Để khắc phục tình trạng này, tỉnh đã tập trung rà soát, tháo gỡ vướng mắc, xử lý những “điểm nghẽn” kéo dài, nhằm khơi thông nguồn lực, tạo động lực cho tăng trưởng trong các tháng cuối năm và giai đoạn 2026-2030.
Theo kết quả rà soát của Ủy ban nhân dân tỉnh, trên địa bàn vẫn còn nhiều dự án thuộc các lĩnh vực được đầu tư ngoài ngân sách chậm tiến độ với tổng vốn đăng ký hơn 11.391 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực phát triển đô thị, nhà ở có 8 dự án với tổng vốn hơn 4.614 tỷ đồng; lĩnh vực nông nghiệp có 6 dự án, tổng vốn hơn 3.136 tỷ đồng; lĩnh vực năng lượng có 8 dự án với tổng vốn hơn 3.109 tỷ đồng; còn lại là các dự án thuộc những lĩnh vực khác.
Thực trạng chậm triển khai các dự án đầu tư ngoài ngân sách đã tác động không nhỏ đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh, nguồn lực xã hội của địa phương bị “giậm chân” tại chỗ và làm mất cơ hội đầu tư của các nhà đầu tư có tiềm lực. Điều dễ nhận thấy tại các dự án bị chậm triển khai là hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư chưa được đưa vào lưu thông; nhiều khu đất đã được quy hoạch bị bỏ trống, lãng phí tài nguyên đất, cơ hội phát triển sản xuất, kinh doanh và kéo theo là cơ hội việc làm, thu nhập của lao động địa phương bị ngưng trệ. Thực trạng đó làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, đồng thời làm chậm quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.
Điển hình cho nhóm dự án đầu tư ngoài ngân sách bị chậm tiến độ là dự án Khu dân cư đô thị Mường Thanh A. Dự án có tổng vốn đầu tư 613,874 tỷ đồng; quy mô khoảng 668 người. Trong đó, đất công cộng 2.025,67 m², bao gồm: Đất nhà văn hóa; khu vui chơi thiếu nhi; đất ở tái định cư; đất cây xanh quảng trường; đất giao thông và đất ở liền kề thương mại.
Theo chủ trương đầu tư, thời gian thực hiện đầu tư xây dựng dự án là 24 tháng (từ quý II/2024 đến quý II/2026). Tuy nhiên, đến đầu tháng 6/2026, dự án vẫn còn hơn 70% diện tích chưa được bàn giao do vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Hay như, dự án khu dân cư đô thị Him Lam 7, đã được ấn định thời gian từng giai đoạn cụ thể (hoàn thành các thủ tục chuẩn bị đầu tư trong quý I/2025; triển khai xây dựng từ quý I/2025 đến quý II/2026), tuy nhiên, đến nay dự án này mới căn bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng...
Theo báo cáo mới nhất của Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh tại thời điểm tháng 6/2026, Điện Biên còn 13/23 dự án đầu tư ngoài ngân sách chưa đạt tiến độ theo mục tiêu đề ra. Trong đó, có các dự án: Khu đô thị mới Him Lam phía đông đường 60m khu A; Khu dân cư dịch vụ thương mại xã Thanh Hưng và xã Thanh Chăn; Khu dân cư đô thị Him Lam 7; Nhà máy điện mặt trời Nậm Pồ 1; Khu dân cư đô thị mới và dịch vụ thương mại Nam Thanh B...
Căn cứ kết quả rà soát tiến độ, thực trạng, khó khăn từng dự án, Điện Biên đánh giá có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tiến độ các dự án, nhưng cơ bản đều chung khó khăn khách quan đó là công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư; song cũng có không ít dự án chậm do sự thiếu chủ động của nhà đầu tư...
Đồng chí Bùi Mạnh Thắng, Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết: Phần lớn các dự án chậm tiến độ hiện nay đều vướng ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, nhất là giải phóng mặt bằng chứ không phải do năng lực của nhà đầu tư. Hiện tại nhiều doanh nghiệp mong muốn được bàn giao mặt bằng để triển khai dự án, song việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng và địa phương ở một số nơi còn chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ.
Từ kết quả rà soát, nắm bắt thực trạng nguyên nhân chậm tiến độ các dự án đầu tư ngoài ngân sách trên địa bàn, tỉnh đã xây dựng lộ trình xử lý cụ thể đối với từng nhóm dự án; đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể từng sở, ngành với từng dự án.
Đối với các dự án đô thị, Ủy ban nhân dân tỉnh xác định giải pháp trọng tâm là đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và Trung tâm Phát triển quỹ đất để sớm bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư.
Đối với các dự án đầu tư nông nghiệp, Ủy ban nhân dân tỉnh giao các cơ quan chức năng mà trung tâm là Sở Nông nghiệp và Môi trường phải chủ động rà soát tiến độ, đánh giá năng lực thực hiện của từng doanh nghiệp trên cơ sở kết quả rà soát cụ thể kiến nghị điều chỉnh quy mô, tiến độ hoặc xử lý theo quy định đối với những dự án chậm kéo dài.
Riêng lĩnh vực năng lượng, tỉnh giao các sở, ngành phải hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư; với nhà đầu tư có biểu hiện trì trệ hoặc cố tình chây ỳ thì tỉnh kiên quyết thu hồi dự án nhằm tránh lãng phí tài nguyên và tạo cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực.
Đồng chí Lê Văn Lương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết: Vừa qua tỉnh đã chỉ đạo tháo gỡ điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư; đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án ngoài ngân sách đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, bảo đảm sớm hình thành khối lượng đầu tư thực hiện, tạo giá trị tăng thêm cho nền kinh tế và đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GRDP của Điện Biên trong năm 2026. Đặc biệt, tỉnh luôn nhất quán chỉ đạo phải duy trì cơ chế “luồng xanh”, rút ngắn tối đa thời gian xử lý thủ tục, xử lý dứt điểm các vướng mắc về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư để tạo thuận lợi nhất cho nhà đầu tư về địa bàn.
