Đầu tư công thúc đẩy tăng trưởng

Tình trạng chậm giải ngân đầu tư công kéo dài nhiều năm dù đã có chuyển biến đáng kể, nhưng vẫn gây áp lực cho năm 2025 khi đây là năm cuối thực hiện kế hoạch trung hạn giai đoạn 2020-2025 và cũng là năm tăng tốc, bứt phá, tạo tiền đề, nền tảng vững chắc để Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Công nhân đang gấp rút lắp dựng khung thép mái khu trung tâm sân bay Long Thành. Ảnh: AGP
Công nhân đang gấp rút lắp dựng khung thép mái khu trung tâm sân bay Long Thành. Ảnh: AGP

Đầu tư công dàn trải, phân tán, lãng phí

Hiện nay, đầu tư công chiếm khoảng 68% GDP, bằng 1/4 tổng số vốn đầu tư xã hội. Đầu tư công thông thường được tăng thêm trong thời kỳ khủng hoảng, kinh tế suy giảm. Vì thế, đầu tư công luôn là động lực tăng trưởng, là loại đầu tư kích thích thêm, thu hút thêm đầu tư từ tư nhân.

Nhiệm vụ của đầu tư công thông thường là tập trung phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Từ đó, tạo ra tiềm năng tăng trưởng lâu dài cho nền kinh tế.

Ở nước ta đầu tư công luôn có vai trò quan trọng. Thực tế, khoảng chục năm nay, Chính phủ luôn quan tâm đến giải ngân vốn đầu tư công. Thời gian qua cũng có nhiều thay đổi trong pháp luật quản lý đầu tư công, như những năm gần đây, Chính phủ thành lập 6 tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công… Điều này thể hiện rõ tầm quan trọng của nguồn vốn này đối với nền kinh tế.

Thế nhưng, chưa năm nào giải ngân vốn đầu tư công hết kế hoạch Thủ tướng giao. Việc thực hiện vẫn còn gặp những điểm nghẽn, dù đã dần được khắc phục.

Nói thẳng lý do, TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, đầu tư công đang dàn trải, phân tán, lãng phí… dẫn đến kém hiệu quả.

Phân tán ở chỗ, có quá nhiều dự án. Trước đây, hơn 10.000 dự án, sau đó cắt giảm còn 5.000 dự án, hiện nay còn khoảng 3.000 dự án đầu tư công. Số dự án nhiều dẫn đến tính dàn trải. Dàn trải ở mọi cấp, ngành. Gần như tất cả các tổ chức ở trung ương đều có thể làm cơ quan chủ quản đầu tư, theo kiểu, nếu xây dựng kế hoạch sẽ có thể nhận được vốn đầu tư công… Điều này cho thấy, khi phân bổ vốn đầu tư thì yếu tố hiệu quả không phải yếu tố đầu tiên.

"Hiện có quá nhiều cơ quan được quyền xin vốn đầu tư công và tham gia vào thẩm định, chấp thuận dự án từ trung ương cho đến địa phương. Khi có quá nhiều dự án, trong khi vốn không nhiều, tiêu chí lựa chọn không rõ ràng… thì việc một số dự án bị kéo dài là không tránh khỏi", ông Cung nói.

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác như, giải phóng mặt bằng; thiếu nguyên liệu; giá cả thay đổi, nhưng trong dự án không điều chỉnh linh hoạt khiến các nhà thầu càng làm càng lỗ… Đặc biệt, có hiện tượng nhà thầu không đủ năng lực.

Cần làm khác, nghĩ khác

Kế hoạch đầu tư công năm 2025 được Chính phủ dự kiến ở mức hơn 790.000 tỷ đồng, một con số khá lớn. Kế hoạch này sẽ đặt áp lực lên công tác giải ngân vốn đầu tư công trong năm nay.

Năm 2025 là năm cuối của Kế hoạch đầu tư trung hạn 2021-2025, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, năm nay, các dự án đã hoàn thiện thủ tục đầu tư sẽ bước vào giai đoạn nước rút hoàn thành. Do đó, sẽ đóng góp ngay cho tăng trưởng và mở ra không gian phát triển mới cho các vùng, các địa phương.

Tuy vậy, để đạt được thành quả này, đòi hỏi cần có những giải pháp, cách làm mới nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn để đẩy nhanh giải ngân đầu tư công.

"Với năm 2025, yêu cầu được đặt ra là cần có giải pháp cụ thể, hiệu quả để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm", Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh góp ý.

Theo ông Thanh, để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm, chuyện sớm phân bổ chi tiết cho các chương trình, dự án là điều quan trọng. Ở góc độ khác, việc nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án cũng là điều kiện tiên quyết để ngay khi có vốn, dự án có thể được đưa vào thực hiện, giải ngân, không để tình trạng "vốn chờ dự án" như lâu nay.

Từ phân tích những vướng mắc, TS Nguyễn Đình Cung nhắc lại câu nói của Tổng Bí thư Tô Lâm rằng, "thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn", bởi điều này đúng với Luật Đầu tư công. Ông Cung cho rằng, chúng ta phải gỡ trên 2 phương diện. Một là gỡ về luật pháp, hai là cách thức tổ chức thực hiện luật pháp.

Về việc tổ chức thực hiện luật pháp, ông Cung nhấn mạnh: Đầu tư công không phải công cụ giải quyết công bằng xã hội, mà là công cụ thực hiện phát triển xã hội, tức là thúc đẩy phát triển, tạo điều kiện phát triển… Cho nên, đầu tư công phải nhấn mạnh đến hiệu quả và sức lan tỏa của từng dự án đối với phát triển chung.

"Rõ ràng không phải ai cũng cần đầu tư công, không phải tổ chức nào cũng có quyền là cơ quan chủ quản dự án đầu tư công. Được hiểu là, hội nhà văn, nhà thơ, các tổ chức công đoàn… không phải là tổ chức có thể thường xuyên nhận vốn đầu tư công và dự án đầu tư công. Như vậy, giải pháp đầu tiên là xác định rõ ưu tiên trong từng thời kỳ. Thí dụ, đây là thời điểm chúng ta ưu tiên đầu tư công vào phát triển hạ tầng. Mỗi thời kỳ sẽ xác định một vài lĩnh vực ưu tiên và chỉ tập trung vào đấy. Dự án cũng phải ưu tiên. Tức là sắp xếp dự án ưu tiên trong lĩnh vực ưu tiên, dự án trọng điểm trong lĩnh vực trọng điểm. Khi đã tập trung vốn rồi thì phải dồn lực thực hiện thật nhanh", ông Cung nêu ý kiến.

Còn về việc gỡ vướng mắc về luật pháp, năm 2024, Luật Đầu tư công (sửa đổi) cũng đã được Quốc hội khóa XV thông qua nhằm tạo sự chuyển biến tích cực trong năm tới. Theo đó, Luật Đầu tư công (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025, gồm 7 Chương, 103 Điều với rất nhiều nội dung mang tính đột phá. Trong đó, có chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh hơn, cải cách thủ tục đầu tư, cũng như công tác chuẩn bị đầu tư...

Cụ thể, vốn đầu tư sau khi được các bộ, ngành, địa phương trình lên sẽ giao danh mục về cho địa phương quyết định làm; địa phương được điều chỉnh từ dự án này sang dự án khác, không phải trình lên trên, miễn là không vượt tổng mức vốn giao cho địa phương…

Kỳ vọng những điểm mới này sẽ giải quyết được một số vướng mắc, tồn đọng trong quá khứ, từ đó tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công trong năm 2025.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, giải ngân vốn ngân sách nhà nước (NSNN) kế hoạch các năm trước kéo dài sang năm 2024 từ đầu năm đến ngày 31/12/2024 là hơn 38.605 tỷ đồng, đạt 67,38% kế hoạch; ước giải ngân vốn kế hoạch năm 2024 là hơn 529.632 tỷ đồng, đạt 70,24% kế hoạch, đạt 77,55% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2023 đạt 73,5% kế hoạch và đạt 81,87% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Kết quả, trong 12 tháng của năm 2024, có 16/46 bộ, cơ quan trung ương và 37 địa phương có tỷ lệ ước giải ngân so với tổng kế hoạch đạt trên mức bình quân chung của cả nước.

Có thể bạn quan tâm

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Thực hành nghề cơ khí tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Mở quyền tự chủ, nâng chất lượng nguồn tuyển

Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 3/11/2026, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo chủ động hơn trong xác định quy mô, phương thức tuyển sinh, đồng thời giảm thủ tục cho người học. Quyền tự chủ được mở rộng cũng đặt ra yêu cầu các trường nâng chất lượng đào tạo, để tuyển sinh không chỉ đủ về số lượng mà còn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý an toàn thực phẩm phải gắn với một đầu mối rõ ràng.

Quản lý sát hơn từ cơ sở

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đang được sửa đổi theo hướng chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm, dựa trên nguy cơ và tăng hậu kiểm. Cùng với phân cấp, dự thảo đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với chính quyền cơ sở, bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một trạm xăng tại Pháp phải đóng cửa do thiếu nhiên liệu. Ảnh: SKYNEWS

Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu

Nguồn cung nhiên liệu tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài và các cơ sở năng lượng tại Trung Đông tiếp tục bị tấn công.

Giá nhiên liệu tại châu Âu tăng cao do xung đột tại Trung Đông và Ukraine. Ảnh: MARKET WATCH

Châu Âu ứng phó giá năng lượng leo thang

Châu Âu đang triển khai hàng loạt biện pháp như trợ cấp, giảm thuế nhiên liệu và điều chỉnh chính sách năng lượng nhằm hạn chế tác động của giá xăng, dầu diesel tăng cao trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng từ các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine.

IELTS vẫn có giá trị trong tuyển sinh, nhưng không còn mặc nhiên trở thành một điểm cộng thêm vào kết quả xét tuyển. Ảnh: NAM HẢI

Thay đổi cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ

Đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh. Tuy nhiên, cách hiểu “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là chưa chính xác. Điều được đề xuất thay đổi là cách thức ghi nhận chứng chỉ, nhằm đưa năng lực ngoại ngữ về đúng vị trí trong đánh giá đầu vào đại học.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Chảo lửa” Trung Đông chưa yên bình

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, trong khi Eo biển Bab al-Mandab của Yemen cũng chứng kiến các cuộc giao tranh đẫm máu giữa lực lượng Houthi và quân đội Chính phủ Yemen. Những động thái trên thực địa cho thấy triển vọng hòa bình ở chảo lửa Trung Đông vẫn còn xa vời.

Cử tri Nga đi bỏ phiếu trong Ngày Bầu cử thống nhất. Ảnh: THE MOSCOW TIMES

Nga bầu cử Duma Quốc gia khoá mới

Từ ngày 18 đến 20/9, cử tri Nga bỏ phiếu bầu Duma Quốc gia (Hạ viện) khóa 9, đồng thời bầu Hội đồng lập pháp và các thống đốc khu vực. Với quy mô lớn và phạm vi rộng, kỳ bầu cử lần này là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, tác động tới cả cơ quan lập pháp liên bang và các cơ quan quyền lực ở địa phương trên khắp nước Nga.

Chụp chẩn đoán hình ảnh tại Bệnh viện K. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng BHYT, tăng cơ hội phát hiện sớm ung thư

Bộ Y tế đang đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó đưa khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 bệnh ung thư vào lộ trình được quỹ thanh toán. Chính sách nếu được ban hành sẽ mở thêm cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh, đồng thời đặt ra yêu cầu tính toán chặt chẽ để vừa mở rộng quyền lợi, vừa bảo đảm cân đối Quỹ BHYT.

Du khách thích thú với tour du lịch miền tây. Ảnh: NAM HẢI

Khách đông chưa đủ

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển du lịch từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đây cũng là dư địa để Việt Nam thu hút khách chi tiêu cao, phát triển sản phẩm đặc sắc và nâng hiệu quả kinh tế từ du lịch.

Việt Nam vẫn đang thiếu nhân lực chất lượng cao làm việc trong ngành hàng không. Ảnh: KHIẾU MINH

Nghị quyết 71 mở đường cho nhân lực công nghệ

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, một trong những chuyển động rõ nét là giáo dục đại học đang được đặt gần hơn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Người lao động kê khai hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Siết trách nhiệm với nợ bảo hiểm

Từ việc cơ quan kiểm sát khởi kiện, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 12 (Hà Nội) vừa xét xử vụ án yêu cầu một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho thấy, công tác xử lý tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đang có thêm một công cụ pháp lý mới.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Ảnh: MIRAGE NEWS

EU trước thách thức từ biến đổi khí hậu

Thời tiết cực đoan ngày càng gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế, cơ sở hạ tầng và đời sống tại châu Âu, trong khi những tranh cãi và chia rẽ chính trị đang làm chậm nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một cuộc họp thường niên của IMF về kinh tế toàn cầu. Ảnh: GLOBAL TIMES

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều thách thức

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau sáu tháng xung đột tại Trung Đông, nhưng ít ổn định do xung đột địa - chính trị, giá năng lượng biến động mạnh, nợ công và lạm phát tăng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT mở rộng đáng kể quyền lợi người bệnh.

Bài toán giữ Quỹ bảo hiểm y tế bền vững

Quyền lợi càng được mở rộng, yêu cầu bảo đảm an toàn, cân đối và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) càng cấp thiết. Yêu cầu này đặt ra khi chính sách BHYT đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thay đổi theo hướng mở rộng quyền lợi, tạo thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế và giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, bệnh tật.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.