Bằng nhiều hình thức sinh động, phù hợp từng nhóm đối tượng, đặc thù địa bàn, công tác này được các cấp, ngành quan tâm thực hiện, góp phần nâng cao chất lượng dân số của tỉnh.
Lạng Sơn là tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn. Trước đây, nhiều phụ nữ trên địa bàn tỉnh, nhất là những người sinh sống tại các thôn bản vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới luôn thiếu kiến thức, kỹ năng chăm sóc thai kỳ, sức khỏe sinh sản, thậm chí có trường hợp sinh con tại nhà.
Cùng với đó, công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ những hủ tục, khiến gia tăng nhiều nguy cơ đối với sức khỏe của mẹ và trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, hiện nay công tác này được tỉnh ưu tiên trong chiến lược chăm sóc sức khỏe nói chung. Phần lớn phụ nữ trong giai đoạn sinh đẻ đã chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, lựa chọn những biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản phù hợp nhờ công tác truyền thông dân số được thực hiện tốt.
Theo báo cáo của ngành y tế tỉnh, riêng quý I/2026, tỷ lệ phụ nữ sinh đẻ tại cơ sở y tế đạt 99,7% (vượt 1,2% số chỉ tiêu năm 2026); 81,4% số bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc trong tuần đầu tại nhà sau sinh (vượt 3,3% số chỉ tiêu)... Tỷ lệ phụ nữ khám sức khỏe ít nhất bốn lần trong thai kỳ đạt 88,8%, tăng 1,2% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là minh chứng cho việc nhận thức và hành vi của người dân đã thay đổi rõ rệt.
Để giúp người dân hiểu đúng, được trang bị kiến thức và kỹ năng về chăm sóc sức khỏe sinh sản, ngành y tế Lạng Sơn đã triển khai đa dạng hình thức truyền thông, từ tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề tại thôn, bản đến tư vấn trực tiếp tại hộ gia đình. Nội dung truyền thông được thiết kế phù hợp từng nhóm đối tượng, chú trọng vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo báo cáo, từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 7.300 buổi truyền thông lồng ghép tại cộng đồng; phát hành khoảng 22.600 tờ rơi tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình.
Theo bà Trương Thị Hằng, Trưởng phòng Dân số, Sở Y tế Lạng Sơn, nhờ sự kiên trì của cán bộ y tế, cộng tác viên dân số, người dân ở các thôn bản vùng khó đã chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản. Không chỉ sinh đẻ có kế hoạch, người dân đã chủ động khám sức khỏe tiền hôn nhân, khám thai định kỳ, tầm soát bệnh tật, chăm sóc sức khỏe cho mẹ và bé.
Cùng với truyền thông tập trung, đội ngũ cộng tác viên dân số, cán bộ y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, lắng nghe, kiên trì giải thích, tư vấn trực tiếp cho từng nhóm đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ. Chính sự gắn bó, thân thiết, chia sẻ đó đã làm thay đổi dần nhận thức của người dân trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và thực hiện sinh con có kế hoạch, góp phần xóa đói, giảm nghèo.
“Chúng tôi lồng ghép tuyên truyền tại các buổi sinh hoạt thôn, nói bằng tiếng dân tộc, nêu thí dụ cụ thể giúp người dân dễ hiểu hơn. Nhiều người chủ động hỏi về chăm sóc sức khỏe thời kỳ mang thai, kế hoạch hóa gia đình. Từ đầu năm 2026 đến nay, chúng tôi tuyên truyền lồng ghép được 28 cuộc cho hơn 1.700 lượt người, sáu lần thảo luận nhóm, cấp phát 560 tờ rơi, thăm 129 hộ dân, truyền thông tư vấn cho hơn 300 lượt người”, anh Lý Văn Nhuận, cán bộ chuyên trách dân số xã Công Sơn chia sẻ.
Chị Vi Thị Lộc, 26 tuổi, ở thôn Nà Lầm cho biết: “Khi đến khám thai tại Trạm Y tế xã Chiến Thắng, tôi được cán bộ tư vấn về chăm sóc sức khỏe sinh sản, lịch khám thai và lợi ích của sàng lọc trước sinh. Được cán bộ y tế giải thích, tôi quyết định thực hiện sàng lọc trước sinh không xâm lấn (NIPT) từ tuần thai thứ chín”.
Theo tổng hợp từ Trạm Y tế xã Chiến Thắng, từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 82 phụ nữ mang thai, trong đó 100% khám thai định kỳ, tiêm uốn ván đúng, đủ liều. Trong số đó, 49 người đã sinh con và đều sinh tại cơ sở y tế; các bà mẹ và trẻ sơ sinh đều được chăm sóc tốt sau sinh.
Bên cạnh đó, công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng được ngành y tế Lạng Sơn quan tâm duy trì, nhất là tại tuyến cơ sở, góp phần nâng cao tần suất tiếp cận thông tin cho Nhân dân. Để tuyên truyền hiệu quả thông tin về dân số và chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân, các đơn vị y tế cơ sở còn tích cực ứng dụng mạng xã hội như lập fanpage của các trung tâm y tế khu vực, trạm y tế xã, phường; nhóm Zalo của nhân viên y tế thôn bản...
Chị Hoàng Thị Thu, thôn Bằng Qua, xã Na Dương cho biết: “Khi đến khám thai lần đầu tại trạm y tế, tôi được hướng dẫn chăm sóc thai kỳ, sinh con an toàn. Sau sinh còn được cộng tác viên dân số đến nhà hướng dẫn trực tiếp và gián tiếp bằng hình ảnh sinh động qua tin nhắn Zalo về cách thức chăm sóc sức khỏe, tư vấn lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp nên tôi rất yên tâm”.
Theo bà Trương Thị Hằng, khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, đúng cách, họ sẽ chủ động thay đổi hành vi, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Thời gian tới, Phòng Dân số tiếp tục tập huấn cho cộng tác viên dân số; đa dạng hóa cách thức truyền thông, phù hợp với xu thế và nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân.
