Để công nghiệp văn hóa cất cánh

Từ khi “Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” được ban hành năm 2016, 12 ngành công nghiệp văn hóa đóng góp doanh thu tương đương 3,61% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2019. Tuy nhiên, trong thực tế, việc triển khai chiến lược này vẫn còn nhiều bất cập và thách thức. Tại hội thảo khoa học “Đánh giá 5 năm thực hiện chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa 2016-2021” do Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam vừa tổ chức, một số ý kiến đã chia sẻ với Thời Nay.
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ

GS, TS Từ Thị Loan:

Cần kết nối các bộ, ngành

5 năm qua chúng ta chưa có sự đổi mới về mặt cơ chế chính sách. Đơn cử như việc ban hành, xây dựng các khung thể chế hay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (CNVH). Hiện, Luật Điện ảnh đang sửa đổi, bổ sung. Chúng ta đã có Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Quảng cáo. Tuy nhiên, có mấy lĩnh vực “xương sống” của CNVH là nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm, thủ công mỹ nghệ… hiện vẫn dừng ở mức nghị định, thậm chí là chưa có pháp lệnh.

Ngoài ra, CNVH không chỉ là năm lĩnh vực của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Nó còn bảy lĩnh vực của các bộ, ngành khác nhưng hầu như chỉ có ngành văn hóa quan tâm phát triển năm lĩnh vực của mình. Vì vậy, để có một chiến lược tổng thể phát triển đồng đều 12 ngành của CNVH, phải có sự kết nối thống nhất giữa các bộ, ngành.

Nhạc sĩ Quốc Trung:

Cần bình đẳng giữa các đối tượng tham gia CNVH

Việc triển khai CNVH trong 5 năm qua, bước đầu đã tạo những chuyển biến về ý thức từ các cơ quan quản lý với những chính sách và thay đổi về thể chế. Tuy nhiên, tác động của những thay đổi này còn quá ít, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc, năng lực sáng tạo vẫn còn hạn chế, chính vì vậy nó chưa tác động nhiều đến các sản phẩm cũng như nền công nghiệp âm nhạc. Đôi khi chúng ta cảm thấy đang bị buông lỏng, phát triển tùy tiện.

Tổ chức một festival âm nhạc như “Moonsoon” nói riêng cũng như các dự án phát triển văn hóa cho cộng đồng, gặp rất nhiều khó khăn. Do đó, lên kế hoạch tổ chức, giấy phép, tài chính… cần được đánh giá một cách bình đẳng và hỗ trợ chia sẻ từ nhiều phía. Ngay trong các quy định về công tác tổ chức biểu diễn cũng cần thay đổi để có sự hướng dẫn, đồng hành của các cơ quan quản lý.

Để phát triển một nền CNVH, để các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này, rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý. Chúng ta vẫn chưa quen việc Nhà nước bảo trợ cho những đơn vị tư nhân. Cần những hành lang pháp lý để có cái nhìn trung thực và công bằng hơn cho mọi thành phần tham gia nền CNVH.

TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam:

Cần coi điện ảnh là loại hàng hóa đặc biệt

Trong thị trường điện ảnh, mặc dù doanh số rất lớn vượt chỉ tiêu phát triển điện ảnh trong chiến lược văn hóa, nhưng bất cập ở chỗ, doanh số đó chủ yếu đến từ các bộ phim nhập khẩu. Tuy rằng khi thị trường phát triển tốt thì các bộ phim Việt Nam hưởng lợi, doanh thu tăng, có một số bộ phim Việt thành công trên sân nhà đã khích lệ các nhà sản xuất phim dấn thân vào lĩnh vực này. Nếu không có những động lực như thế thì thật sự rất khó khăn, bởi việc chờ Nhà nước đặt hàng làm phim rất hạn chế.

Giải pháp trong tương lai, có lẽ phải tính ở hai khâu quan trọng nhất là sáng tạo và sản xuất phim, và thứ hai là phát hành phổ biến phim. Về sáng tạo và sản xuất phim phải tính làm sao để đạt được mục đích như Nhà nước mong muốn, thì sẽ nhận được đơn hàng của Nhà nước, không giới hạn đó là phim của tư nhân hay Nhà nước. Khi Nhà nước vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng, không đủ nguồn lực để thực hiện thì phải có cơ chế thu hút các nguồn lực xã hội và tạo điều kiện để họ đưa những sản phẩm đó ra thị trường một cách tốt nhất.

NSƯT Trần Ly Ly, Quyền Cục trưởng Nghệ thuật biểu diễn:

Cần lớp nghệ sĩ có sức vóc

Hiện nay, đã có sự phối hợp đa ngành nghệ thuật để tạo ra một sản phẩm văn hóa. Như một số chương trình biểu diễn hội tụ đa chiều của nghệ thuật truyền thống, múa đương đại, âm nhạc… Vậy khi chúng ta thực hiện CNVH, ngoài việc giữ gìn bản sắc thì phải tính đến cách tiếp cận mới để bản sắc dân tộc được lan tỏa rộng rãi hơn.

Để phát triển CNVH toàn vẹn, cần có chiến lược bền vững. Làm sao để phát triển kinh tế phải đồng thời với phát triển văn hóa chứ không làm tổn hại lẫn nhau. Cần đặt mốc cho từng giai đoạn để phát triển, cụ thể như cần chính sách giảm thuế như thế nào? Đầu tư, xã hội hóa như thế nào? Tạo ra các không gian nghệ thuật, đào tạo nghệ sĩ ra sao?…

Nghệ sĩ Nguyễn Quốc Hoàng Anh, nhà sáng lập Không gian văn hóa Lên Ngàn:

Tạo hệ sinh thái liên ngành cho CNVH

Nhà nước cần tạo thêm các không gian nhằm giúp các hợp phần của nền CNVH có thể liên kết với nhau. Đó là các viện nghiên cứu, trường đại học, các mô hình giáo dục về nghệ thuật và sáng tạo… Tiếp theo đó là sự liên kết cùng các đơn vị đang thực hành trong nền CNVH và sáng tạo. Phải có một hệ sinh thái mang tính liên ngành giữa các hợp phần nghệ thuật với nhau, giữa Nhà nước và các doanh nghiệp.

Tầm nhìn xa, cởi mở hơn với những loại hình nghệ thuật mới sẽ mang lại cho chúng ta những cơ hội và cách tiếp cận nhằm tiệm cận với những giá trị chung của thế giới. Việc mở ra những không gian có tính chất tiên phong sẽ thúc đẩy những ý tưởng, tư duy và cách thức làm việc mới để có thể tạo ra những giá trị phái sinh từ văn hóa.

Công nghiệp văn hóa được Chính phủ Việt Nam xác định bao gồm 12 lĩnh vực: Quảng cáo, Kiến trúc, Phần mềm và các trò chơi giải trí, Thủ công mỹ nghệ, Thiết kế, Điện ảnh, Xuất bản, Thời trang, Nghệ thuật biểu diễn, Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, Truyền hình và phát thanh, Du lịch văn hóa.

Có thể bạn quan tâm

Học cách cho đi làm lẽ sống

Học cách cho đi làm lẽ sống

Thêm nhiều tấm gương, việc làm tốt đẹp được phản ánh sẽ làm cho xã hội thêm đẹp, thêm lành mạnh, yên bình, như lời Bác Hồ từng căn dặn: Mỗi người tốt, mỗi việc tốt là một bông hoa đẹp, cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp.

Một số trang Đông Dương tạp chí xưa.

Đông Dương tạp chí: Ánh khai minh còn sáng

Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày số đầu tiên của Đông Dương tạp chí ra mắt độc giả, nhưng nhiều giá trị mà tạp chí này theo đuổi vẫn còn nguyên tính thời sự. Đông Dương tạp chí lúc ra đời đã mở ra không gian đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa tri thức Đông phương và tư duy khoa học phương Tây, góp phần đặt nền móng cho sự hình thành tư duy công dân hiện đại ở Việt Nam.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Nếu là người lãnh đạo, bạn sẽ làm thế nào để mọi người có cùng mức độ tận tâm như bạn? Với cương vị lãnh đạo, Sam Walton có một khả năng rất đặc biệt là làm cho mọi người tin tưởng vào cách làm việc của Wal-Mart. Nhóm nhân viên điều hành đã áp dụng triết lý của ông khi ông còn sống, và cho đến nay họ vẫn tiếp tục theo gương ông.

Mãi mãi trường tồn giao thoa Văn với Báo

Mãi mãi trường tồn giao thoa Văn với Báo

Nhà văn, nhà báo lão thành Nguyễn Uyển, nguyên Tổng Biên tập báo Vĩnh Phú, nguyên Trưởng ban Công tác Hội - Hội Nhà báo Việt Nam. Ở tuổi 86, với gần 60 năm trong nghề viết, ông đã có nhiều tập bút ký, tiểu luận tập hợp những bài viết trong suốt những năm làm báo theo đuổi chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Ông chia sẻ nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Văn nghệ sĩ tham gia góp ý xây dựng nội dung cho các ấn phẩm của Báo Nhân Dân. Ảnh: KHIẾU MINH

Giữa dòng thời sự, vẫn cần những giọng văn

Nhiều nhà văn, nhà thơ còn hiện diện trong đời sống báo chí bằng những chuyên mục, bài bình luận, tản văn hay phóng sự. Họ mang vào báo chí giọng điệu, cách nhìn, khiến những trang báo nhiều khi không chỉ để đọc lấy thông tin mà còn để nhớ.

Ảnh: ANH QUÂN

Mùi báo giấy còn vương

Hồi tờ Tuổi trẻ thông báo ra số Cuối tuần cuối cùng để chuyển sang mô hình Tuổi trẻ cuối tháng, tôi hơi khựng lại, như thể có một thứ vốn quen thuộc, từng nằm yên trong nhịp sống suốt rất nhiều năm bỗng cũng bị cuốn vào sự dịch chuyển của thời cuộc, của cách con người đọc tin tức…

Triển lãm "Minh họa trên báo"

Triển lãm "Minh họa trên báo"

Từ ngày 18-23/6, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức triển lãm “Minh họa trên báo”, giới thiệu khoảng 90 bức tranh minh họa cho truyện ngắn, thơ, tùy bút trên các ấn phẩm của Báo và một số báo, tạp chí khác.

Tiến về miền chưa biết

Tiến về miền chưa biết

Trong cuốn du ký “Từ nhà anh về nhà em” do NXB Kim Đồng vừa phát hành, tác giả Thibault Clemenceau đã kể lại chặng đường cùng vợ đạp xe 16 nghìn km suốt hơn một năm từ Pháp về Việt Nam với rất nhiều trải nghiệm đáng nhớ.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Ra mắt vở xiếc - rối “Mơ show”

Ra mắt vở xiếc - rối “Mơ show”

“Mơ show” vừa mở màn ấn tượng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Vở diễn quy mô lớn này do UBND thành phố chỉ đạo, Sở Văn hóa và Thể thao đầu tư, Trung tâm Nghệ thuật thành phố thực hiện.

Ảnh: ANH QUÂN

Sôi nổi hoạt động hè

Tại Huế, đang trong thời gian của Festival Huế, tối cuối tuần qua (13/6), đã khai mạc Tuần lễ Âm nhạc quốc tế Huế 2026. Chương trình sẽ diễn ra trong 6 đêm liên tiếp với 15 suất diễn kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và đương đại mới nhất của 8 đoàn đến từ 5 quốc gia: Hàn Quốc, Nhật Bản, Pháp, Tây Ban Nha, Australia và Việt Nam.

Ga Hà Nội xứng đáng được ghi nhận như một di sản của ngành đường sắt, của lĩnh vực giao thông. Ảnh: KHIẾU MINH

Ga Hà Nội: Dấu xưa trong chuyển động quy hoạch hôm nay*

Khi không gian đường sắt nội đô đứng trước những yêu cầu tổ chức mới, câu chuyện về Ga Hà Nội cũng gợi ra cách nhìn thận trọng hơn với một công trình vừa mang giá trị giao thông, vừa lưu dấu lịch sử quy hoạch của Thủ đô.

Thời trang Việt Nam đang nỗ lực vươn ra khu vực và thế giới.

Bứt tốc khẳng định thương hiệu quốc gia

Để hiện thực hóa khát vọng thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa đòi hỏi những bước chuyển mình toàn diện từ hệ thống cơ chế đến vận hành thực tế. Một lộ trình cần được vạch ra, nhằm kết nối nguồn lực, biến vốn văn hóa thành những giá trị thương mại có tầm ảnh hưởng xuyên biên giới.

Ảnh: SONG ANH

Một quãng đê hoa vàng, cỏ xanh

Quãng đê nào cũng hấp dẫn, và quãng đê dẫn lên đầu cầu Đuống thật sự khác biệt. Bất thình lình, một triền đê hoa vàng, cỏ xanh mở ra mênh mang. Không dài nhưng đủ để gieo vào lòng lữ khách một chút bồi hồi, man mác. Một cảm xúc rất Pau (Paustovsky - nhà văn Nga)!

Bộ phim “Mưa trên cánh bướm” (2024) của đạo diễn Dương Diệu Linh từng sở hữu 2 giải thưởng lớn: Phim hay nhất và Phim sáng tạo nhất tại Tuần lễ Phê bình phim Quốc tế, thuộc khuôn khổ Liên hoan Phim Venice năm 2024.

40 năm đổi mới: Điện ảnh Việt có gì?

40 năm nhìn lại để nhắc rằng, điện ảnh không chỉ là công nghiệp mà còn là nghệ thuật. Và nếu không có những tiến triển trong nghệ thuật ấy thì càng ngày điện ảnh sẽ càng khô cứng và thiếu đi chiều sâu nhân văn cũng như sự sáng tạo.

Báo và thơ đều đi tìm sự thật

Báo và thơ đều đi tìm sự thật

Sáng tạo trên các miền đất của thơ, nhạc, báo chí, Lê Cảnh Nhạc (ảnh) lúc nào cũng rất sung sức. Ông chia sẻ, dù dưới bất cứ ngôn ngữ, hình thức nào, việc viết chính là đi tìm sự thật, để giúp thấu hiểu con người cũng như thời đại mình đang sống.