Nhận thức rõ ý nghĩa, tầm quan trọng đó, cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh đã xác định công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả. Ngay từ khi có chủ trương triển khai dự án, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, từng cán bộ phụ trách địa bàn. Công tác tuyên truyền, vận động được đặc biệt chú trọng với nhiều hình thức phong phú, linh hoạt, bảo đảm thông tin đến từng hộ dân.
Tại xã Lam Thành, nơi tuyến đường sắt đi qua với chiều dài khoảng 6,6km, diện tích đất phải thu hồi lên tới gần 520.000m², có 193 hộ dân phải bố trí tái định cư. Những ngày đầu tháng 4, không khí thi công tại các khu tái định cư Văn Viên-Lộc Điền, Hưng Phúc 3… diễn ra khẩn trương. Các đơn vị thi công huy động tối đa nhân lực, máy móc, tranh thủ thời tiết thuận lợi để san lấp mặt bằng, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Tại xóm Văn Viên, nơi có 41 hộ dân phải di dời, tinh thần đồng thuận được thể hiện rõ nét. Bí thư Chi bộ xóm Đậu Xuân Nghi cho biết, ngay từ khi có chủ trương, chi bộ đã tổ chức họp bàn, ra nghị quyết chỉ đạo, phân công các đảng viên trực tiếp xuống các hộ dân bị ảnh hưởng để tuyên truyền, vận động. Cùng với đó, địa phương tổ chức họp dân công khai, minh bạch, giải đáp kịp thời các ý kiến, tạo sự thống nhất cao.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã Lam Thành Nguyễn Hữu Hà cho biết, địa phương xác định công tác tái định cư phải đi trước một bước, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Theo đó, xã đã triển khai xây dựng 5 khu tái định cư với tổng diện tích gần 99.000m², tổng giá trị xây lắp gần 115 tỷ đồng, gồm các khu: Châu Nhân 3, Văn Viên-Lộc Điền, Hưng Nghĩa 8, Hưng Phúc 3 và Châu Nhân 1. Hiện nay, các nhà thầu đang đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành toàn bộ các khu tái định cư trong tháng 6.
Tại phường Hoàng Mai, dự án đi qua với chiều dài khoảng 8,98km, diện tích giải phóng mặt bằng khoảng 81,94 héc-ta, ảnh hưởng đến 355 hộ dân. Công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng khu tái định cư đang được triển khai đồng bộ, bài bản.
Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hoàng Mai Vũ Xuân Lượng cho biết, địa phương đã hoàn tất giải phóng mặt bằng khu tái định cư, đang hoàn thiện các thủ tục để lựa chọn nhà thầu xây lắp. Tinh thần chung là khẩn trương, không để chậm trễ, góp phần bảo đảm tiến độ chung của dự án.
Tại xã Minh Châu, tuyến đường sắt đi qua dài 3,2km. Địa phương đã được chấp thuận chủ trương quy hoạch 6 khu tái định cư với tổng diện tích hơn 21 héc-ta. Chủ tịch UBND xã Lê Mạnh Hiên cho biết, xã đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch, cắm mốc ngoài thực địa, đồng thời phối hợp rà soát nhân khẩu, xác định nguồn gốc đất để xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Điểm chung ở các địa phương là sự chủ động, quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; nhất là sự đồng thuận, ủng hộ của người dân. Không ít hộ dân không chỉ chấp nhận di dời nhà cửa mà còn tự nguyện di chuyển mồ mả, nhường đất cho dự án, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao vì lợi ích chung của đất nước.
Theo tính toán, dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam đoạn qua Nghệ An cần giải phóng khoảng 519,2 héc-ta đất, với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ khoảng 6.397 tỷ đồng. Số hộ dân bị ảnh hưởng khoảng 2.150 hộ, trong đó có 1.782 hộ phải bố trí tái định cư. Toàn tỉnh dự kiến xây dựng 41 khu tái định cư với tổng diện tích hơn 102 héc-ta, tổng mức đầu tư khoảng 1.450 tỷ đồng. Đến nay, Nghệ An đang triển khai xây dựng 8 khu tái định cư, các khu còn lại đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ kịp thời.
Một trong những vấn đề nổi lên là biến động giá nguyên, nhiên vật liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chi phí thi công. Phó Giám đốc Công ty cổ phần xây dựng Quang Tiến Đào Văn Hạnh, đơn vị thi công khu tái định cư Hưng Phúc 3 (xã Lam Thành) theo hình thức “chìa khóa trao tay”, cho biết: Giá xăng dầu, vật liệu xây dựng tăng cao khiến chi phí đội lên đáng kể. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn nhân lực và vật liệu san lấp cũng gây nhiều khó khăn.
“Khối lượng công việc lớn nhưng nguồn lực hạn chế. Nếu không có cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng phù hợp, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều rủi ro”, anh Đào Văn Hạnh chia sẻ.
Trước thực tế đó, lãnh đạo xã Lam Thành đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh cơ chế, chính sách phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; đồng thời, đề xuất điều chỉnh mức đầu tư cho phù hợp thực tế. Việc chậm bàn giao mốc giải phóng mặt bằng, chưa phê duyệt hướng tuyến chính thức cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai. Quá trình thực hiện các quy định mới về đất đai còn đang hoàn thiện, cần sớm tháo gỡ để tạo thuận lợi cho địa phương...
Với sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp chính quyền và sự đồng lòng của nhân dân, Nghệ An đang nỗ lực tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tạo nền tảng để dự án triển khai đúng tiến độ, góp phần phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ trong thời gian tới.
