Đặt nền dữ liệu cho chu kỳ phát triển kinh tế tiếp theo

Từ hộ kinh doanh đến doanh nghiệp lớn, từ sản xuất truyền thống đến kinh doanh số, tất cả đều được “điểm danh” trong Tổng điều tra kinh tế năm 2026. Dữ liệu thu thập sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho hoạch định chính sách và điều hành kinh tế giai đoạn mới.

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể là đối tượng được mở rộng thu thập thông tin điều tra. Ảnh: NAM NGUYỄN
Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể là đối tượng được mở rộng thu thập thông tin điều tra. Ảnh: NAM NGUYỄN

chức lễ ra quân Tổng điều tra kinh tế năm 2026, mở màn cuộc điều tra kinh tế quy mô toàn quốc, phục vụ hoạch định chính sách trong giai đoạn mới.

Bao phủ toàn bộ các thành phần kinh tế

Phát biểu ý kiến tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Thống kê cho biết, cuộc điều tra lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi được triển khai trong năm đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội (KTXH) trong 5 năm 2026 - 2030. Cuộc điều tra bao phủ toàn bộ các thành phần kinh tế, từ tập đoàn, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội đến các cơ sở kinh doanh cá thể, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của kỳ điều tra lần này là việc đổi mới toàn diện phương pháp thu thập thông tin, với việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tất cả các khâu, qua đó nâng cao chất lượng và tính kịp thời của số liệu, đáp ứng yêu cầu thông tin trong bối cảnh mới.

Cụ thể, phạm vi thu thập được mở rộng đối với tổ hợp tác và cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể có hoạt động kinh doanh trực tuyến là những nhóm đối tượng trước đây chưa được điều tra đầy đủ. Nội dung điều tra cũng được cập nhật, bổ sung nhằm phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Công tác lập bảng kê các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể đã được triển khai sớm từ tháng 10/2025, trước thời điểm thu thập thông tin chính thức vào tháng 1/2026. Việc làm này giúp bảo đảm “đếm đủ”, phân loại đúng theo ngành kinh tế, đặc biệt đối với khu vực kinh tế cá thể vốn có nhiều biến động.

Công nghệ thông tin được triển khai đồng bộ trong toàn bộ quy trình, từ khâu chuẩn bị, thu thập, kiểm tra, giám sát đến xử lý và nghiệm thu dữ liệu. Công tác chỉ đạo, điều hành cũng được thực hiện trên môi trường số. Hai ứng dụng công nghệ mới được đưa vào sử dụng là trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác định mã ngành và bản đồ số kết nối dữ liệu định vị vệ tinh, cho phép theo dõi hoạt động thu thập thông tin theo thời gian thực tại địa bàn.

“Ngay từ cuối năm 2024, toàn ngành thống kê đã chủ động, bài bản chuẩn bị cho Tổng điều tra kinh tế năm 2026, từ việc kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp, tuyển chọn và tập huấn đội ngũ điều tra viên đến ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong thu thập thông tin, nhằm bảo đảm cuộc điều tra được triển khai đồng bộ, chính xác và hiệu quả trên phạm vi cả nước”.

Từ băn khoăn đến đồng thuận

Chị Nguyễn Lan Anh, chủ hộ kinh doanh cà-phê (phường Hồng Bàng, TP Hải Phòng) cho biết, ban đầu khi nghe đến “điều tra”, không ít người dân còn băn khoăn về thủ tục, thời gian thực hiện cũng như việc sử dụng các thông tin được cung cấp. Tuy nhiên, khi điều tra viên thống kê trực tiếp đến cơ sở hướng dẫn, giải thích cụ thể, những lo lắng dần được tháo gỡ. Việc lập bảng kê và tham gia điều tra không phải là làm cho riêng ai, mà để phản ánh đúng thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh của chính mình và của nền kinh tế.

Không riêng chị Lan Anh, nhiều hộ kinh doanh cho biết, việc tham gia Tổng điều tra giúp họ hiểu rõ hơn vai trò của dữ liệu thống kê trong việc xây dựng chính sách, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh.

Chị Trần Thị Mỹ Linh, hộ kinh doanh chăn ga gối, nhìn nhận đây là cuộc điều tra có ý nghĩa quan trọng khi thu thập những thông tin toàn diện, phản ánh sát thực trạng hoạt động của các cơ sở kinh tế. Những số liệu này không chỉ cho thấy bức tranh kinh tế hiện nay mà còn là căn cứ để Nhà nước xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế - xã hội, tạo môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch và bền vững hơn.

“Chúng tôi sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với lực lượng điều tra viên, thực hiện đầy đủ trách nhiệm cung cấp thông tin theo đúng quy định, đồng thời mong các cấp, các ngành tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia hiệu quả”, chị Mỹ Linh bày tỏ.

Theo chị Đỗ Thu Huyền, điều tra viên phường Hồng Bàng, nhiều hộ kinh doanh ban đầu còn tâm lý e ngại, lo lắng việc kê khai sẽ phức tạp, tốn thời gian hoặc nhầm lẫn với hoạt động thanh tra, kiểm tra. Có những cơ sở phải đến vài lần, vừa tranh thủ lúc họ rảnh, vừa kiên nhẫn giải thích thì họ mới yên tâm hợp tác.

Bên cạnh việc trực tiếp phỏng vấn, điều tra viên còn hướng dẫn các cơ sở kê khai thông tin trên phiếu điện tử, hỗ trợ xử lý những nội dung còn vướng mắc để bảo đảm dữ liệu được cung cấp đầy đủ, chính xác và thống nhất. Khi người dân hiểu và hợp tác, việc thu thập thông tin cũng thuận lợi hơn rất nhiều, chất lượng số liệu vì thế cũng được nâng lên.

Nguồn dữ liệu quan trọng

Theo Cục trưởng Thống kê, kết quả điều tra cũng là nguồn dữ liệu quan trọng để tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ chốt như tổng sản phẩm trong nước (GDP), tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) làm nền tảng cho việc xây dựng, điều chỉnh và đánh giá hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, dữ liệu được cập nhật sẽ góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hình thành dàn mẫu tổng thể cho các cuộc điều tra chọn mẫu trong tương lai, qua đó nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác thống kê. Với độ tin cậy cao và phạm vi bao phủ rộng, dữ liệu từ cuộc điều tra còn là căn cứ quan trọng để đánh giá việc thực hiện các chương trình, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, phục vụ tốt hơn công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách trong giai đoạn tới.

Về phía địa phương, ông Lê Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng cho rằng, dữ liệu thu thập được cũng giúp chính quyền các cấp có cái nhìn đầy đủ, toàn diện về quy mô, cơ cấu và hiệu quả hoạt động của các cơ sở kinh tế. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, xây dựng các chính sách mang tính tổng thể, dài hạn, cũng như biên soạn chính xác các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu, trong đó có GRDP.

Thông tin về phân bố ngành nghề còn hỗ trợ địa phương xây dựng quy hoạch, xác định các ngành kinh tế mũi nhọn và khu vực trọng điểm cần ưu tiên nguồn lực đầu tư. Bên cạnh đó, dữ liệu về mức độ ứng dụng công nghệ và điều kiện sản xuất, kinh doanh giúp chính quyền cấp tỉnh nhận diện rõ những rào cản đang tồn tại, từ đó có giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều hành.

Ở cấp cơ sở, số liệu được tổng hợp chi tiết đến từng xã, phường, trở thành công cụ quan trọng để chính quyền địa phương thực hiện tốt vai trò quản lý hành chính và hỗ trợ phát triển kinh tế trên địa bàn. Thông tin về số lượng, quy mô và kết quả hoạt động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh giúp quản lý thu ngân sách minh bạch, phân bổ hạ tầng và dịch vụ công hợp lý, đồng thời nhận diện đúng các nhóm đối tượng cần hỗ trợ và kiểm soát rủi ro kinh tế theo hướng có trọng tâm.

“Cuộc điều tra là công cụ bảo đảm dòng chảy thông tin thông suốt giữa các cấp quản lý: Cấp tỉnh có dữ liệu tổng thể để hoạch định chiến lược phát triển, trong khi cấp xã có dữ liệu đủ chi tiết để quản lý địa bàn và thực thi chính sách dựa trên thực tiễn”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng khẳng định.

Tổng điều tra kinh tế là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia được quy định trong Luật Thống kê, thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Tổng điều tra kinh tế đã được tiến hành sáu lần, năm 2026 là cuộc Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 tại Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Thực hành nghề cơ khí tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Mở quyền tự chủ, nâng chất lượng nguồn tuyển

Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 3/11/2026, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo chủ động hơn trong xác định quy mô, phương thức tuyển sinh, đồng thời giảm thủ tục cho người học. Quyền tự chủ được mở rộng cũng đặt ra yêu cầu các trường nâng chất lượng đào tạo, để tuyển sinh không chỉ đủ về số lượng mà còn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý an toàn thực phẩm phải gắn với một đầu mối rõ ràng.

Quản lý sát hơn từ cơ sở

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đang được sửa đổi theo hướng chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm, dựa trên nguy cơ và tăng hậu kiểm. Cùng với phân cấp, dự thảo đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với chính quyền cơ sở, bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một trạm xăng tại Pháp phải đóng cửa do thiếu nhiên liệu. Ảnh: SKYNEWS

Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu

Nguồn cung nhiên liệu tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài và các cơ sở năng lượng tại Trung Đông tiếp tục bị tấn công.

Giá nhiên liệu tại châu Âu tăng cao do xung đột tại Trung Đông và Ukraine. Ảnh: MARKET WATCH

Châu Âu ứng phó giá năng lượng leo thang

Châu Âu đang triển khai hàng loạt biện pháp như trợ cấp, giảm thuế nhiên liệu và điều chỉnh chính sách năng lượng nhằm hạn chế tác động của giá xăng, dầu diesel tăng cao trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng từ các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine.

IELTS vẫn có giá trị trong tuyển sinh, nhưng không còn mặc nhiên trở thành một điểm cộng thêm vào kết quả xét tuyển. Ảnh: NAM HẢI

Thay đổi cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ

Đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh. Tuy nhiên, cách hiểu “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là chưa chính xác. Điều được đề xuất thay đổi là cách thức ghi nhận chứng chỉ, nhằm đưa năng lực ngoại ngữ về đúng vị trí trong đánh giá đầu vào đại học.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Chảo lửa” Trung Đông chưa yên bình

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, trong khi Eo biển Bab al-Mandab của Yemen cũng chứng kiến các cuộc giao tranh đẫm máu giữa lực lượng Houthi và quân đội Chính phủ Yemen. Những động thái trên thực địa cho thấy triển vọng hòa bình ở chảo lửa Trung Đông vẫn còn xa vời.

Cử tri Nga đi bỏ phiếu trong Ngày Bầu cử thống nhất. Ảnh: THE MOSCOW TIMES

Nga bầu cử Duma Quốc gia khoá mới

Từ ngày 18 đến 20/9, cử tri Nga bỏ phiếu bầu Duma Quốc gia (Hạ viện) khóa 9, đồng thời bầu Hội đồng lập pháp và các thống đốc khu vực. Với quy mô lớn và phạm vi rộng, kỳ bầu cử lần này là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, tác động tới cả cơ quan lập pháp liên bang và các cơ quan quyền lực ở địa phương trên khắp nước Nga.

Chụp chẩn đoán hình ảnh tại Bệnh viện K. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng BHYT, tăng cơ hội phát hiện sớm ung thư

Bộ Y tế đang đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó đưa khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 bệnh ung thư vào lộ trình được quỹ thanh toán. Chính sách nếu được ban hành sẽ mở thêm cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh, đồng thời đặt ra yêu cầu tính toán chặt chẽ để vừa mở rộng quyền lợi, vừa bảo đảm cân đối Quỹ BHYT.

Du khách thích thú với tour du lịch miền tây. Ảnh: NAM HẢI

Khách đông chưa đủ

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển du lịch từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đây cũng là dư địa để Việt Nam thu hút khách chi tiêu cao, phát triển sản phẩm đặc sắc và nâng hiệu quả kinh tế từ du lịch.

Việt Nam vẫn đang thiếu nhân lực chất lượng cao làm việc trong ngành hàng không. Ảnh: KHIẾU MINH

Nghị quyết 71 mở đường cho nhân lực công nghệ

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, một trong những chuyển động rõ nét là giáo dục đại học đang được đặt gần hơn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Người lao động kê khai hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Siết trách nhiệm với nợ bảo hiểm

Từ việc cơ quan kiểm sát khởi kiện, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 12 (Hà Nội) vừa xét xử vụ án yêu cầu một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho thấy, công tác xử lý tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đang có thêm một công cụ pháp lý mới.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Ảnh: MIRAGE NEWS

EU trước thách thức từ biến đổi khí hậu

Thời tiết cực đoan ngày càng gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế, cơ sở hạ tầng và đời sống tại châu Âu, trong khi những tranh cãi và chia rẽ chính trị đang làm chậm nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một cuộc họp thường niên của IMF về kinh tế toàn cầu. Ảnh: GLOBAL TIMES

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều thách thức

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau sáu tháng xung đột tại Trung Đông, nhưng ít ổn định do xung đột địa - chính trị, giá năng lượng biến động mạnh, nợ công và lạm phát tăng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT mở rộng đáng kể quyền lợi người bệnh.

Bài toán giữ Quỹ bảo hiểm y tế bền vững

Quyền lợi càng được mở rộng, yêu cầu bảo đảm an toàn, cân đối và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) càng cấp thiết. Yêu cầu này đặt ra khi chính sách BHYT đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thay đổi theo hướng mở rộng quyền lợi, tạo thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế và giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, bệnh tật.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.