Để lễ thiêng và hội vui

Sau ba năm gián đoạn do tác động của đại dịch Covid-19, Xuân Quý Mão 2023 đánh dấu sự trở lại của các hoạt động lễ hội tưng bừng trên mọi vùng miền đất nước, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân. Mùa lễ hội năm nay cũng được dự báo từ sớm sẽ thu hút đông đảo du khách thập phương, với nhiều phương án bảo đảm an ninh, an toàn được các ban quản lý di tích, ban tổ chức lễ hội chuẩn bị sẵn sàng.
Luống cày đầu năm tại Lễ hội Tịch điền (tỉnh Hà Nam) vào ngày mồng 6 Tết Quý Mão. Ảnh: Mai Thi
Luống cày đầu năm tại Lễ hội Tịch điền (tỉnh Hà Nam) vào ngày mồng 6 Tết Quý Mão. Ảnh: Mai Thi

Những ngả đường về lễ hội

Ba mùa lễ không có hội khiến cho nhu cầu của người dân được quay trở lại với loại hình sinh hoạt văn hóa tinh thần truyền thống nhân dịp đầu năm mới càng tăng cao. Tại lễ hội Chùa Hương (Hà Nội), không chờ khai hội mà từ những ngày đầu năm mới, lượng khách đổ về di tích này đã rất đông. Cao điểm vào ngày khai hội mồng 6 tháng Giêng (ngày 27/1/2023), lượng khách lên tới gần bốn vạn người, khiến mọi nẻo đường hướng về chùa Thiên Trù, động Hương Tích chật kín. Hàng loạt các dịch vụ, hạ tầng phục vụ lễ hội cũng được huy động hết công suất, gần năm nghìn đò được hạ thủy để phục vụ nhu cầu đi lại trên suối Yến.

Chùa Hương mở cửa đón khách từ 30 tháng Chạp năm Nhâm Dần (ngày 21/1). Tính đến ngày khai hội, lượng khách đạt khoảng 150 nghìn người. Lượng khách sau ngày khai hội liên tục tăng và đặc biệt tăng cao vào dịp cuối tuần. Đây là thực tế đã được dự báo từ trước. Để bảo đảm thực hiện tốt công tác quản lý và tổ chức, Ban tổ chức lễ hội đã chủ động triển khai kế hoạch cùng nhiều phương án dự phòng nhằm tránh ùn tắc giao thông. Phó Chủ tịch UBND huyện Mỹ Đức Đặng Văn Cảnh cho biết: "Lễ hội chùa Hương năm 2023 có nhiều điểm mới, nổi bật là chuyển đổi cách thức thanh toán tiền vé tham quan và dịch vụ thuyền, đò: Ban tổ chức đã in vé, hóa đơn điện tử và hoàn thiện hệ thống kiểm soát vé qua mã vạch QR Code với 10 lối kiểm soát, tổ chức tập huấn cho đội ngũ thực hành hệ thống kiểm soát vé, bảo đảm thành thạo kỹ năng và công tác phối hợp giữa các công đoạn".

Tại tỉnh Quảng Ninh, dù lễ hội Xuân Yên Tử chưa chính thức khai mạc nhưng lượng du khách đã tăng mạnh từ ngày mồng 1 Tết (ngày 22/1). Những ngày cuối tuần, lượng khách tăng cao và có thể đông hơn nữa từ sau ngày khai hội. Sau hai năm "lỡ hẹn", năm nay, lễ hội Xuân Yên Tử khai hội vào ngày 10 tháng Giêng (ngày 31/1) và kéo dài suốt ba tháng. Điểm mới của mùa lễ hội Xuân Yên Tử năm nay là Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh sẽ tổ chức nhiều hoạt động tâm linh vào ban đêm như lễ cầu an, lễ chúc phúc…

Dự kiến năm nay sẽ có hơn một triệu Phật tử, người dân địa phương và khách du lịch về Yên Tử. Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh: "Để mùa lễ hội diễn ra bình an, lành mạnh, mong rằng sẽ có sự chung tay, đồng hành của các tăng ni, phật tử, du khách thập phương, đặc biệt trong việc tuyên truyền về thực hiện nếp sống văn minh, an ninh trật tự, an toàn trong lễ hội".

Đông đảo du khách đến lễ hội Chùa Hương năm nay. Ảnh: Lê Sơn
Đông đảo du khách đến lễ hội Chùa Hương năm nay. Ảnh: Lê Sơn

Bảo đảm an toàn, văn minh trong mùa lễ hội

Tại lễ hội Chùa Hương, Ban tổ chức đặc biệt chú trọng tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm xây dựng nếp sống văn minh trong hoạt động lễ hội, kiên quyết đẩy lùi mọi hiện tượng tiêu cực. Tại Đền Trần (tỉnh Nam Định), sẽ có năm vòng an ninh được thực hiện trong lễ Khai ấn đêm 14 tháng Giêng (ngày 4/2) nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho nhân dân, du khách thập phương dự lễ hội đầu Xuân.

Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Cục trưởng Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Ninh Thị Thu Hương cho biết: "Sau một thời gian dài tạm dừng mọi hoạt động đông người, năm nay, chắc chắn lễ hội tại các di tích sẽ rất đông, thậm chí đột biến về số lượng khách. Trước thực trạng này, ngay từ sớm, Cục Văn hóa cơ sở đã tổ chức các đoàn công tác tới một số địa phương có lễ hội lớn, quán triệt việc triển khai Chỉ thị 274 của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong đó có nội dung tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội".

Tại Công văn số 1240/VHCS-NSVH về tăng cường công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm 2023 và Tết Nguyên đán Quý Mão, Cục Văn hóa cơ sở đề nghị các địa phương tăng cường thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội; có các biện pháp nhằm ngăn chặn kịp thời biểu hiện tiêu cực, lợi dụng lễ hội để thu lợi bất chính; kiên quyết không để các hành vi chen lấn, tranh cướp, hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc, ăn xin trá hình, dịch vụ đổi tiền lẻ để hưởng chênh lệch… diễn ra trong lễ hội. Đặc biệt, Công văn có nhấn mạnh nội dung xây dựng và triển khai các phương án bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối cho người tham gia lễ hội, có phương án xử lý kịp thời tình huống phát sinh.

Đặc biệt, ngay trong thời điểm dịch Covid-19 còn diễn biến phức tạp, Cục Văn hóa cơ sở đã đồng hành với nhiều địa phương để cùng bàn thảo phương án tổ chức lễ hội đón xuân phù hợp, bảo đảm an toàn cho nhân dân và du khách, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm thường xuyên và lâu dài của địa phương, nhất là ở một số huyện có lễ hội còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hoặc tồn tại những lệ, tục không phù hợp với đời sống mới, như hội Phết Hiền Quan (huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ), hai lễ hội ở tỉnh Vĩnh Phúc: lễ hội Đúc Bụt (huyện Tam Dương) và hội Chọi trâu Hải Lựu (huyện Sông Lô)… Mùa lễ hội năm nay, một số địa phương đã gửi lên Bộ, Cục kịch bản, phương án tổ chức cụ thể. "Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã có những văn bản yêu cầu địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trước, trong và sau lễ hội. Đồng thời, chúng tôi đã và sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương có lễ hội thu hút đông đảo du khách này diễn ra thuận lợi, an toàn…" - bà Hương cho biết.

Để phần lễ giữ được giá trị thiêng liêng và phần hội vui, không thể chỉ trông chờ riêng vào nỗ lực quản lý của các ban, ngành, cơ quan chức năng mà rất cần nỗ lực của mỗi chủ thể - chính là người tham dự và tham gia vận hành mọi hoạt động trong khuôn khổ lễ hội. Hy vọng mùa lễ hội sau ba năm gián đoạn bởi đại dịch Covid-19 được thật sự trọn vẹn.

Có thể bạn quan tâm

Các sự kiện nghệ thuật lớn đã góp phần khơi dậy, lan tỏa tình yêu Tổ quốc. Ảnh: Thành Đạt

Thước đo cho phát triển

Hơn bao giờ hết, văn hóa – đặt trong chiến lược phát triển quốc gia – được nhận diện đúng tầm mức vị thế, và từng bước trở thành thước đo giá trị cho sự phát triển phồn vinh của đất nước!

Nguồn ảnh: Long Biên Art Fair

Niềm hứng khởi

125 tác giả trên khắp cả nước, phần lớn trong số đó đều rất trẻ, gửi gần 300 tác phẩm hội họa, điêu khắc tới tham gia Hội chợ nghệ thuật Long Biên/ Long Biên Art Fair lần thứ 5.

Học sinh Hope School sôi nổi tham gia "Chấm - Chạm" và giao lưu cùng họa sĩ Trương Vũ Trung. (Ảnh HUỲNH NGỌC)

Mỗi “chấm” sáng tạo “chạm” vào cộng đồng để tạo nên những vòng tròn yêu thương

Chỉ trong hai ngày 17 và 18/1, chương trình nghệ thuật “Chấm - Chạm” đã đến với học sinh Trường Hy Vọng tại Đà Nẵng nhằm lan tỏa thông điệp “Yêu thương trao yêu thương”. Nhân sự kiện, Nhân Dân cuối tuần đã phỏng vấn ông Phạm Anh Đới, Founder of Riz, một trong số đối tác tổ chức, về hành trình kết nối ý nghĩa này.

CHẠM MÀU – CHẠM YÊU THƯƠNG

CHẠM MÀU – CHẠM YÊU THƯƠNG

Trong hai ngày từ ngày 17/01-18/01, tại Đà Nẵng, Trường HOPE School phối hợp cùng Ban Tổ Chức chương trình “Chấm • Chạm” triển khai chương trình nghệ thuật cộng đồng “Chạm Màu - Chạm Yêu Thương” thu hút sự tham gia của 200 học sinh và 20 thầy cô giáo, cán bộ trường, cùng 30 cá nhân và tổ chức đồng hành.

Việc thành thạo các kỹ năng sử dụng công nghệ số giúp chị Hà Thị Thảo điều hành Hợp tác xã dệt bông tốt hơn.

Khai thác và làm giàu từ tiềm năng văn hóa

Nhiều người trẻ vùng cao Tây Bắc đang tích cực tham gia khôi phục nghề truyền thống phù hợp với bối cảnh xã hội mới, học hỏi, tiếp thu kiến thức mới trong quản trị và phát triển doanh nghiệp để phát huy tiềm năng văn hóa sẵn có tại địa phương.

Diễn viên Steven Nguyễn (bên phải ảnh) đảm nhận vai chính trong phim.

Xúc cảm đặc biệt

Tiếp sau bộ phim đầu tiên về người lính trong thời bình, nhan đề Cuộc chiến không giới tuyến (năm 2024), ghi dấu ấn đặc biệt trong lòng khán giả màn ảnh nhỏ, Đài Truyền hình Việt Nam công chiếu bộ phim truyền hình thứ hai về đề tài này, nhan đề Không giới hạn.

Không gian trong tháp nước Hàng Đậu trở thành không gian nghệ thuật trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2023. (Ảnh: Duy Linh)

Đi nhanh, nhưng đừng vội vã

Sự phát triển bùng nổ của nhiều ngành công nghiệp văn hóa trong năm 2025 đang tạo tiền đề, nền tảng và sự khích lệ cho nhiều cá nhân, doanh nghiệp, nhất là người trẻ, hào hứng thử sức, tham gia vào lĩnh vực rất giàu tiềm năng này, cùng với những nỗ lực tích cực điều chỉnh, hoàn thiện chính sách hỗ trợ của các cơ quan chức năng.

Hình ảnh đại diện một ca khúc của ca sĩ AI Rayn (ảnh chụp màn hình)

AI - Cơ hội thúc đẩy sự sáng tạo

Anh là A I là tên ca khúc mang phong cách Blues Rock, do Rayn hát, đạt hơn 54.000 lượt xem trên kênh YouTube chính thức của giọng ca tạo nên bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Nó được xem là lời “thú nhận” của Rayn trước nhiều thắc mắc “ai là ai” của công chúng gửi đến kênh.

Quang cảnh chợ Rồng Nam Định. Báo Nam Định

Chuyện tưởng chẳng có gì đáng kể

Gửi xe nơi khoảng sân rợp bóng cây cao niên của tòa nhà có từ thời thuộc Pháp kế bên cổng chợ Rồng, nay thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, chúng tôi quyết định đi bộ, thăm thú thành Nam trong khoảng hai giờ của một buổi trưa đầu năm mới.

Trải nghiệm sống động

Trải nghiệm sống động

Những sáng tạo đồ chơi từ tạo hình nhiều nhân vật trong sân khấu biểu diễn truyền thống, truyện cổ, trò chơi, lễ hội và tranh dân gian Việt Nam là nội dung chính trong Triển lãm Làng Toys của Xưởng chế tác Oleander Workshop, diễn ra tại Annam Gallery, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 13/12/2025 đến 11/1/2026.

Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, vai Linh Nhân Hoàng thái hậu trong vở Câu thơ yên ngựa.

Hạnh phúc được tiếp nối truyền thống nghệ thuật của gia tộc

Ghi dấu mốc 100 năm gia tộc hát bội - cải lương tuồng cổ Vĩnh Xuân-bầu Thắng-Minh Tơ-Thanh Tòng, bởi thế, với Nghệ sĩ Nhân dân Quế Trân, năm 2025 là một năm hạnh phúc. Đây cũng là gia tộc duy nhất ở miền nam, đến nay có đến sáu đời duy trì nghề hát. Bên thềm năm mới, chúng tôi có cuộc trò chuyện cùng chị.

Không gian sáng tạo Phố Bên Đồi là điểm hẹn âm nhạc không thể bỏ lỡ của công chúng Đà Lạt. (Ảnh Phố Bên Đồi)

Định hình hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Lĩnh vực công nghiệp văn hóa đang ghi nhận sự chuyển biến mạnh mẽ, từ chính sách đến thực tiễn. Các ngành điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, báo chí, phát thanh truyền hình, xuất bản và du lịch văn hóa từng bước trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Một góc vườn tháp Huệ Quang.

Cuộc đối thoại xuyên thời gian

Nếu như Yên Tử được coi là trung tâm của quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc thì vườn tháp Huệ Quang chính là trái tim của Yên Tử.

Tác phẩm Phượng Vũ của họa sĩ Hà Phạm tương tác cùng tác phẩm Vũ môn của họa sĩ Phan Minh Bạch, trong triển lãm Đạo học ngàn năm.

Ánh sáng và niềm vui

Lần thứ tư, nhóm nghệ sĩ Dấu xưa Văn hiến tổ chức triển lãm chung, mang tên Đạo học ngàn năm. 10 nghệ sĩ đã dành nhiều thời gian nghiên cứu sâu về vị thế, vai trò, ý nghĩa của Văn Miếu-Quốc Tử Giám, của đạo học qua dòng chảy lịch sử dân tộc, cùng trao đổi, thảo luận để tạo nên nội dung triển lãm phong phú.

Vũ điệu của nắng, tác giả Lê Bá Tài, là một trong những bức ảnh đạt giải của tháng tại cuộc thi Noirfotocontest năm 2025.

Những câu chuyện được kể "rất Việt Nam"

Từ thực tế hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau, một số nhà sản xuất, nghệ sĩ chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần những nhận xét, dự cảm và hy vọng về đời sống văn hóa đất nước trong năm mới 2026.

Với chuỗi hoạt động: Đêm diễn tại sân vận động Mỹ Đình, phát hành "Tổ quốc trong tim: The concert film" tại các rạp chiếu và đưa bộ phim đến nhiều trường đại học trên toàn quốc, Chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt "Tổ quốc trong tim" do Báo Nhân Dân phối hợp Thành phố Hà Nội tổ chức đã tạo nên một hiện tượng văn hóa-nghệ thuật đặc biệt. Ảnh: Thành Đạt

Chuẩn mực mới đã được thiết lập

Một đời sống văn hóa sôi động, lan tỏa trên nhiều không gian, từ các lĩnh vực giải trí, sáng tạo đến môi trường số là những nét phác họa tiêu biểu cho bức tranh văn hóa năm 2025.

Một bức tranh sơn dầu của hoạ sĩ Phan Ngọc Khuê được giới thiệu trong triển lãm.

Nơi tình yêu ở lại

Bên cạnh các sự kiện nghệ thuật lớn đón chào năm mới ở các không gian công cộng trên cả nước, còn có nhiều điểm hẹn nghệ thuật có phần sâu lắng hơn, nơi khán giả nhận thêm cơ hội thưởng lãm và chiêm nghiệm về tình quê hương, tình người, về những vẻ đẹp tinh thần mới.

Minh Đàm, Văn Miếu-Quốc Tử Giám Hà Nội, 31 x 41 cm, 2024. Ảnh: NVCC

Muốn làm người kết nối nhiều nền văn hóa

Sinh ra và trải qua thời thơ ấu tại phố cổ Hà Nội, nhưng sớm theo gia đình sang Ba Lan sinh sống và học tập từ khi lên bảy tuổi, họa sĩ Minh Đàm đã lựa chọn đa văn hóa làm điểm tựa trong sáng tác hội họa. Anh là đồng sáng lập Hiệp hội Họa sĩ mầu nước Ba Lan, có tác phẩm được chọn trưng bày tại hơn 30 nước trên thế giới.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả giới thiệu kỹ thuật in tranh Đông Hồ tới du khách quốc tế, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Lời nhắc nhở gay gắt

Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vừa hiện hữu trong danh sách di sản “cần bảo vệ khẩn cấp” của UNESCO là lời nhắc nhở gay gắt: Không chỉ tự hào, mà chúng ta còn cần hành động kịp thời và hiệu quả.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trao giải Phụng sự thầm lặng tới bác sĩ Lê Thành Đô. (Ảnh Minh Lê)

Hành trình bền bỉ và mạnh mẽ

Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng là giải thưởng cấp quốc gia được tổ chức thường niên từ năm 2023, do Báo Nhân Dân chủ trì cùng sự đồng hành của Công ty cổ phần VCCorp.

Bức tranh do họa sĩ Trương Vũ Trung xây dựng ý tưởng về bố cục và mầu sắc đã sẵn sàng để được công chúng "Chấm và Chạm", kết nối lan tỏa vì miền trung.

Kết yêu thương gửi đến đồng bào miền trung

Đây là thông điệp từ hoạt động cộng đồng Chấm và Chạm, do Hệ sinh thái sáng tạo Radical Insight Zone-RIZ, Tổ hợp giáo dục và công nghệ Agilead và Tổ chức giáo dục Libero kết hợp cùng họa sĩ Trương Vũ Trung khởi xướng. 

Bản đồ số hành trình tham quan Tứ trấn Thăng Long được thiết kế dễ hiểu và sinh động (Nguồn ipathanoi.vietnamica.online)

Một cú chạm tới nhiều tầng trầm tích di sản

Thông qua kết hợp khảo cứu học thuật và công nghệ số hiện đại, dự án "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" đưa ra phương pháp nhận diện, kết nối và giới thiệu một cách hệ thống nhiều di tích chùa, đền, đình, phủ, đang ẩn mình, trầm mặc giữa nhịp sống hiện đại tại thủ đô Hà Nội.

Một trong những bộ phim tại Liên hoan.

Thế giới rộng mở

10 bộ phim Nhật Bản thuộc 5 dòng phim: tình cảm, lịch sử, hài, kịch tính và hoạt hình được lựa chọn công chiếu trong Liên hoan phim Nhật Bản tại Việt Nam, diễn ra lần lượt tại bốn thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Các nghệ nhân xoan trình diễn tại đình Thét, xã Kim Đức, tỉnh Phú Thọ.

Tôi đến, chỉ vì bạn đẹp

Có một thực tế không mới, là rất nhiều dự án khôi phục các giá trị văn hóa, lịch sử đang được triển khai không phải vì tự thân giá trị đó, mà được dẫn hướng bởi mục tiêu phục vụ phát triển du lịch, và đích cuối, là lợi ích kinh tế.

Diễn viên Đỗ Thị Hải Yến. Ảnh: Kim Bánh Trôi Nước

Điện ảnh là hành trình không có điểm dừng

Sau một thập kỷ lặng tiếng trên màn ảnh để ưu tiên cho gia đình, Đỗ Thị Hải Yến trở lại với ba phim điện ảnh liên tiếp là Quán Kỳ Nam, 1982 và Hộ linh Tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, lần lượt ra mắt trong năm 2025 và 2026.

Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk tham gia "Chiến dịch Quang Trung" thần tốc xây dựng nhà cho nhân dân vùng lũ. (Ảnh Công Lý)

Tái thiết cộng đồng

Hết sức thần tốc và đặc biệt nhân văn, chiến dịch dựng lại nhà cho người dân vùng lũ miền trung vừa phải gánh chịu những thiệt hại nặng nề trong đợt mưa lũ vừa qua đã được khởi động từ 1/12/2025, với mục tiêu người dân sẽ có nhà mới trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Bức ảnh về ca sĩ Trang Nhung-một nhân vật trong sách "Huyền thoại áo dài Việt Nam" cùng hai con gái của chị. Ảnh: Đỗ Lan Hương

Vẻ đẹp thinh lặng bên trong là vô giá

Sau nhiều năm lặng lẽ chuẩn bị, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đỗ Lan Hương đã hoàn thành dự án sách ảnh về vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam cùng tà áo dài, bao gồm câu chuyện về 50 nhân vật nữ, ở đa dạng độ tuổi, nghề nghiệp. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng chị.