Để hiện thực hóa mục tiêu này, nông sản Lâm Đồng cần một “hộ chiếu xanh” dựa trên tiêu chuẩn xanh, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và năng lực quản trị.
Nhiều dư địa mở rộng thị trường
Nông nghiệp được xác định là một “trụ cột” của kinh tế Lâm Đồng. Tỉnh xác định nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh là hướng đi chiến lược, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Đình Cường cho biết: Hiện nay, xuất khẩu nông sản ở Lâm Đồng không chỉ được đo bằng sản lượng, điều địa phương quan tâm hơn là giá trị. Tám tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt hơn 2,2 tỷ USD, tăng 4,39% so với cùng kỳ năm 2025. Trong 12 nhóm hàng xuất khẩu chủ yếu, nông sản tiếp tục là nhóm hàng chủ lực. Một số mặt hàng có giá trị xuất khẩu cao như: Cà-phê nhân đạt hơn 551 triệu USD, tăng 37,1%; hạt tiêu đạt 101,7 triệu USD, tăng 52,9%; rau, củ, trái cây đạt hơn 127,8 triệu USD, tăng 30,5%; hoa tươi đạt 67,7 triệu USD, tăng 20,4%.
Đằng sau những con số xuất khẩu nông sản chủ lực là không gian sản xuất quy mô lớn, chất lượng cao. Lâm Đồng hiện có hơn 109.500 ha nông nghiệp công nghệ cao, trong đó hơn 1.400 ha sản xuất nông nghiệp thông minh; 16 vùng sản xuất và 7 doanh nghiệp được công nhận ứng dụng công nghệ cao. Giá trị sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đạt hơn 450 triệu đồng/ha; riêng rau đạt từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng/ha, hoa lên đến 3,7 tỷ đồng/ha.
Tỉnh đã hình thành 9 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực gồm rau, hoa, cà-phê, hồ tiêu, sầu riêng, thanh long, bơ, mắc-ca, dâu tằm. Đến nay, đã cấp 1.296 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu với tổng diện tích hơn 51.300 ha và 547 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nông sản. Hiện có 1.005 mã xuất khẩu được nước nhập khẩu phê duyệt, với tổng diện tích hơn 45.400 ha và 380 mã số cơ sở đóng gói.
Ngành công nghệ sinh học của Lâm Đồng được các đối tác nước ngoài đánh giá xếp hàng đầu trong khu vực Đông Nam Á; mỗi năm, các cơ sở nuôi cấy mô cung ứng hơn 69 triệu cây giống, trong đó xuất khẩu hơn 35 triệu cây. Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt Phan Thanh Sang nhận định: “Với khí hậu ôn hòa, nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu, thị trường xuất khẩu và nội địa có tiềm năng lớn cho nên sản xuất nuôi cấy mô cây hoa, lá trang trí dự báo còn nhiều dư địa”.
Nông sản Lâm Đồng đã chinh phục các thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Liên minh châu Âu (EU)... Đồng chí Vũ Đình Cường nhấn mạnh: “Thành công của nông nghiệp Lâm Đồng đến từ cách tiếp cận đúng đắn: Lấy doanh nghiệp làm nòng cốt, khoa học-công nghệ là nền tảng và nông dân là trung tâm, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang hiện đại một cách mạnh mẽ. Đây là nền tảng để địa phương tham gia sâu hơn chuỗi cung ứng nông sản khu vực và quốc tế”.
Bảo đảm tiêu chuẩn xanh và quản trị
Nhiều nông sản chủ lực của Lâm Đồng như cà-phê, thanh long, sầu riêng... thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Tuy nhiên, giá trị gia tăng từ xuất khẩu còn thấp. Tại buổi làm việc với ngành thuế, hải quan mới đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mười cho rằng: Các sản phẩm chủ lực của tỉnh có sản lượng xuất khẩu lớn nhưng chủ yếu vẫn ở dạng thô hoặc qua khâu trung gian. Đây là nguyên nhân khiến lĩnh vực này đóng góp vào ngân sách còn khiêm tốn, chưa phản ánh đúng tiềm năng, lợi thế địa phương.
Giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp, chuyển mạnh từ sản xuất theo chuỗi cung ứng sang phát triển chuỗi giá trị ngành hàng. Toàn ngành khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân, lợi thế về diện tích và sản lượng là điều kiện cần. Song, giá trị mới của ngành nông nghiệp Lâm Đồng nằm ở khả năng tổ chức lại không gian sản xuất, kết nối vùng nguyên liệu với hạ tầng chế biến, mã số vùng trồng, tiêu chuẩn xanh và quản trị tài nguyên. “Lâm Đồng cần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông sản sang kinh tế nông nghiệp; từ bán nguyên liệu sang chế biến sâu; từ lợi thế tự nhiên sang lợi thế tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường”, ông Tân nhấn mạnh.
Hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản, năm 2025, Công ty cổ phần Viên Sơn xuất khẩu 5.534 tấn sản phẩm, trong đó 4.752 tấn là hàng chế biến, còn lại là hàng sơ chế. Từ thực tế sản xuất, doanh nghiệp xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được đưa vào toàn bộ chuỗi giá trị; đồng thời duy trì các hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm kiểm soát toàn bộ chuỗi sản xuất. Giám đốc Công ty Nguyễn Duy Đa cho rằng: “Để nông sản Lâm Đồng đi xa hơn trên thị trường quốc tế, cần bảo đảm vùng nguyên liệu được kiểm soát, sản phẩm có truy xuất, nhà máy đáp ứng tiêu chuẩn, năng lượng được sử dụng hiệu quả và dữ liệu được quản trị xuyên suốt”.
Một mô hình khác cho thấy vai trò của công nghệ ngay từ đầu là Công ty TNHH công nghệ sinh học F1. Doanh nghiệp có đội ngũ kỹ sư công nghệ sinh học trình độ cao; đầu tư phòng thí nghiệm quy mô công nghiệp. Mỗi năm sản xuất 8-10 triệu cây giống, trong đó hơn 80% xuất khẩu sang châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản. Đây là mô hình tham khảo trong quá trình xây dựng “hộ chiếu xanh” cho nông sản Lâm Đồng.
“Hộ chiếu xanh” là tổng hòa của chất lượng, tiêu chuẩn, công nghệ, môi trường, truy xuất nguồn gốc và quản trị. Đây là nền tảng để nông sản chủ lực Lâm Đồng tiến sâu hơn vào các thị trường quốc tế và chuỗi giá trị toàn cầu.
