Phim tài liệu có diễn viên diễn xuất:

Để phim tài liệu lịch sử hấp dẫn

Bộ phim tài liệu 4 tập “Đại Hành hoàng đế” do VTV sản xuất, gây chú ý và tranh cãi trong cộng đồng mạng với lý do phim có “cốt truyện” cho từng đoạn; có diễn viên tham gia diễn xuất. Cách làm này đã quá quen thuộc với thế giới, đặc biệt ở đề tài phim tài liệu lịch sử nhưng tại sao lại “khó chấp nhận” ở ta?
Diễn viên Thiện Tùng trong vai Vua Lê Đại Hành.
Diễn viên Thiện Tùng trong vai Vua Lê Đại Hành.

Giới chuyên môn băn khoăn

Phim tái hiện cuộc đời và những chiến công hiển hách của Lê Hoàn, vị vua sáng lập nhà Tiền Lê nước Đại Cồ Việt. Bốn tập phim dẫn dắt người xem đi qua những mốc lịch sử gắn với cuộc đời của Lê Hoàn, từ khi ông làm quan cho nhà Đinh, đến chức Thập đạo tướng quân, rồi nhiếp chính, xưng Phó vương nắm đại quyền trong triều đình; lên ngôi vua, tự mình làm tướng ra trận đánh tan quân Tống, xây dựng nền hòa bình cho Đại Cồ Việt…

Với ê-kíp đạo diễn Tạ Quỳnh Tư; biên kịch: Nhà sử học Lê Văn Lan, Lê Thanh Bình, phim được triển khai theo hướng lời bình dẫn chuyện, hình ảnh diễn viên diễn xuất minh họa, kết hợp các trường đoạn có cốt truyện do diễn viên diễn xuất. Đây là cách mà thế giới đã làm và tạo được ấn tượng với người xem qua hàng loạt phim như: “Đế chế La Mã” (đạo diễn: Richard Lopez, John Ealer; diễn viên: Sean Bean, Aaron Jakubenko, Edwin Wright, Jared Turner, Jessica Green); “Bí mật các lăng mộ Saqqara” (Secrets of the Saqqara Tomb, đạo diễn: James Tovell; diễn viên: Ahmed Zikrey Abdellhak, Ghareeb Ali Mohammed Abou Shousha, Nabil Al Daleel); “Thời đại Samurai: Chiến đấu vì Nhật Bản” (đạo diễn: Stephen Scott; diễn viên: Masayoshi Haneda, Masami Kosaka, Hideaki Itō, Hayate Masao); “Đế quốc trỗi dậy: Ottoman” (Rise of Empires: Ottoman, đạo diễn: Emre Şahin; diễn viên: Cem Yiğit Üzümoğlu, Tommaso Basili, Selim Bayraktar, Tuba Büyüküstün, Damla Sönmez, Osman Sonant)… Đây là những phim thuộc các phim tài liệu hay, mọi thế hệ đều “ghiền”.

Tại Việt Nam, cũng đã có phim tài liệu có cốt truyện, có diễn viên tham gia diễn xuất, sử dụng kỹ xảo như: “Đại thi hào Nguyễn Du”, “Những cánh én đầu tiên”… Một số ý kiến gọi các phim này là phim tài liệu nghệ thuật. Bộ phim “Những cánh én đầu tiên” còn được đưa vào rạp bán vé khi chỉ là sản phẩm từ Trường đại học Duy Tân (Đà Nẵng) do những người có chuyên môn không liên quan phim ảnh, kiến trúc, công nghệ thông tin thực hiện.

Vậy tại sao khi xem “Đại Hành hoàng đế” thì một số ý kiến chuyên môn lại tỏ ra băn khoăn? Một nữ biên kịch gọi bộ phim này là “Kịch tài truyền hình”; nhà quay phim Phạm Thanh Hà quả quyết: “Là kịch mà chẳng ra kịch”. Nhà phê bình điện ảnh Nguyễn Hậu chia sẻ: “Đâu phải cứ làm phim về một nhân vật có thật thì đó đương nhiên là phim tài liệu. Bộ phim “Đại Hành hoàng đế” được giới thiệu là phim truyện tài liệu, một thể loại mới toanh. Tôi thấy lạ…”.

Chất lượng là chìa khóa

Với những khán giả ghiền tốp phim tài liệu lịch sử của thế giới có sự tham gia của diễn viên sẽ không thấy lạ khi “Đại Hành hoàng đế” được định vị là phim tài liệu. Họ băn khoăn có lẽ là vì sự chưa tới về nghệ thuật ở bộ phim này. Nếu như các phim của thế giới luôn có điểm tựa là một kịch bản chặt chẽ với sự tham gia của nhiều yếu tố như lời bình của người dẫn chuyện; diễn xuất của diễn viên; ý kiến của giảng viên đại học, nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử… để cuốn người xem tin vào những gì mình nhìn thấy trên màn ảnh là thật; thấy thỏa mãn khi được khám phá những vấn đề, nhân vật lịch sử hàng trăm, hàng nghìn năm trước một cách đầy cảm xúc… thì “Đại Hành hoàng đế” chưa làm được điều này. Sự kết nối giữa các đoạn phim chưa nhuyễn; hình ảnh phim minh họa cho lời bình chưa ấn tượng, chưa sinh động tạo ra những đoạn nối gồ ghề khiến người xem cảm thấy chông chênh, băn khoăn liên quan câu hỏi về thể loại phim. Các trận đánh trên sông, cảnh quay đẹp mắt nhưng lại tạo cảm giác “nên thơ” của du lịch chứ không có khí thế của chiến trận. Các thuyền chiến gợi cảm giác chạy bằng máy, không có người chèo. Cảnh binh lính cưỡi ngựa hành quân, xung trận đều có chung cảm giác “diễu hành”, không có khí thế hừng hực xung trận…

Mặc dù vậy vẫn phải khẳng định cách làm của “Đại Hành hoàng đế” là một giải pháp mới giúp các nhà làm phim tiếp cận các giai đoạn lịch sử của dân tộc; các nhân vật lịch sử, danh nhân văn hóa… để giới thiệu với người xem thay vì chờ đợi những bộ phim truyện lịch sử vốn rất hiếm và chất lượng hầu hết chưa cao, chưa hấp dẫn người xem. Muốn người Việt Nam hiểu lịch sử của dân tộc, đặc biệt là giới trẻ thì cách làm phim tài liệu như “Đại Hành hoàng đế” là hướng đi khả thi. Chỉ có điều, các nhà làm phim cần những kịch bản chặt chẽ, hấp dẫn hơn; dàn dựng tốt hơn, diễn xuất ấn tượng hơn và kết nối nhuyễn hơn… Như vậy, sẽ tạo nên “món ngon” ở chính thể loại mà giới làm phim trong nước còn chút băn khoăn.

Điểm cộng ở bộ phim này là các diễn viên tham gia phim có tạo hình tốt, diễn xuất tròn vai; phục trang được đầu tư kỹ. Nhưng do phim là sự tổng hòa của nhiều yếu tố nên mặc dù ghi nhận nỗ lực của diễn viên trong phim, đặc biệt là Thiện Tùng (vai Lê Hoàn), Hoàng Sâm (Thái hậu Dương Vân Nga) nhưng người xem vẫn có cảm giác hẫng hụt.

Có thể bạn quan tâm

Đoàn nhà văn Việt Nam làm việc với Hội Nhà văn Trung Quốc.

Qua trang văn, độc giả quốc tế hiểu hơn về tinh thần Việt

Tháng 8/2026, tác phẩm “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch giả Nguyễn Lệ Chi giới thiệu thành công tới nhà xuất bản ở Trung Quốc. Đây là tác phẩm đầu tiên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh bước chân vào thị trường Hoa ngữ, kể từ sau các ấn bản dịch bằng tiếng Anh, Hàn, Thái, Nhật.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Tác phẩm “Mắt cửa”, màu nước của họa sĩ Phan Anh Thư.

Hoài phố cảm tác

Sau thời gian lưu trú trong tháng 5 vừa qua để cảm nghiệm sâu sắc hơn nữa về vùng đất và con người Hội An (Đà Nẵng), bốn họa sĩ trẻ đang được chú ý của mỹ thuật đương đại Việt Nam đến từ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh đã đưa hơn 20 tác phẩm màu nước, lụa và sơn dầu trở lại Hội An trong đợt 1 của triển lãm “Hoài phố cảm tác”. Sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 30/9. Đợt 2 của triển lãm sẽ tiếp nối từ ngày 9/10 đến 8/11, tại TP Hồ Chí Minh.

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Sự kiện đáng kể cần điểm lại đầu tiên ở Thủ đô, trước Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội một ngày, và cùng kéo dài đến hết ngày chủ nhật vừa qua (từ 1 đến 4/10) là Hội sách Hà Nội lần thứ XI với chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Diễn ra từ ngày 1 đến 4/10, quy tụ đại diện từ 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai không chỉ mang đến những hoạt động giao lưu nghệ thuật, ẩm thực và di sản đặc sắc, mà còn khẳng định vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong thúc đẩy đối thoại văn hóa, tăng cường hiểu biết và kết nối giữa các dân tộc.

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Xây dựng các tòa nhà phá vỡ kỷ lục trước đó về độ cao đang có dấu hiệu trở thành trào lưu tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đô thị hiện đại thật sự cần là những khối bê-tông đồ sộ, hay những không gian bền vững và lấy nhu cầu của con người làm gốc?

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Thế hệ trẻ tham gia sản xuất phim hoạt hình.

Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế?

Trong bức tranh sôi động của công nghiệp sáng tạo toàn cầu, lĩnh vực hoạt hình đang ngày càng khẳng định vị thế về giá trị kinh tế, văn hóa và sức ảnh hưởng sâu rộng. Với hoạt hình Việt Nam, những chuyển động tích cực trong thời gian gần đây mang lại tín hiệu khả quan và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để thúc đẩy tiềm năng trở thành lợi thế văn hóa, năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng ngành công nghiệp hoạt hình đúng nghĩa, cần nhận diện, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn.

Cảnh phim “Trạng Quỳnh thời nhí nhố”.

Chuyên nghiệp hơn mới có thể bứt phá

Bên cạnh câu chuyện phát triển ý tưởng và xây dựng những dự án nguyên bản, một điểm nghẽn khác của hoạt hình Việt Nam nằm ở mức độ chuyên nghiệp và khả năng vận hành của toàn ngành. Đây cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia quốc tế nhắc đến khi đánh giá triển vọng phát triển của các nền hoạt hình mới nổi.

Phim hoạt hình của nhiều nước Đông Nam Á được giới thiệu sinh động tại Liên hoan phim Annecy, Pháp.

Từ Annecy đến hướng đi mở cho hoạt hình Việt

Bên cạnh câu chuyện về tác phẩm xuất sắc, giải thưởng danh giá, hoạt động giao lưu chia sẻ…, bài học về khả năng liên tục tạo ra những ý tưởng, cơ hội mới là hướng đi mà hoạt hình Việt Nam cần bắt nhịp trong hành trình hội nhập quốc tế. Điều này có thể nhận ra qua Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp). Năm nay, sự kiện quy tụ hơn 19 nghìn nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư, trường đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo từ 120 quốc gia.

Khán giả khắp nơi trên thế giới đổ về cùng thưởng thức các tác phẩm mới ở Annecy, Pháp.

Mặc áo bản sắc để bước ra thế giới

Khi nhắc đến hoạt hình Việt Nam, yếu tố khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm chính là bản sắc văn hóa. Giữa hàng nghìn dự án từ khắp thế giới, lợi thế cạnh tranh không còn dừng lại ở khả năng sản xuất, làm chủ công nghệ, mà là nhận diện về bản sắc giữa bản đồ hoạt hình toàn cầu. Với kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, đời sống đương đại giàu sắc màu, Việt Nam đang sở hữu nguồn chất liệu sáng tạo dồi dào để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Điều quan trọng làm thế nào để chuyển hóa những giá trị văn hóa ấy thành các tác phẩm có sức sống nghệ thuật và thuyết phục được khán giả toàn cầu.

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Bên trong phong cảnh

Bên trong phong cảnh

Sóng Mây Gallery.S, Hà Nội đang giới thiệu 100 đơn vị tác phẩm tranh chì và điêu khắc gỗ kích thước trung bình và nhỏ của nghệ sĩ điêu khắc nổi tiếng người Nhật Mukai Katsumi (sinh năm 1946).

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Nguyễn Chu Nhạc là giọng thơ bền bỉ, lặng lẽ mà ám ảnh. Sinh năm 1957 tại Hà Nội, nguyên quán Hưng Yên, ông đã đi qua nhiều thăng trầm của đời sống để chưng cất thành thơ một chất giọng trầm tĩnh, hoài niệm và giàu suy tưởng. Tập thơ “Giờ thương lại những ngày xưa”, NXB Hội Nhà văn ấn hành, tiếp tục cho thấy một Nguyễn Chu Nhạc nhất quán trong cảm thức thời gian, đồng thời mở ra những rung động tinh tế về ký ức và thân phận.

Mùa truyện, mùa văn hóa

Mùa truyện, mùa văn hóa

Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ ba tại Việt Nam do NXB Kim Đồng; Viện Pháp tại Việt Nam và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức đã phát động từ 4/4 và sẽ hết hạn nhận tác phẩm dự thi vào ngày 31/10.

Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết.

Việt Nam tích cực phát triển văn hóa toàn cầu

Từ ngày 27/9 đến 1/10, khoảng 250 đại biểu, chuyên gia trong nước và quốc tế có mặt tại Hà Nội và Ninh Bình để dự Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực. Sự kiện diễn ra chưa đầy một tháng sau khi Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết về “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” (Thập kỷ), sáng kiến do Việt Nam khởi xướng.

Vui đọc phê bình

Vui đọc phê bình

Đọc “Người thơ trong cõi thơ” (chân dung và thơ chọn, NXB Văn học) của PGS, TS, nhà văn Ngô Văn Giá, thấy trân quý tình yêu thơ, yêu người thơ khi trông lại, dõi theo hành trình thơ của 30 nhà thơ thuộc nhiều thế hệ, cả tên tuổi lớn cho đến tác giả khẳng định vững vàng và gương mặt mới nhiều kỳ vọng. Và như thế, càng hiểu rằng với riêng nhà phê bình đã là sự chọn lọc chứ không ôm đồm như chính ông có lúc ngầm so sánh nhân vật của mình với số đông.

Ông Nguyễn Phước bên nhà lưu trữ xương cá voi ở Vạn An Thạnh.

Sống cùng Phú Quý qua chuyện của các ông từ

Giữa biển mênh mông, đảo Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng) nổi lên như chấm nhỏ nhấp nhô trên sóng nước. Đây là một trong những hòn đảo có mật độ di tích văn hóa lịch sử tâm linh dày đặc bậc nhất nước ta.