Thống kê nêu trên được ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài của SSI đưa ra tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do Công ty chứng khoán SSI phối hợp Daiwa Securities Group tổ chức.
Có hai nguyên nhân lý giải cho điều này. Đầu tiên là dù thời gian vừa qua thị trường chứng khoán có đi ngang hoặc điều chỉnh ở một số thời điểm, nhưng xét trong khoảng thời gian hai năm, thị trường chứng khoán nói chung và giá nhiều cổ phiếu (CP) vẫn tăng với tỷ lệ khoảng 60%. Vì vậy, dù có bán ròng thì giá trị tài sản còn nắm giữ của khối nước ngoài vẫn tăng theo mặt bằng giá chung. Kế tiếp là do những doanh nghiệp niêm yết mới cùng sự gia tăng quy mô vốn hóa của thị trường đã mở rộng quy mô tài sản có thể đầu tư. Có thể dẫn chứng về việc hàng chục nghìn tỷ đồng tham gia các đợt IPO trong thời gian gần đây, tức là có thể bán ròng trên sàn, nhưng lại mua vào dưới sàn.
Mấu chốt của vấn đề sẽ nằm ở hàng hóa. Hàng hóa đủ hấp dẫn, sẽ có sức hút với dòng tiền và nhìn ở góc độ này thì những doanh nghiệp FDI còn rất nhiều tiềm năng. Theo số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thì tính từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động mới chỉ có 11 doanh nghiệp FDI đăng ký giao dịch hoặc niêm yết. Nếu tính từ năm 2017 đến nay, có thêm 4 doanh nghiệp FDI chuyển đổi thành công ty đại chúng nhưng chưa có đơn vị nào thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch.
Đối với doanh nghiệp FDI, quá trình này có những yêu cầu đặc thù do sự giao thoa giữa pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, chứng khoán và quản lý ngoại hối. Bởi vậy, một lộ trình niêm yết khả thi cần được xây dựng từ sớm, dựa trên mức độ sẵn sàng và chiến lược phát triển dài hạn của từng doanh nghiệp, thay vì chỉ bắt đầu khi phát sinh nhu cầu huy động vốn. Một kỳ vọng cũng được đặt ra tại hội thảo là nếu được tháo gỡ bằng một cơ chế rõ ràng và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên, việc mở rộng cánh cửa thị trường vốn cho doanh nghiệp FDI có thể tạo ra lợi ích hai chiều: Doanh nghiệp tiếp cận thêm nguồn vốn phục vụ tăng trưởng, trong khi thị trường được bổ sung nguồn hàng có chất lượng.
Cũng cần nhấn mạnh, dòng vốn trên thị trường, dù là từ nhà đầu tư tổ chức hay cá nhân, ngày càng tập trung vào những CP vốn hóa lớn nhất thị trường. Điều này chứng tỏ rằng, yêu cầu hàng hóa trên thị trường ngày càng cao. Như vậy, đa dạng hóa các kênh tìm kiếm doanh nghiệp là xu thế bắt buộc mà những đơn vị có thế mạnh trong nghiệp vụ ngân hàng đầu tư như SSI sẽ thực hiện.
Các chuyên gia của SSI nhấn mạnh: Mở rộng lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI vì vậy vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, vừa bổ sung nguồn hàng và lựa chọn đầu tư cho thị trường. Yêu cầu này càng có ý nghĩa khi Việt Nam hướng tới nâng hạng, bởi sức hấp dẫn của thị trường không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng và khả năng tiếp cận, mà còn được quyết định bởi chất lượng, mức độ đa dạng của hàng hóa niêm yết và năng lực hấp thụ các dòng vốn lớn.