chức lễ ra quân Tổng điều tra kinh tế năm 2026, mở màn cuộc điều tra kinh tế quy mô toàn quốc, phục vụ hoạch định chính sách trong giai đoạn mới.
Bao phủ toàn bộ các thành phần kinh tế
Phát biểu ý kiến tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Thống kê cho biết, cuộc điều tra lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi được triển khai trong năm đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội (KTXH) trong 5 năm 2026 - 2030. Cuộc điều tra bao phủ toàn bộ các thành phần kinh tế, từ tập đoàn, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội đến các cơ sở kinh doanh cá thể, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng.
Một trong những điểm nhấn nổi bật của kỳ điều tra lần này là việc đổi mới toàn diện phương pháp thu thập thông tin, với việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tất cả các khâu, qua đó nâng cao chất lượng và tính kịp thời của số liệu, đáp ứng yêu cầu thông tin trong bối cảnh mới.
Cụ thể, phạm vi thu thập được mở rộng đối với tổ hợp tác và cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể có hoạt động kinh doanh trực tuyến là những nhóm đối tượng trước đây chưa được điều tra đầy đủ. Nội dung điều tra cũng được cập nhật, bổ sung nhằm phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Công tác lập bảng kê các cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể đã được triển khai sớm từ tháng 10/2025, trước thời điểm thu thập thông tin chính thức vào tháng 1/2026. Việc làm này giúp bảo đảm “đếm đủ”, phân loại đúng theo ngành kinh tế, đặc biệt đối với khu vực kinh tế cá thể vốn có nhiều biến động.
Công nghệ thông tin được triển khai đồng bộ trong toàn bộ quy trình, từ khâu chuẩn bị, thu thập, kiểm tra, giám sát đến xử lý và nghiệm thu dữ liệu. Công tác chỉ đạo, điều hành cũng được thực hiện trên môi trường số. Hai ứng dụng công nghệ mới được đưa vào sử dụng là trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác định mã ngành và bản đồ số kết nối dữ liệu định vị vệ tinh, cho phép theo dõi hoạt động thu thập thông tin theo thời gian thực tại địa bàn.
“Ngay từ cuối năm 2024, toàn ngành thống kê đã chủ động, bài bản chuẩn bị cho Tổng điều tra kinh tế năm 2026, từ việc kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp, tuyển chọn và tập huấn đội ngũ điều tra viên đến ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong thu thập thông tin, nhằm bảo đảm cuộc điều tra được triển khai đồng bộ, chính xác và hiệu quả trên phạm vi cả nước”.
Từ băn khoăn đến đồng thuận
Chị Nguyễn Lan Anh, chủ hộ kinh doanh cà-phê (phường Hồng Bàng, TP Hải Phòng) cho biết, ban đầu khi nghe đến “điều tra”, không ít người dân còn băn khoăn về thủ tục, thời gian thực hiện cũng như việc sử dụng các thông tin được cung cấp. Tuy nhiên, khi điều tra viên thống kê trực tiếp đến cơ sở hướng dẫn, giải thích cụ thể, những lo lắng dần được tháo gỡ. Việc lập bảng kê và tham gia điều tra không phải là làm cho riêng ai, mà để phản ánh đúng thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh của chính mình và của nền kinh tế.
Không riêng chị Lan Anh, nhiều hộ kinh doanh cho biết, việc tham gia Tổng điều tra giúp họ hiểu rõ hơn vai trò của dữ liệu thống kê trong việc xây dựng chính sách, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh.
Chị Trần Thị Mỹ Linh, hộ kinh doanh chăn ga gối, nhìn nhận đây là cuộc điều tra có ý nghĩa quan trọng khi thu thập những thông tin toàn diện, phản ánh sát thực trạng hoạt động của các cơ sở kinh tế. Những số liệu này không chỉ cho thấy bức tranh kinh tế hiện nay mà còn là căn cứ để Nhà nước xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế - xã hội, tạo môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch và bền vững hơn.
“Chúng tôi sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với lực lượng điều tra viên, thực hiện đầy đủ trách nhiệm cung cấp thông tin theo đúng quy định, đồng thời mong các cấp, các ngành tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia hiệu quả”, chị Mỹ Linh bày tỏ.
Theo chị Đỗ Thu Huyền, điều tra viên phường Hồng Bàng, nhiều hộ kinh doanh ban đầu còn tâm lý e ngại, lo lắng việc kê khai sẽ phức tạp, tốn thời gian hoặc nhầm lẫn với hoạt động thanh tra, kiểm tra. Có những cơ sở phải đến vài lần, vừa tranh thủ lúc họ rảnh, vừa kiên nhẫn giải thích thì họ mới yên tâm hợp tác.
Bên cạnh việc trực tiếp phỏng vấn, điều tra viên còn hướng dẫn các cơ sở kê khai thông tin trên phiếu điện tử, hỗ trợ xử lý những nội dung còn vướng mắc để bảo đảm dữ liệu được cung cấp đầy đủ, chính xác và thống nhất. Khi người dân hiểu và hợp tác, việc thu thập thông tin cũng thuận lợi hơn rất nhiều, chất lượng số liệu vì thế cũng được nâng lên.
Nguồn dữ liệu quan trọng
Theo Cục trưởng Thống kê, kết quả điều tra cũng là nguồn dữ liệu quan trọng để tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ chốt như tổng sản phẩm trong nước (GDP), tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) làm nền tảng cho việc xây dựng, điều chỉnh và đánh giá hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh đó, dữ liệu được cập nhật sẽ góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hình thành dàn mẫu tổng thể cho các cuộc điều tra chọn mẫu trong tương lai, qua đó nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác thống kê. Với độ tin cậy cao và phạm vi bao phủ rộng, dữ liệu từ cuộc điều tra còn là căn cứ quan trọng để đánh giá việc thực hiện các chương trình, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, phục vụ tốt hơn công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách trong giai đoạn tới.
Về phía địa phương, ông Lê Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng cho rằng, dữ liệu thu thập được cũng giúp chính quyền các cấp có cái nhìn đầy đủ, toàn diện về quy mô, cơ cấu và hiệu quả hoạt động của các cơ sở kinh tế. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, xây dựng các chính sách mang tính tổng thể, dài hạn, cũng như biên soạn chính xác các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu, trong đó có GRDP.
Thông tin về phân bố ngành nghề còn hỗ trợ địa phương xây dựng quy hoạch, xác định các ngành kinh tế mũi nhọn và khu vực trọng điểm cần ưu tiên nguồn lực đầu tư. Bên cạnh đó, dữ liệu về mức độ ứng dụng công nghệ và điều kiện sản xuất, kinh doanh giúp chính quyền cấp tỉnh nhận diện rõ những rào cản đang tồn tại, từ đó có giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều hành.
Ở cấp cơ sở, số liệu được tổng hợp chi tiết đến từng xã, phường, trở thành công cụ quan trọng để chính quyền địa phương thực hiện tốt vai trò quản lý hành chính và hỗ trợ phát triển kinh tế trên địa bàn. Thông tin về số lượng, quy mô và kết quả hoạt động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh giúp quản lý thu ngân sách minh bạch, phân bổ hạ tầng và dịch vụ công hợp lý, đồng thời nhận diện đúng các nhóm đối tượng cần hỗ trợ và kiểm soát rủi ro kinh tế theo hướng có trọng tâm.
“Cuộc điều tra là công cụ bảo đảm dòng chảy thông tin thông suốt giữa các cấp quản lý: Cấp tỉnh có dữ liệu tổng thể để hoạch định chiến lược phát triển, trong khi cấp xã có dữ liệu đủ chi tiết để quản lý địa bàn và thực thi chính sách dựa trên thực tiễn”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng khẳng định.
Tổng điều tra kinh tế là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia được quy định trong Luật Thống kê, thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Tổng điều tra kinh tế đã được tiến hành sáu lần, năm 2026 là cuộc Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 tại Việt Nam.
