo dõi và hỗ trợ kịp thời. Doanh nghiệp chủ động rà soát thang bảng lương, hợp đồng lao động và bố trí nguồn lực phù hợp. Người lao động nắm rõ quyền lợi, đồng thời chia sẻ với doanh nghiệp để duy trì môi trường lao động ổn định, hài hòa.

Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu nhìn nhận, so với mức sống tối thiểu, lương tối thiểu vùng điều chỉnh từ năm 2026 vẫn còn khoảng cách nhất định. Dù vậy, trong bối cảnh doanh nghiệp chịu tác động từ biến động kinh tế toàn cầu, chuỗi cung ứng và chính sách thuế quan, đây là mức tăng có thể chấp nhận được. Tổng Liên đoàn chia sẻ, với tâm tư của người lao động trước áp lực giá cả. Trong quá trình thương lượng tại Hội đồng Tiền lương quốc gia, vấn đề chi phí sinh hoạt và kiểm soát lạm phát luôn được nhấn mạnh. Cùng với đó, tổ chức công đoàn kiến nghị Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp kiểm soát giá và mở rộng chính sách an sinh xã hội. Ở cấp cơ sở, công đoàn được chỉ đạo tăng cường đối thoại, thương lượng với người sử dụng lao động nhằm nâng cao phúc lợi cho đoàn viên. Cùng với đó, triển khai các chương trình chăm lo đời sống, hỗ trợ người lao động dịp Tết Nguyên đán và những trường hợp bị ảnh hưởng bởi thiên tai, rủi ro.

Theo ông Ngọ Duy Hiểu, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả sẽ tạo nền tảng để người lao động có thu nhập ngày càng cao. Vì vậy, bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi, Công đoàn vận động người lao động nâng cao tay nghề, làm việc với năng suất và chất lượng tốt hơn để cùng chia sẻ và phát triển.

Tiến sĩ Lâm Văn Đoan, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đánh giá, thu nhập thấp khiến nhiều lao động phải làm thêm giờ kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng sống. Việc tăng thu nhập dựa trên kéo dài thời gian làm việc không phải là giải pháp bền vững. Mục tiêu căn bản là nâng cao năng suất lao động thông qua đổi mới công nghệ, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi năng suất tăng, tiền lương sẽ tăng tương ứng, trong khi thời gian làm việc có thể được rút ngắn, tạo điều kiện cho người lao động tái tạo sức lao động và chăm sóc gia đình. Bên cạnh chính sách tiền lương, nhiều quyết sách an sinh đang góp phần giảm gánh nặng chi tiêu cho người lao động, như miễn học phí đến bậc trung học phổ thông, hướng tới mở rộng phạm vi chi trả bảo hiểm y tế. Khi chi phí giáo dục và y tế giảm, thu nhập thực tế của người lao động được cải thiện theo cách bền vững hơn.

Ông Đoan nhấn mạnh, việc điều chỉnh lương tối thiểu cần được duy trì đều đặn, nhưng phải đặt trong tổng thể điều hành kinh tế vĩ mô và khả năng của doanh nghiệp. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi tăng lương gắn với đào tạo, đổi mới công nghệ và an sinh xã hội, nền kinh tế sẽ chuyển từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang tăng trưởng dựa vào chất lượng.

Tăng lương tối thiểu từ năm 2026 mở ra kỳ vọng cải thiện thu nhập cho người lao động, nhưng hiệu quả của chính sách phụ thuộc lớn vào mức độ đồng bộ trong triển khai. Khi tiền lương gắn với năng suất, an sinh xã hội được mở rộng và doanh nghiệp được hỗ trợ thích ứng, thị trường lao động sẽ vận hành ổn định hơn, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.