Còn nhiều bất cập
Tại bốn tỉnh Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ (Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai và Quảng Ngãi), nhìn chung, đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số (DTTS) có bản lĩnh chính trị vững vàng, gương mẫu trong đạo đức và lối sống, phát huy tốt năng lực thực tiễn. Công tác đào tạo, bồi dưỡng và bố trí sử dụng cán bộ người DTTS luôn được các tỉnh chú trọng; số lượng cán bộ qua đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, quản lý nhà nước hằng năm đều tăng. Khả năng tư duy của cán bộ người DTTS ở cơ sở đã được nâng lên rõ rệt, đã vận dụng có hiệu quả những kiến thức tích lũy qua học tập và hoạt động, giải quyết tốt những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ người DTTS tham gia lãnh đạo, quản lý tại địa phương còn thấp. Tổng hợp từ khu vực, tính trên số dân thì tỷ lệ cán bộ người DTTS còn thấp. Các DTTS chiếm gần 30% dân số, nhưng cán bộ người DTTS chiếm tỷ lệ chỉ khoảng 26%. Số cán bộ, công chức, viên chức là người DTTS chủ yếu tập trung ở các đơn vị sự nghiệp giáo dục, y tế, còn trong cơ quan hành chính nhà nước chưa tương xứng với tỷ lệ đồng bào DTTS…
Vai trò của cán bộ người DTTS là nhân tố quan trọng góp phần phát triển vùng đồng bào DTTS, vùng núi, vùng sâu, vùng xa. Ông Đàm Xuân Đêu (người dân tộc Cơ Ho, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Lâm Đồng) phát biểu: “Họ là những người nắm bắt những vấn đề phát sinh, những bất ổn về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại cơ sở. Cán bộ người DTTS am hiểu đời sống cư dân; gắn bó mật thiết với đồng bào”. Nếu phát huy được bản lĩnh và tri thức, cán bộ người DTTS là nhịp cầu quan trọng để tuyên truyền, vận động, triển khai vào thực tiễn đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với nhân dân. Họ là người tổ chức, dẫn dắt đồng bào trong công cuộc xây dựng, phát triển quê hương. Để đáp ứng kịp yêu cầu phát triển, vẫn còn nhiều vấn đề đáng bàn.
Ông Bon Yô Soan, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh nói: “Để đáp ứng công tác, cán bộ người DTTS cần phải được trang bị một hệ thống lý luận, tri thức và kỹ năng hoạt động thực tiễn tốt. Hiện nay, nhiều cán bộ người DTTS chưa mạnh dạn đổi mới cách nghĩ, cách làm, hoạt động chủ yếu dựa trên kinh nghiệm”.
Ông Yô Soan phân tích thêm: Trước những thách thức từ xây dựng chính quyền hai cấp, trước yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, xây dựng nông thôn mới, đội ngũ cán bộ người DTTS còn bộc lộ rõ những hạn chế. Ở nhiều cơ sở, một số đồng chí năng lực tổ chức cụ thể hóa chỉ thị, nghị quyết cấp trên; xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện ở địa phương còn yếu; việc lãnh đạo, quản lý còn nhiều lúng túng. Thực hiện bộ máy chính quyền hai cấp, cấp xã được phân quyền sâu rộng hơn thì phát sinh nhiều bất cập hơn …
Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng
Đội ngũ cán bộ người DTTS ở cấp cơ sở có trình độ đại học chưa nhiều, kỹ năng tin học yếu; số lượng chưa qua đào tạo, bồi dưỡng còn nhiều. Khi đối mặt với những thách thức, hạn chế về chất lượng sẽ bộc lộ rõ. Tình trạng “nợ chuẩn” phổ biến mà nguyên nhân là do lâu nay cán bộ cấp cơ sở phần lớn trưởng thành từ phong trào, kiến thức chắp vá. Cho nên, lại xảy ra một hệ quả khác là để đáp ứng yêu cầu, nhiều nơi ồ ạt mở lớp đào tạo “chạy chuẩn hóa” cho cán bộ. Cách làm này chủ yếu mang tính hình thức, hiệu quả không cao.
Trong tiến trình phát triển, nhất là giai đoạn sắp xếp các đơn vị hành chính hai cấp, chúng ta cần phải nhận thức sâu sắc hơn tầm quan trọng, phải đổi mới phương thức đào tạo, bồi dưỡng đối với đội ngũ cán bộ người DTTS, nhất là cán bộ cấp xã. Ông Nguyễn Tạo, Phó trưởng Đoàn chuyên trách đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, cho rằng: “Xây dựng đội ngũ cán bộ người DTTS phải gắn với đường lối chính trị, trước hết là quán triệt chính sách dân tộc của Đảng. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính là tạo điều kiện để các DTTS vượt lên thực hiện quyền bình đẳng về chính trị, kinh tế, văn hóa giữa các tộc người; xuất phát từ yêu cầu phát triển, khai thác tài nguyên, thế mạnh của vùng, tạo điều kiện cho vùng DTTS hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
Thực tế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người DTTS chưa thật sự gắn kết với công tác quy hoạch và yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn. Việc quy hoạch để đào tạo, bồi dưỡng dài hạn nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý chưa được quan tâm đúng mức, chưa chủ động về nguồn cán bộ, chưa bố trí hợp lý về cơ cấu. Nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng còn nhiều bất cập, nặng về lý luận chung, thiếu những nội dung quản trị, kỹ trị hành chính, phương pháp phát triển tư duy, kỹ năng quản lý xã hội và xử lý rủi ro. Đặc biệt, phần lớn chương trình đào tạo, bồi dưỡng hiện nay được áp dụng đại trà cho tất cả các vùng, thiếu nhiều nội dung cụ thể về kinh tế, xã hội, lịch sử, văn hóa địa phương và tộc người.
Ông Đàm Xuân Đêu cho rằng: “Chính sách ưu tiên, đãi ngộ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người DTTS chưa hợp lý. Hỗ trợ về vật chất là cần thiết nhưng sự ưu tiên về điểm trong thi, xét tuyển hay điểm học tập là hạn chế tinh thần nỗ lực của họ”. Do đó, trong xây dựng chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người DTTS, cần chú ý nguyên tắc là tạo cơ hội để họ tự phát triển chứ không phải là triệt tiêu năng lực tự chủ. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ phải theo nhu cầu công việc và vị trí việc làm. Đội ngũ cán bộ người DTTS ở hai cấp có những nhiệm vụ khác nhau, đòi hỏi vốn kỹ năng, kiến thức khác nhau nên cần xây dựng khung chương trình phù hợp.
Bên cạnh đó, việc đào tạo, bồi dưỡng là nhằm bảo đảm cho đội ngũ cán bộ thực thi công việc có hiệu quả và tạo nguồn phát triển. Vì vậy, quy hoạch và đào tạo phải gắn liền với nhau…
