Những cuộc đối thoại trực tiếp, những mẫu nước được mang đi xét nghiệm khẩn cấp nhằm sớm minh bạch sự việc, từ đó có phương án hợp lý nhất để hỗ trợ, bồi thường, giúp người dân sớm tái sản xuất, ổn định cuộc sống.
Khẩn trương truy vết, định lượng mức độ thiệt hại
Xác định tính chất nghiêm trọng của vụ việc, lãnh đạo cấp ủy phường đã có nhiều đôn đốc, chỉ đạo để chính quyền phường Tân Thành khẩn trương gửi hàng loạt công văn đề nghị Chi cục Bảo vệ môi trường, cùng các đơn vị chức năng có liên quan của tỉnh Cà Mau hỗ trợ đánh giá chuyên môn. Bởi lẽ, với năng lực cấp cơ sở, địa phương không thể tự đưa ra kết luận chính xác về nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.
Hồi đáp lại sự mong mỏi đó, ngay từ giữa tháng 3/2026, đoàn công tác liên ngành của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau do Chi cục Bảo vệ môi trường chủ trì đã tiến hành thu thập 5 mẫu nước mặt tại các tuyến kênh Đường Xuồng và khu vực lân cận dự án sân bay để tiến hành phân tích sâu.
Kết quả sơ bộ ban đầu cho thấy, điều mà bà con lo lắng là hoàn toàn có cơ sở: Chất lượng nước mặt tại khu vực này đang nằm ở mức trung bình đến rất xấu, nồng độ oxy hóa thấp và xuất hiện các chất ô nhiễm. Đáng chú ý nhất, độ mặn tại các điểm thu mẫu dao động từ 9,84-14,36 phần nghìn - một con số bất thường ở khu vực lâu nay vốn dĩ được quy hoạch là vùng ngọt hóa.
Việc rà soát không chỉ dừng lại ở các mẫu nước mà còn bao trùm việc đánh giá hiện trạng trên từng khu vực vườn tược, ao nuôi bị ảnh hưởng. Trong các báo cáo gửi lên cấp trên, chính quyền địa phương đã thẳng thắn kiến nghị yêu cầu chủ đầu tư và đơn vị thi công phải kiểm tra, rà soát lại toàn bộ hệ thống thoát nước tạm thời; tuyệt đối không để tình trạng ngập úng hay rò rỉ nước mặn tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất nông nghiệp của bà con.
Đồng thời, mọi hoạt động thi công phải bám sát và tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt…
Minh bạch đối thoại, chờ đợi chính sách hỗ trợ kịp thời
Xuyên suốt quá trình xử lý sự việc, tinh thần dân chủ và minh bạch luôn được đề cao. Gần đây nhất vào sáng 29/4/2026, Chính quyền phường Tân Thành đã tổ chức cuộc họp dân mở rộng nhằm thảo luận, thông qua phương án hỗ trợ những gia đình bị thiệt hại cây trồng, vật nuôi.
Cuộc họp có sự tham gia đầy đủ của đại diện các chi cục chuyên môn tỉnh Cà Mau, phía chủ đầu tư (Cảng hàng không Cà Mau), các đơn vị thi công và đông đảo người dân có cây trồng, vật nuôi bị ảnh hưởng. Tại đây, đại diện Chi cục Bảo vệ môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, đã lấy mẫu nước và bước đầu ghi nhận độ mặn khá cao. Cơ quan này đang tiếp tục đối chiếu với quy chuẩn nước nuôi trồng thủy sản trước khi công bố kết quả chính thức cho bà con được biết.
Cũng tại buổi làm việc nêu trên, những tiếng nói từ cơ sở, những tâm tư ruột gan đã được lắng nghe trọn vẹn. Chia sẻ về nguyện vọng chung của bà con, ông Đặng Văn Năm (khóm 4) thẳng thắn bày tỏ mong muốn quy trình đền bù được diễn ra minh bạch, dứt khoát: Ngay từ đầu, xã đã cử người xuống lập biên bản ghi nhận hiện trạng cá chết thì nay nên lấy đó làm căn cứ nền tảng để xác định thiệt hại.
“Điều bà con mong mỏi nhất bây giờ là sự thừa nhận rõ ràng từ phía chủ đầu tư rằng sự cố này có phải bắt nguồn từ hoạt động bơm cát hay không, chứ không phải việc lặp đi lặp lại quy trình xác minh gây mất thời gian và mệt mỏi”, ông Năm bày tỏ mong muốn.
Đồng cảm với nỗi lo của bà con, chính quyền địa phương cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có sự hướng dẫn kỹ thuật chuyên môn từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Cà Mau nhằm giúp nông dân xử lý đất, làm sạch nguồn nước mặn để tái phục hồi môi trường sau sự cố.
“Nếu không có sự chung tay, hỗ trợ kịp thời, người dân sẽ kiệt quệ nguồn vốn tái sản xuất. Chúng tôi rất mong mỏi các cấp, các ngành sớm có quyết sách thỏa đáng”, đại diện nhiều tiếng nói tại cuộc họp bày tỏ tha thiết.
Tham gia tại cuộc họp dân này, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Thành Nguyễn Trường Giang cho biết: “Địa phương đã nắm tình hình ban đầu và báo cáo cấp trên. Trong vài ngày tới, các đơn vị liên quan và đơn vị thi công sẽ phối hợp kiểm tra thực tế từng hộ dân, ghi nhận mức độ thiệt hại để làm cơ sở đề xuất hướng xử lý cụ thể cho người dân”, ông Giang nói.
Sân bay mở rộng sẽ là nhịp cầu đưa Cà Mau vươn xa, nhưng nhịp cầu ấy chỉ thực sự bền vững khi nó không vô tình làm đứt gãy sinh kế của những người dân sống ngay cạnh dự án. Việc chính quyền khẩn trương vào cuộc đối thoại, tìm hướng hỗ trợ, đền bù và yêu cầu chủ đầu tư khắc phục sự cố rò rỉ mặn chính là tín hiệu tích cực.
Hiện tại, hàng trăm hộ nông dân phường Tân Thành đang hướng mắt về những quyết định cuối cùng từ cơ quan chức năng, với niềm tin mãnh liệt rằng, công lý và sự thấu cảm sẽ giúp họ vượt qua những lúc ngặt nghèo, sớm khôi phục sản xuất và ổn định cuộc sống dài lâu.
Nhận xét chung của Chi cục Bảo vệ môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau về kết quả lấy mẫu, phân tích các chỉ tiêu chất lượng nguồn nước mặt tại khu vực Dự án nâng cấp mở rộng Cảng hàng không Cà Mau: Chất lượng môi trường nước mặt tại các vị trí lấy mẫu đã bị ô nhiễm, chất lượng môi trường nước tại khu vực xấu (các thông số phân tích đều nằm ở mức chất lượng nước trung bình đến mức có chất lượng rất xấu). Đối với độ muối tại các điểm thu mẫu dao động từ 9,84-14,36‰ là không phù hợp để nuôi trồng thủy sản nước ngọt và trồng lúa... So sánh với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN 13952:2024) về chất lượng nước nuôi trồng thủy sản nước ngọt..., nếu sử dụng nước mặt tại khu vực trên phục vụ nuôi trồng thủy sản nước ngọt phải áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.
