Áp lực gia tăng trên tuyến đường xuống cấp
Quốc lộ 28 có chiều dài hơn 308 km, đóng vai trò kết nối khu vực Tây Nguyên với Duyên hải Nam Trung Bộ. Đây không chỉ là tuyến giao thông phục vụ nhu cầu đi lại mà còn là “mạch dẫn” quan trọng cho hoạt động logistics, vận chuyển nông sản, khoáng sản và phát triển du lịch liên vùng. Sau nhiều năm khai thác, nhiều đoạn đã xuống cấp nghiêm trọng. Nhất là tại những đoạn như đèo Quảng Khê, khu vực đi qua ven hồ thủy điện Đồng Nai 4 hay đèo Gia Bắc thường xuyên xảy ra sạt lở vào mùa mưa, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng. Mùa mưa cuối năm 2025, trên tuyến Quốc lộ 28, đoạn qua đèo Gia Bắc xuất hiện hàng chục điểm sạt lở, giao thông bị chia cắt nhiều ngày.
Sau khi tỉnh Lâm Đồng mở rộng không gian hành chính, các hoạt động giao thương giữa Gia Nghĩa-Di Linh-Phan Thiết ngày càng sôi động, kéo theo áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng vốn đã xuống cấp, không đáp ứng nhu cầu giao thông. Ông Nguyễn Văn Dũng ở xã Di Linh, lái xe vận tải thường xuyên lưu thông trên tuyến Quốc lộ 28, chia sẻ: “Mùa mưa vừa qua là thời điểm khó khăn nhất trong nhiều năm. Đường trơn trượt, sạt lở nhiều, xe phải đi chậm, kéo dài thời gian vận chuyển. Chi phí tăng lên đáng kể trong khi rủi ro tai nạn luôn rình rập”.
Không chỉ giới kinh doanh vận tải, người dân sinh sống dọc tuyến Quốc lộ 28 cũng chịu nhiều ảnh hưởng. Ông Nguyễn Thanh Nguyên ở phường Bắc Gia Nghĩa cho biết: “Quốc lộ 28 có mặt đường hẹp, không có dải phân cách, phương tiện qua lại lớn cho nên giao thông thường xuyên ùn tắc vào các giờ cao điểm và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông”. Bà Nguyễn Thị Lụa, tiểu thương tại khu vực Bảo Lâm mong muốn: “Cần sớm đầu tư nâng cấp quốc lộ này để thuận lợi trong kết nối giao thương, phát triển kinh tế, du lịch”.
Là tuyến đường nội tỉnh dài nhất và có ý nghĩa quan trọng, nhưng Quốc lộ 28 hiện là đường cấp IV miền núi, mặt đường hẹp, không đáp ứng nhu cầu vận tải, nhất là phương tiện tải trọng lớn và xe khách. Nhiều chuyên gia cho rằng, hạ tầng giao thông xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến đời sống dân sinh mà còn làm giảm hiệu quả kết nối kinh tế, kêu gọi đầu tư. Theo Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính, một trong những rào cản lớn trong việc gắn kết không gian phát triển kinh tế tỉnh Lâm Đồng hiện nay là hệ thống hạ tầng giao thông và logistics còn kém. Hiện tại, kết nối đông-tây, nhất là từ cao nguyên xuống biển vẫn còn hạn chế, thiếu kết nối ngang.
Tăng cường kết nối trục đông-tây
Trước thực trạng trên, việc nâng cấp Quốc lộ 28 được xác định là nhiệm vụ cấp thiết nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng giao thông kết nối tại Lâm Đồng, tạo động lực phát triển mới cho toàn vùng. Tỉnh đã nhiều lần đề xuất Trung ương xem xét đầu tư nâng cấp toàn tuyến. Theo đề xuất từ tháng 7/2025, tổng kinh phí khoảng 7.700 tỷ đồng với quy mô đường cấp III nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, phương án phân kỳ đầu tư được đưa ra, ưu tiên các đoạn có tính chất cấp bách, nhất là đoạn Gia Nghĩa-Di Linh, nơi giữ vai trò kết nối trực tiếp giữa Tây Nguyên với Quốc lộ 20-trục giao thông huyết mạch đi các tỉnh Đông Nam Bộ.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Hoàng Anh Tuấn cho biết, ngày 30/3, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án nâng cấp có chiều dài khoảng 71km, với tổng mức đầu tư 2.100 tỷ đồng. Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp III, IV miền núi, phù hợp với điều kiện địa hình, hướng tới cải thiện năng lực vận tải, bảo đảm an toàn giao thông. Hiện các thủ tục đang hoàn tất để khởi công. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa các khu vực, đồng thời nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa từ Tây Nguyên ra các cảng biển.
Nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, hướng đông đối với Lâm Đồng là cánh cửa mở ra biển lớn, nơi hội tụ giao thương, logistics, năng lượng và kinh tế biển. Phía tây cao nguyên là vùng đất giàu tiềm năng, nổi trội với công nghiệp khai khoáng, nhất là bô-xít với trữ lượng lớn cùng lợi thế nông nghiệp công nghệ cao. Riêng lĩnh vực du lịch, Lâm Đồng đang là điểm đến hấp dẫn với đa loại hình và khí hậu; vùng biển có khu du lịch quốc gia Mũi Né, cao nguyên có Đà Lạt mộng mơ, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, hồ Tà Đùng... Tiến sĩ Phạm S cho rằng: “Trục “xương sườn” đông-tây, trọng tâm là tuyến cao tốc Phan Thiết-Bảo Lộc-Gia Nghĩa hình thành trong tương lai, cùng với Quốc lộ 28 được nâng cấp sẽ góp phần giải bài toán khoảng cách từ đại ngàn đến duyên hải”.
Về dài hạn, trục đông-tây, trong đó Quốc lộ 28 giữ vai trò quan trọng, sẽ trở thành hành lang chiến lược, kết nối Tây Nguyên với các cảng biển và trung tâm kinh tế lớn phía nam. Đây là tuyến có ý nghĩa quan trọng về quốc phòng-an ninh, góp phần bảo đảm sự ổn định và phát triển bền vững của khu vực. Theo Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm, một trong những nhiệm vụ quan trọng của tỉnh trong giai đoạn mới là giao thông kết nối-hạ tầng liên vùng. Tỉnh sẽ đầu tư đồng bộ các tuyến giao thông huyết mạch, kết nối hiệu quả giữa cao nguyên, miền núi và duyên hải, tạo ra mạng lưới phát triển hài hòa, bền vững.
