Để công nghiệp văn hóa cất cánh

Từ khi “Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” được ban hành năm 2016, 12 ngành công nghiệp văn hóa đóng góp doanh thu tương đương 3,61% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2019. Tuy nhiên, trong thực tế, việc triển khai chiến lược này vẫn còn nhiều bất cập và thách thức. Tại hội thảo khoa học “Đánh giá 5 năm thực hiện chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa 2016-2021” do Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam vừa tổ chức, một số ý kiến đã chia sẻ với Thời Nay.
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ
Vở ballet “Kiều” mang làn gió mới cho ngành nghệ thuật biểu diễn. Ảnh: MINH LÊ

GS, TS Từ Thị Loan:

Cần kết nối các bộ, ngành

5 năm qua chúng ta chưa có sự đổi mới về mặt cơ chế chính sách. Đơn cử như việc ban hành, xây dựng các khung thể chế hay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (CNVH). Hiện, Luật Điện ảnh đang sửa đổi, bổ sung. Chúng ta đã có Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Quảng cáo. Tuy nhiên, có mấy lĩnh vực “xương sống” của CNVH là nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm, thủ công mỹ nghệ… hiện vẫn dừng ở mức nghị định, thậm chí là chưa có pháp lệnh.

Ngoài ra, CNVH không chỉ là năm lĩnh vực của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Nó còn bảy lĩnh vực của các bộ, ngành khác nhưng hầu như chỉ có ngành văn hóa quan tâm phát triển năm lĩnh vực của mình. Vì vậy, để có một chiến lược tổng thể phát triển đồng đều 12 ngành của CNVH, phải có sự kết nối thống nhất giữa các bộ, ngành.

Nhạc sĩ Quốc Trung:

Cần bình đẳng giữa các đối tượng tham gia CNVH

Việc triển khai CNVH trong 5 năm qua, bước đầu đã tạo những chuyển biến về ý thức từ các cơ quan quản lý với những chính sách và thay đổi về thể chế. Tuy nhiên, tác động của những thay đổi này còn quá ít, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc, năng lực sáng tạo vẫn còn hạn chế, chính vì vậy nó chưa tác động nhiều đến các sản phẩm cũng như nền công nghiệp âm nhạc. Đôi khi chúng ta cảm thấy đang bị buông lỏng, phát triển tùy tiện.

Tổ chức một festival âm nhạc như “Moonsoon” nói riêng cũng như các dự án phát triển văn hóa cho cộng đồng, gặp rất nhiều khó khăn. Do đó, lên kế hoạch tổ chức, giấy phép, tài chính… cần được đánh giá một cách bình đẳng và hỗ trợ chia sẻ từ nhiều phía. Ngay trong các quy định về công tác tổ chức biểu diễn cũng cần thay đổi để có sự hướng dẫn, đồng hành của các cơ quan quản lý.

Để phát triển một nền CNVH, để các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này, rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý. Chúng ta vẫn chưa quen việc Nhà nước bảo trợ cho những đơn vị tư nhân. Cần những hành lang pháp lý để có cái nhìn trung thực và công bằng hơn cho mọi thành phần tham gia nền CNVH.

TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam:

Cần coi điện ảnh là loại hàng hóa đặc biệt

Trong thị trường điện ảnh, mặc dù doanh số rất lớn vượt chỉ tiêu phát triển điện ảnh trong chiến lược văn hóa, nhưng bất cập ở chỗ, doanh số đó chủ yếu đến từ các bộ phim nhập khẩu. Tuy rằng khi thị trường phát triển tốt thì các bộ phim Việt Nam hưởng lợi, doanh thu tăng, có một số bộ phim Việt thành công trên sân nhà đã khích lệ các nhà sản xuất phim dấn thân vào lĩnh vực này. Nếu không có những động lực như thế thì thật sự rất khó khăn, bởi việc chờ Nhà nước đặt hàng làm phim rất hạn chế.

Giải pháp trong tương lai, có lẽ phải tính ở hai khâu quan trọng nhất là sáng tạo và sản xuất phim, và thứ hai là phát hành phổ biến phim. Về sáng tạo và sản xuất phim phải tính làm sao để đạt được mục đích như Nhà nước mong muốn, thì sẽ nhận được đơn hàng của Nhà nước, không giới hạn đó là phim của tư nhân hay Nhà nước. Khi Nhà nước vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng, không đủ nguồn lực để thực hiện thì phải có cơ chế thu hút các nguồn lực xã hội và tạo điều kiện để họ đưa những sản phẩm đó ra thị trường một cách tốt nhất.

NSƯT Trần Ly Ly, Quyền Cục trưởng Nghệ thuật biểu diễn:

Cần lớp nghệ sĩ có sức vóc

Hiện nay, đã có sự phối hợp đa ngành nghệ thuật để tạo ra một sản phẩm văn hóa. Như một số chương trình biểu diễn hội tụ đa chiều của nghệ thuật truyền thống, múa đương đại, âm nhạc… Vậy khi chúng ta thực hiện CNVH, ngoài việc giữ gìn bản sắc thì phải tính đến cách tiếp cận mới để bản sắc dân tộc được lan tỏa rộng rãi hơn.

Để phát triển CNVH toàn vẹn, cần có chiến lược bền vững. Làm sao để phát triển kinh tế phải đồng thời với phát triển văn hóa chứ không làm tổn hại lẫn nhau. Cần đặt mốc cho từng giai đoạn để phát triển, cụ thể như cần chính sách giảm thuế như thế nào? Đầu tư, xã hội hóa như thế nào? Tạo ra các không gian nghệ thuật, đào tạo nghệ sĩ ra sao?…

Nghệ sĩ Nguyễn Quốc Hoàng Anh, nhà sáng lập Không gian văn hóa Lên Ngàn:

Tạo hệ sinh thái liên ngành cho CNVH

Nhà nước cần tạo thêm các không gian nhằm giúp các hợp phần của nền CNVH có thể liên kết với nhau. Đó là các viện nghiên cứu, trường đại học, các mô hình giáo dục về nghệ thuật và sáng tạo… Tiếp theo đó là sự liên kết cùng các đơn vị đang thực hành trong nền CNVH và sáng tạo. Phải có một hệ sinh thái mang tính liên ngành giữa các hợp phần nghệ thuật với nhau, giữa Nhà nước và các doanh nghiệp.

Tầm nhìn xa, cởi mở hơn với những loại hình nghệ thuật mới sẽ mang lại cho chúng ta những cơ hội và cách tiếp cận nhằm tiệm cận với những giá trị chung của thế giới. Việc mở ra những không gian có tính chất tiên phong sẽ thúc đẩy những ý tưởng, tư duy và cách thức làm việc mới để có thể tạo ra những giá trị phái sinh từ văn hóa.

Công nghiệp văn hóa được Chính phủ Việt Nam xác định bao gồm 12 lĩnh vực: Quảng cáo, Kiến trúc, Phần mềm và các trò chơi giải trí, Thủ công mỹ nghệ, Thiết kế, Điện ảnh, Xuất bản, Thời trang, Nghệ thuật biểu diễn, Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, Truyền hình và phát thanh, Du lịch văn hóa.

Có thể bạn quan tâm

Đọc và “chơi” với sách

Đọc và “chơi” với sách

Với chủ đề “Thành thị và nông thôn”, Đêm đọc sách 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút nhiều người yêu văn hóa đọc và văn hóa Pháp đến tham gia.

“Khổng tước” đến Hà Nội

“Khổng tước” đến Hà Nội

Vở vũ kịch “Khổng tước” của Dương Lệ Bình, nghệ sĩ múa Trung Quốc huyền thoại được mệnh danh là “Chim công làng múa” sẽ công diễn tại Hà Nội vào tháng 3.

Vui xuân Tổ quốc tại làng văn hóa

Vui xuân Tổ quốc tại làng văn hóa

Sự kiện “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” năm 2026 sẽ do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp một số ban, bộ, ngành trung ương và các địa phương.

Một buổi tập đàn tại nhà Chủ nhiệm CLB.

Sắp 70 năm tiếng vĩ cầm làng Then

Năm 2027, làng Then sẽ tròn 70 năm từ ngày tiếng vĩ cầm vang lên và tiếp nối đến bây giờ. Làng thuộc xã Tân Dĩnh, tỉnh Bắc Ninh (trước đây là xã Thái Đào, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang), vốn nổi tiếng là ngôi làng của những người nông dân chơi nhạc… hoàng gia.

Chuyện của một nhà văn yêu màu xanh

Chuyện của một nhà văn yêu màu xanh

Trong tác phẩm văn xuôi thứ năm của mình - “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học và Công ty Văn hóa Đông Tây, 2025), nhà văn Trần Thùy Linh vẫn chính bút nghề nghiệp chính chị là một họa sĩ.

Lê Trọng Nghĩa trong một chương trình giao lưu về Tiếng Việt.

Tìm sự giàu đẹp trong từng câu chữ

Ra đời từ năm 2019, trang Tiếng Việt giàu đẹp không chỉ dừng lại ở việc giải thích từ ngữ đơn thuần. Qua từng bài viết, dự án gợi mở một thái độ nghiêm cẩn với Tiếng Việt, coi ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là một phần bản sắc văn hóa dân tộc, củng cố lòng tự hào dân tộc.

Dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (Quảng Trị). Ảnh: ANH QUÂN

Vì sự thanh bình và xanh tươi bền vững

Dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (Quảng Trị) đang hoàn thiện tôn tạo tổng thể. Mục quan trọng nhất trong dự án là việc tu bổ cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải - một “địa chỉ đỏ” là giới tuyến chia cắt đất nước suốt 21 năm (1954-1975).

Bàn viết với những kỷ vật của nhà văn Tô Hoài.

Kỷ vật của “ông Dế mèn” lên tiếng

Tại ngôi nhà 21B phố Đoàn Nhữ Hài (Hà Nội), nơi nhà văn Tô Hoài từng sống, viết và tiếp bạn văn, không gian văn hóa “Tô Hoài House” vừa được hình thành. Hàng nghìn kỷ vật kể lại câu chuyện đời sống và lao động chữ nghĩa của tác giả “Dế Mèn phiêu lưu ký”.

Lấy văn hóa soi đường cho thắng lợi

Lấy văn hóa soi đường cho thắng lợi

Xây dựng và phát triển văn hóa thật sự trở thành nền tảng, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, động lực phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Cảnh đón nhận gươm thiêng.

Kể chuyện Vua Lê bên Hồ Gươm

Tọa lạc gần Hồ Gươm huyền sử, nhìn qua mặt hồ sang bên kia là di tích tưởng niệm Vua Lê Thái Tổ với bức tượng vua trên cột cao, nhỏ mà uy nghi, tinh tế, có lẽ vở kịch “Huyền tích Hồ Gươm” trong chùm tác phẩm mới của Nhà hát Kịch Hà Nội thể hiện trách nhiệm các nghệ sĩ được đứng chân trên mảnh đất trung tâm Thủ đô linh thiêng.

Đạo diễn Trần Việt Văn và mẹ - PGS, TS Lê Thị Đức Hạnh.

“Trân trọng khoảnh khắc đời thường với mẹ”

Thử sức lần đầu với vai trò đạo diễn, nhà báo, nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn đã ghi dấu ấn bằng hàng loạt giải thưởng uy tín dành cho bộ phim “Mẹ tôi” (My Mother). Bộ phim là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự trân trọng những khoảnh khắc rất nhỏ, rất đời thường với mẹ, khi mẹ vẫn còn hiện diện trong cuộc đời.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

“Nhân duyên” của minh triết

“Nhân duyên” của minh triết

Tập thơ “Nhân duyên” của Đại tá, nhà báo Nguyễn Kiên Thái (NXB Hội Nhà văn, năm 2025) với 160 trang, hơn trăm bài thơ hấp dẫn bạn đọc bởi tính minh triết.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Ngợi ca hình tượng Bác Hồ

Ngợi ca hình tượng Bác Hồ

XB Hội Nhà văn vừa xuất bản tập thơ "Ánh dương còn mãi" của tác giả Văn Diên. Đây là sự tri ân, góp phần lan tỏa cuộc vận động "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh".

Điểm nhấn kỷ niệm và chờ xuân

Điểm nhấn kỷ niệm và chờ xuân

Một sự kiện cần điểm lại, bởi liên quan đến những kỷ niệm đi vào trái tim tuổi thơ nhiều thế hệ. Đó là cuối tuần qua, Liên đoàn Xiếc Việt Nam vừa kỷ niệm 70 năm một nghiệp - nghề vất vả (16/1/1956 - 16/1/2026).

"Ai về Bình Định mà coi...". Ảnh: NGUYỄN LINH VINH QUỐC

Để Võ cổ truyền Bình Định thăng hoa

Đề nghị UNESCO ghi danh trong danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là cách hiệu quả để khẳng định, tôn vinh các giá trị của Võ cổ truyền Bình Định cùng với việc vươn ra giao lưu văn hóa võ học với khu vực và thế giới.

Sấu đá - thành bậc thời Lý ở Hoa Lâm Viên đang được lưu giữ tại chùa Phúc Lâm - Đông Anh, Hà Nội. Ảnh: PGS ĐẶNG HỒNG SƠN

Hồi quang của một Hành cung rực rỡ

Hoa Lâm Viên đang dần được đặt vào vị trí của một nguồn lực văn hóa mạnh mẽ, có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

“Chấm • Chạm” ở Đà Nẵng

“Chấm • Chạm” ở Đà Nẵng

Ngày 17 và 18/1 tại Đà Nẵng, Trường HOPE School và Ban tổ chức chương trình “Chấm • Chạm” sẽ tổ chức cho học sinh chấm màu lên bức tranh chung và thực hiện thao tác chạm đầu ngón tay khi hai người ghép lại, tạo thành hình trái tim.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Các bạn trẻ trải nghiệm sáng tạo với lá bồ đề.

Mạnh dạn gây dựng hệ sinh thái di sản giữa phố cổ

Giữa phố cổ Hà Nội, một hoạt động quảng bá sản phẩm văn hóa, tác phẩm nghệ thuật mới xuất hiện tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm. Tại đây, tranh thêu lá bồ đề, gốm, trà và thảo dược truyền thống được trưng bày, kể chuyện và khuyến khích du khách trải nghiệm.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.