Khai thác lợi thế cây trồng mới
Hơn mười năm trồng keo, sắn nhưng không hiệu quả, đầu năm 2026, ông Phan Tấn Đức ở thôn Xà Ruông, xã Sơn Tây Hạ quyết định chuyển sang trồng dứa Queen. Trên diện tích 2 ha đất cằn cỗi, thường xuyên thiếu nước, những luống dứa đều hàng, thẳng tắp đang lớn dần sau nhiều tháng chăm sóc. Dưới cái nắng gắt giữa mùa hè, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động giúp ông Đức vơi nỗi lo về nước tưới.
Ông Đức cho biết, để chuyển đổi cây trồng, ông được Ủy ban nhân dân xã Sơn Tây Hạ đưa đi tham quan mô hình trồng dứa ở một số vùng nông nghiệp lân cận. Từ thực tế tham quan, ông cùng nhiều thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Sơn Tinh đưa giống dứa Queen về trồng thử nghiệm. “Vùng này trồng cây dứa Queen khá phù hợp, năng suất cao. Giống cây mới chịu được điều kiện khắc nghiệt. Vì vậy, tôi và nhiều hộ dân nỗ lực chăm sóc vườn cây mới. Tổng kinh phí đầu tư ban đầu cho giống, phân bón và nhân công khoảng 300 triệu đồng. Tôi hy vọng hướng đi mới này đạt hiệu quả”, ông Đức chia sẻ.
Tại những vùng đồi thường xuyên thiếu nước, việc tìm cây trồng phù hợp luôn được các xã, phường miền núi tỉnh Quảng Ngãi quan tâm. Ở xã Sơn Tây Hạ, gần 5 ha đất lúa thiếu nước, năng suất thấp được chuyển sang trồng khoai lang Nhật có hiệu quả kinh tế cao hơn. Được cán bộ xã và doanh nghiệp hướng dẫn, gia đình ông Đinh Văn Sinh, ở thôn Nước Kia đã mạnh dạn chuyển đổi 6 sào đất lúa sang trồng loại khoai này.
Sau gần hai tháng xuống giống, khoai lang Nhật phát triển tốt và bắt đầu cho thu hoạch vụ đầu tiên. “Nguồn nước tưới được vận hành bằng năng lượng mặt trời. So với giải pháp kéo ống tưới truyền thống, hệ thống mới thuận lợi hơn. Tôi chỉ điều khiển mô-tơ là hệ thống tự vận hành, giúp tiết kiệm chi phí và công sức hơn”, ông Sinh chia sẻ.
Tích cực hỗ trợ nhà nông chuyển đổi cây trồng
Ở các xã vùng cao như Minh Long, Sơn Hà, Sơn Tây Hạ, Ba Tơ, Trà Bồng... hàng chục năm qua, người dân sống nhờ vào rừng keo, đồi sắn. Tuy nhiên, thời gian khai thác, chăm sóc keo dài, năng suất phụ thuộc tác động của dịch bệnh; trong khi giá thu mua keo, sắn bấp bênh, nên hiệu quả kinh tế không cao, khiến nhiều hộ dân bỏ hoang đất. Vì vậy, việc tìm kiếm loại cây trồng phù hợp và có giá trị kinh tế cao hơn là yêu cầu đặt ra đối với các địa phương miền núi.
Sau thời gian khảo sát, học tập kinh nghiệm tại một số địa phương, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Sơn Tinh triển khai mô hình trồng dứa Queen trên những diện tích đất trồng sắn, keo kém hiệu quả ở vùng núi Sơn Tây Hạ. Với sự hỗ trợ ban đầu của hợp tác xã về giống, nguồn vốn, hệ thống tưới tiêu, các thành viên đã đưa giống cây mới về trồng.
Hợp tác xã cũng xây dựng chuỗi liên kết với doanh nghiệp chế biến để bao tiêu sản phẩm cho người dân. Chính quyền địa phương định hướng mở rộng vùng trồng, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp hàng hóa ở khu vực miền núi.
Bên cạnh vận động người dân chuyển đổi cây trồng, các địa phương cũng hỗ trợ nhà nông áp dụng các biện pháp kỹ thuật để cải thiện điều kiện làm việc, tiết kiệm chi phí. Tại xã Sơn Tây Hạ, hệ thống tưới béc, bơm tưới bằng năng lượng mặt trời được triển khai, giúp người dân tiết kiệm chi phí và chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất, góp phần thay đổi phương thức canh tác truyền thống.
Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sơn Tây Hạ Lương Nhật Ân cho biết, việc chuyển đổi cây trồng được địa phương tính toán trên cơ sở điều kiện đất đai, khí hậu và nhu cầu thực tế của người dân, hướng đến nâng cao giá trị trên cùng diện tích. Địa phương hỗ trợ giống, hạ tầng và hướng dẫn người dân áp dụng phương thức quản lý mới. Các hộ dân, thành viên hợp tác xã có thể kết nối trực tiếp với lãnh đạo xã, cán bộ kỹ thuật qua nền tảng số để được hướng dẫn, theo dõi quá trình sản xuất. Doanh nghiệp cam kết thu mua, bao tiêu sản phẩm sẽ giúp người dân mạnh dạn đầu tư và thay đổi phương thức sản xuất.
Sơn Tây Hạ xác định mục tiêu quan trọng nhất là nâng cao thu nhập cho người dân, giảm nghèo bền vững và không còn là xã đặc biệt khó khăn. Với hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển kinh tế luôn là bài toán lớn đối với địa phương. Đến năm 2030, địa phương phấn đấu chuyển đổi, phát triển vùng nguyên liệu dứa, khoai lang Nhật trên diện tích 25 ha; tăng cường liên kết cùng doanh nghiệp trong thu mua, chế biến nông sản.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây Hạ Cao Quốc Tiến, địa phương đang tập trung xây dựng các mô hình sản xuất theo hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, liên kết chuỗi giá trị và nâng cao thu nhập cho người dân. “Đối với khu vực miền núi, sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp. Trong giai đoạn mới, chúng tôi tập trung chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang làm kinh tế nông nghiệp, qua đó nâng cao giá trị sản xuất và đời sống người dân. Xã từng bước chuyển đổi vùng nông nghiệp kém hiệu quả để thực hiện các mô hình sản xuất mới gắn với khoa học, công nghệ và thị trường”, ông Tiến khẳng định.
