Đề thi tốt nghiệp Ngữ văn: Thí sinh có nhiều cách lý giải về "vùng trời" và tình yêu Tổ quốc

Với nhiều học sinh trung học, nhà văn Nguyễn Minh Châu không phải là tác giả xa lạ. Truyện ông viết thường thấm đẫm triết lý sống, gợi nhắc về tình yêu quê hương. Xuất hiện trong đề thi Ngữ văn, "Những vùng trời khác nhau" do ông sáng tác đã khơi dậy cho thí sinh nhiều suy ngẫm về trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với đất nước.

Thứ Năm, ngày 26/06/2025 - 17:18

Thí sinh chia sẻ niềm vui với mẹ sau khi hoàn thành tốt bài thi Ngữ văn. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Sau khi trải qua buổi thi Ngữ Văn, nhiều thí sinh đã chia sẻ về bài làm của mình. Mỗi bạn đều có cảm nhận riêng về tác phẩm "Những vùng trời khác nhau", cũng như đưa ra cách lý giải khác biệt về chủ đề: vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc.

Năm nay, theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đề thi Ngữ văn có phần đổi mới so với những năm trước đó. Thay vì phân tích một tác phẩm văn học sẵn có trong chương trình giảng dạy, thí sinh được tiếp cận nội dung ngữ liệu hoàn toàn mới. Bên cạnh đó, cấu trúc đề thi cũng có sự thay đổi.

Ghi nhận tại điểm Trường trung học cơ sở Nguyễn Trường Tộ, quận Đống Đa, Hà Nội, thí sinh Trần Quỳnh Hương (học sinh Trường trung học phổ thông Lê Quý Đôn) cho biết: Đề thi Ngữ văn năm nay rất thời sự. Phần đọc hiểu không quá khó, đòi hỏi thí sinh nắm được nội dung và sử dụng tốt kỹ năng phân tích văn bản. Ngoài ra, cần biết cách so sánh để chỉ ra sự tương đồng về ý nghĩa giữa các ngữ liệu.

"Em đã ôn tập dạng đề này nhiều lần và từng luyện viết về chủ đề quê hương, đất nước nên không bỡ ngỡ khi nhận đề thi", thí sinh Trần Quỳnh Hương nói.

Tác phẩm "Những vùng trời khác nhau" của Nguyễn Minh Châu được đưa vào đề thi Ngữ văn.

Từ kết quả đọc hiểu văn bản "Những vùng trời khác nhau" và những hiểu biết về bối cảnh đất nước đang có nhiều thay đổi lớn lao, thí sinh đã viết bài văn nghị luận với chủ đề: vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc. Dung lượng cho bài viết này là khoảng 600 chữ.

Theo thí sinh Trần Quỳnh Hương, dù "Những vùng trời khác nhau" là tác phẩm hoàn toàn mới mẻ đối với nhiều người. Thế nhưng, tác giả của truyện ngắn - nhà văn Nguyễn Minh Châu đã từng để lại ấn tượng sâu sắc trong nhiều thế hệ học sinh với hai tác phẩm "Bến quê" và "Bức tranh". Nhờ đó, thí sinh có thể cảm nhận được lối hành văn, cũng như biết được các chủ đề mà tác giả thường viết nhiều và viết sâu.

"Bài nghị luận của em bắt đầu từ việc phân tích về bối cảnh của đất nước và tình hình thế giới. Em đề cập đến những sự thay đổi của khoa học-công nghệ, công nghiệp văn hóa đang mở ra cả những cơ hội và thách thức cho Việt Nam. Từ đó, nhấn mạnh về trách nhiệm của thế hệ trẻ trên toàn đất nước đối với Tổ quốc", Quỳnh Hương cho biết.

Cùng chung quan điểm ấy, thí sinh Nguyễn Yến Ngọc (học sinh Trường trung học phổ thông Hoàng Cầu, quận Đống Đa) tập trung bàn về trách nhiệm của mỗi cá nhân khi đất nước đứng trước những thay đổi lớn lao.

"Có thể hiểu, 'vùng trời' ngầm chỉ địa phương, nơi mỗi người sinh ra và lớn lên. Đóng góp cho 'vùng trời', khiến 'vùng trời' rực sáng, cũng là đóng góp cho Tổ quốc. Mỗi cá nhân, dù ít, dù nhiều, cần có những hành động thiết thực để góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp", thí sinh Nguyễn Yến Ngọc cho hay.

Suy ngẫm về hai hình tượng "vùng trời quê hương" và "bầu trời Tổ quốc", thí sinh Vũ Đan Lê (học sinh Trường trung học cơ sở Đống Đa, quận Đống Đa), lại nhận định, việc đặt hai hình ảnh này cạnh nhau giữa bối cảnh nhiều địa phương cũng tiến hành sáp nhập đã gợi lên sự chung sức, nhấn mạnh sự đồng lòng của mỗi người con đất Việt. Và tinh thần đoàn kết cũng là truyền thống từ xa xưa của người Việt Nam.

"Em đã lấy dẫn chứng từ sự việc bão Yagi từng gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh phía bắc nước ta vào năm 2024. Cơn bão ấy đã khiến làng Nủ vốn bình yên chìm trong mất mát. Thời điểm đó, cả nước ta đã cùng hướng về 'vùng trời' Lào Cai, nơi có làng Nủ. Và cùng chung sức hồi sinh ngôi làng này sau cơn bão dữ", thí sinh Vũ Đan Lê chia sẻ về bài làm của mình.

Các thí sinh thể hiện thoải mái sau khi hoàn thành bài thi Ngữ văn. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Thí sinh Khánh Hà (học sinh Trường trung học phổ thông Kim Liên, quận Đống Đa) nhận xét, với dạng đề thi mở, để thí sinh tự xác định vấn đề, không có đáp án nào là hoàn toàn đúng cho tất cả. Điều quan trọng là bạn có thuyết phục được người chấm bằng quan điểm và dẫn chứng mà mình đưa ra hay không.

Vận dụng kiến thức địa lý và hiểu biết về pháp luật, Khánh Hà xác định, cùng với vùng biển và vùng đất, vùng trời là bộ phận hợp thành lãnh thổ quốc gia.

"Từ góc nhìn này, rõ ràng, về mặt nghĩa đen, vùng trời cũng là một phần của Tổ quốc. Do đó, không nên có sự phân biệt về địa phương, về vùng miền hay xuất thân của mỗi người. Bởi tất cả chúng ta đều có cùng bản sắc, đều là người Việt Nam", thí sinh Khánh Hà lý giải.

Với dạng đề thi mở, để thí sinh tự xác định vấn đề, không có đáp án nào là hoàn toàn đúng cho tất cả. Điều quan trọng là bạn có thuyết phục được người chấm bằng quan điểm và dẫn chứng mà mình đưa ra hay không.

Thí sinh Khánh Hà, học sinh Trường trung học phổ thông Kim Liên

Là một trong những thí sinh bước ra cuối cùng từ điểm Trường trung học cơ sở Nguyễn Trường Tộ, em Minh Hằng thể hiện sự tin về bài làm Ngữ văn của mình.

"Giống như nhiều bạn khác, em cảm nhận được tính thực tiễn, tính xã hội được đề cao trong dạng bài thi Ngữ văn lần này. Đồng thời, chúng em cần vận dụng thật nhuần nhuyễn kỹ năng làm bài nghị luận văn học và nghị luận xã hội đề lý giải cho cùng một chủ đề", thí sinh Minh Hằng trao đổi với phóng viên.

Vấn đề được đặt ra từ truyện ngắn "Những vùng trời khác nhau" đã gợi cho Minh Hằng liên tưởng đến câu nói nổi tiếng mà cô giáo của em từng nhắc tới trong tác phẩm "Lòng yêu nước’ của nhà văn, nhà thơ người Nga Ilya Ehrenburg: “Dòng suối đổ vào sông, sông đổ vào dải trường giang Volga, sông Volga xuôi ra biển. Lòng yêu nhà, yêu xóm làng quê, trở nên lòng yêu Tổ quốc”.

"Chính tình yêu vùng trời là khởi nguồn cho tình yêu Tổ quốc. Và dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào, người Việt cũng hướng về cội nguồn, gìn giữ lòng tự tôn của dân tộc với tinh thần không ngừng học hỏi, cầu tiến để đưa đất nước phát triển, hội nhập quốc tế", Minh Hằng nói thêm.