Để công nghiệp văn hóa cất cánh

Từ khi “Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” được ban hành năm 2016, 12 ngành công nghiệp văn hóa đóng góp doanh thu tương đương 3,61% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2019. Tuy nhiên, trong thực tế, việc triển khai chiến lược này vẫn còn nhiều bất cập và thách thức. Tại hội thảo khoa học “Đánh giá 5 năm thực hiện chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa 2016-2021” do Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam vừa tổ chức, một số ý kiến đã chia sẻ với Thời Nay.
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ

GS, TS Từ Thị Loan:

Cần kết nối các bộ, ngành

5 năm qua chúng ta chưa có sự đổi mới về mặt cơ chế chính sách. Đơn cử như việc ban hành, xây dựng các khung thể chế hay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (CNVH). Hiện, Luật Điện ảnh đang sửa đổi, bổ sung. Chúng ta đã có Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Quảng cáo. Tuy nhiên, có mấy lĩnh vực “xương sống” của CNVH là nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm, thủ công mỹ nghệ… hiện vẫn dừng ở mức nghị định, thậm chí là chưa có pháp lệnh.

Ngoài ra, CNVH không chỉ là năm lĩnh vực của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Nó còn bảy lĩnh vực của các bộ, ngành khác nhưng hầu như chỉ có ngành văn hóa quan tâm phát triển năm lĩnh vực của mình. Vì vậy, để có một chiến lược tổng thể phát triển đồng đều 12 ngành của CNVH, phải có sự kết nối thống nhất giữa các bộ, ngành.

Nhạc sĩ Quốc Trung:

Cần bình đẳng giữa các đối tượng tham gia CNVH

Việc triển khai CNVH trong 5 năm qua, bước đầu đã tạo những chuyển biến về ý thức từ các cơ quan quản lý với những chính sách và thay đổi về thể chế. Tuy nhiên, tác động của những thay đổi này còn quá ít, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc, năng lực sáng tạo vẫn còn hạn chế, chính vì vậy nó chưa tác động nhiều đến các sản phẩm cũng như nền công nghiệp âm nhạc. Đôi khi chúng ta cảm thấy đang bị buông lỏng, phát triển tùy tiện.

Tổ chức một festival âm nhạc như “Moonsoon” nói riêng cũng như các dự án phát triển văn hóa cho cộng đồng, gặp rất nhiều khó khăn. Do đó, lên kế hoạch tổ chức, giấy phép, tài chính… cần được đánh giá một cách bình đẳng và hỗ trợ chia sẻ từ nhiều phía. Ngay trong các quy định về công tác tổ chức biểu diễn cũng cần thay đổi để có sự hướng dẫn, đồng hành của các cơ quan quản lý.

Để phát triển một nền CNVH, để các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này, rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý. Chúng ta vẫn chưa quen việc Nhà nước bảo trợ cho những đơn vị tư nhân. Cần những hành lang pháp lý để có cái nhìn trung thực và công bằng hơn cho mọi thành phần tham gia nền CNVH.

TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam:

Cần coi điện ảnh là loại hàng hóa đặc biệt

Trong thị trường điện ảnh, mặc dù doanh số rất lớn vượt chỉ tiêu phát triển điện ảnh trong chiến lược văn hóa, nhưng bất cập ở chỗ, doanh số đó chủ yếu đến từ các bộ phim nhập khẩu. Tuy rằng khi thị trường phát triển tốt thì các bộ phim Việt Nam hưởng lợi, doanh thu tăng, có một số bộ phim Việt thành công trên sân nhà đã khích lệ các nhà sản xuất phim dấn thân vào lĩnh vực này. Nếu không có những động lực như thế thì thật sự rất khó khăn, bởi việc chờ Nhà nước đặt hàng làm phim rất hạn chế.

Giải pháp trong tương lai, có lẽ phải tính ở hai khâu quan trọng nhất là sáng tạo và sản xuất phim, và thứ hai là phát hành phổ biến phim. Về sáng tạo và sản xuất phim phải tính làm sao để đạt được mục đích như Nhà nước mong muốn, thì sẽ nhận được đơn hàng của Nhà nước, không giới hạn đó là phim của tư nhân hay Nhà nước. Khi Nhà nước vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng, không đủ nguồn lực để thực hiện thì phải có cơ chế thu hút các nguồn lực xã hội và tạo điều kiện để họ đưa những sản phẩm đó ra thị trường một cách tốt nhất.

NSƯT Trần Ly Ly, Quyền Cục trưởng Nghệ thuật biểu diễn:

Cần lớp nghệ sĩ có sức vóc

Hiện nay, đã có sự phối hợp đa ngành nghệ thuật để tạo ra một sản phẩm văn hóa. Như một số chương trình biểu diễn hội tụ đa chiều của nghệ thuật truyền thống, múa đương đại, âm nhạc… Vậy khi chúng ta thực hiện CNVH, ngoài việc giữ gìn bản sắc thì phải tính đến cách tiếp cận mới để bản sắc dân tộc được lan tỏa rộng rãi hơn.

Để phát triển CNVH toàn vẹn, cần có chiến lược bền vững. Làm sao để phát triển kinh tế phải đồng thời với phát triển văn hóa chứ không làm tổn hại lẫn nhau. Cần đặt mốc cho từng giai đoạn để phát triển, cụ thể như cần chính sách giảm thuế như thế nào? Đầu tư, xã hội hóa như thế nào? Tạo ra các không gian nghệ thuật, đào tạo nghệ sĩ ra sao?…

Nghệ sĩ Nguyễn Quốc Hoàng Anh, nhà sáng lập Không gian văn hóa Lên Ngàn:

Tạo hệ sinh thái liên ngành cho CNVH

Nhà nước cần tạo thêm các không gian nhằm giúp các hợp phần của nền CNVH có thể liên kết với nhau. Đó là các viện nghiên cứu, trường đại học, các mô hình giáo dục về nghệ thuật và sáng tạo… Tiếp theo đó là sự liên kết cùng các đơn vị đang thực hành trong nền CNVH và sáng tạo. Phải có một hệ sinh thái mang tính liên ngành giữa các hợp phần nghệ thuật với nhau, giữa Nhà nước và các doanh nghiệp.

Tầm nhìn xa, cởi mở hơn với những loại hình nghệ thuật mới sẽ mang lại cho chúng ta những cơ hội và cách tiếp cận nhằm tiệm cận với những giá trị chung của thế giới. Việc mở ra những không gian có tính chất tiên phong sẽ thúc đẩy những ý tưởng, tư duy và cách thức làm việc mới để có thể tạo ra những giá trị phái sinh từ văn hóa.

Công nghiệp văn hóa được Chính phủ Việt Nam xác định bao gồm 12 lĩnh vực: Quảng cáo, Kiến trúc, Phần mềm và các trò chơi giải trí, Thủ công mỹ nghệ, Thiết kế, Điện ảnh, Xuất bản, Thời trang, Nghệ thuật biểu diễn, Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, Truyền hình và phát thanh, Du lịch văn hóa.

Có thể bạn quan tâm

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Nồng nhiệt cuối hè

Nồng nhiệt cuối hè

Bước vào những ngày nghỉ cuối hè của giới học sinh, sinh viên, tuy cơn nắng nóng bất thường vừa trở lại, nhưng cùng với đó, là hàng loạt sự kiện văn hóa biểu hiện qua võ… và vẽ thật tưng bừng.

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ truyền thống tại chương trình "Kết duyên tơ hồng".

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ xưa

Thân nghinh - một nghi lễ quan trọng trong đám cưới Nam Bộ truyền thống - vừa được tái hiện trọn vẹn tại sự kiện văn hóa “Kết duyên tơ hồng”. Điều đặc biệt là cả ban tổ chức lẫn khách tham dự đa phần là người trẻ. Họ cùng nhau trải nghiệm nét độc đáo của lễ cưới xưa thông qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa.

Màn trình diễn tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dọn đường đưa văn hóa vào kinh tế sáng tạo

Hiện nay, sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa phần lớn được quyết định bởi năng lực sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm. Để văn hóa có sức sống bền vững và lan tỏa, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái sáng tạo một cách tương xứng.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Triển lãm “Địa tầng ký ức" vào ngày khai mạc.

Cuộc đối thoại giữa đất và ánh sáng

Các tác phẩm trong triển lãm “Địa tầng ký ức”, diễn ra tại Bảo tàng nghệ thuật Quang San, TP Hồ Chí Minh từ ngày 24/7 đến 23/8 được họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) bày chung với đồng nghiệp, được chắt lọc từ quá trình nghiên cứu và thực hành nghệ thuật của anh hơn hai mươi năm.

Ban Chấp hành khóa X ra mắt đại hội.

Chờ gỡ mối buộc cho sân khấu vươn mình

Mở đầu cho chuỗi đại hội các hội văn học, nghệ thuật nhiệm kỳ mới sắp lần lượt diễn ra, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031 vừa gióng lên những khó khăn, bất cập với đời sống sân khấu và một phần cũng là của đời sống văn học, nghệ thuật. Thời Nay chia sẻ một số nhìn nhận thẳng thắn và kỳ vọng phát đi từ đại hội.

Vợ chồng nhà thơ Vũ Cao.

Nhà thơ Vũ Cao thực hành văn nghệ

LTS: Gần đây, dư luận xã hội quan tâm bàn luận nhiều về nhà văn, nghề văn, công việc cầm bút, cả những vấn đề nhân cách, đạo đức, quan hệ xã hội, tinh thần lao động nghề nghiệp, ý thức dấn thân, cống hiến… Với nhiều góc nhìn khác nhau và những ý kiến đa chiều, có sự ghi nhận, tôn vinh, nhưng cũng có cả những băn khoăn, những đánh giá chưa đầy đủ hoặc thái độ coi thường…

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.