Bình luận quốc tế

Đàm phán hạt nhân Iran - con đường chông gai

Iran đã ngắt kết nối một số camera do IAEA lắp đặt để giám sát các hoạt động hạt nhân của Tehran. Loạt động thái chỉ trích lẫn nhau giữa các bên đang khiến con đường nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran ngày càng chông gai.

Cờ của Iran trước trụ sở IAEA tại Vienna, Aó, năm 2021. (Ảnh: Reuters)
Cờ của Iran trước trụ sở IAEA tại Vienna, Aó, năm 2021. (Ảnh: Reuters)

I RAN vừa gỡ bỏ 27 camera giám sát tại các cơ sở hạt nhân, bất chấp lời cảnh báo của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) rằng, động thái của Tehran có thể phá hỏng các cuộc đàm phán đang được thúc đẩy nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân ký năm 2015 giữa Iran và các cường quốc với tên gọi Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA), vốn đang rơi vào bế tắc. Iran viện lý lẽ rằng, các camera bị ngắt kết nối không nằm trong thỏa thuận đã ký với IAEA và Tehran chỉ dừng một số biện pháp mang tính tự nguyện, trong khi vẫn tuân thủ đầy đủ mọi cam kết với IAEA.

Theo JCPOA ký năm 2015, nếu Iran thực hiện cam kết hạn chế các hoạt động hạt nhân thì sẽ được nới lỏng các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, từ năm 2019, Tehran bắt đầu giảm bớt các cam kết, nhằm đáp trả việc năm 2018, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Donald Trump (Đ.Trăm) đã rút Washington khỏi thỏa thuận và tái áp đặt trừng phạt nhằm vào Tehran. Tháng 4/2021, các bên nối lại các cuộc đàm phán tại Vienna của Áo nhằm hồi sinh JCPOA, hướng tới việc Mỹ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và Iran quay trở lại tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận. Song, các cuộc đàm phán gần đây đình trệ bởi không ghi nhận bước tiến nào, mà chỉ thấy lời qua tiếng lại giữa các bên.

Giới phân tích cho rằng, trên thực tế, nguồn cơn của động thái ngắt kết nối camera của Iran chính là việc hôm 8/6, Hội đồng Thống đốc IAEA gồm 35 thành viên đã thông qua nghị quyết chỉ trích Iran thiếu hợp tác với cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc. Trong một báo cáo, cơ quan giám sát hạt nhân này cho rằng, Iran đã không giải đáp được những nghi vấn về vật liệu hạt nhân được tìm thấy tại một số cơ sở không nằm trong danh sách mà Iran công bố trước đó. Đây cũng là lần đầu kể từ tháng 6/2020, IAEA ra nghị quyết chỉ trích Iran. Nghị quyết lần này do Mỹ, Anh, Pháp và Đức đề xuất, trong khi Nga và Trung Quốc bỏ phiếu phản đối.

Đáp trả nghị quyết của IAEA, Tổ chức Năng lượng nguyên tử của Iran khẳng định, Tehran vẫn tiếp tục tuân thủ thỏa thuận an toàn với IAEA, song cảnh báo về những phản ứng “kiên quyết và tương xứng”. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh (X.Kha-típ-da-đê) nhấn mạnh, những bên khởi xướng nghị quyết nêu trên phải chịu trách nhiệm về hành động không mang tính xây dựng. Ngay sau tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cảnh báo đáp trả đã được Tehran thực hiện, đó chính là việc hàng chục camera giám sát các hoạt động hạt nhân bị ngắt kết nối.

Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi (R.Grô-xi) gọi động thái gỡ bỏ các camera giám sát của Iran là “đòn giáng mạnh” vào nỗ lực khôi phục thỏa thuận hạt nhân. Ông Grossi cho rằng, nếu không có các camera giám sát thì IAEA không thể kết luận chương trình hạt nhân của Iran có “hòa bình” như Tehran tuyên bố hay không. Thời gian các camera này bị ngắt kết nối càng lâu, càng không có lợi cho các cuộc đàm phán.

Trong một tuyên bố chung, chính phủ Đức, Anh và Pháp, vốn là ba nước tham gia ký JCPOA năm 2015 hối thúc Iran khẩn trương hoàn tất thỏa thuận đang đàm phán. Ba nước cho rằng, một thỏa thuận có tính khả thi được đưa ra bàn thảo từ tháng 3 vừa qua, song Iran không nắm bắt cơ hội ngoại giao để ký kết thỏa thuận.

Iran vẫn khẳng định mọi biện pháp mà nước này áp dụng về mặt kỹ thuật đều có thể đảo ngược. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Khatibzadeh nhấn mạnh rằng, Iran đang hướng tới một thỏa thuận thực chất, có khả năng vận hành và được các bên ký kết. Song, điều này chỉ có thể xảy ra khi Mỹ thay đổi cách tiếp cận và thái độ đàm phán.

IAEA cho biết, chỉ còn khoảng 3-4 tuần nữa là đến thời hạn chót mà các bên đặt ra để khôi phục thỏa thuận về vấn đề hạt nhân của Iran. Rõ ràng, trong lúc này, những hành động “cơm sôi bớt lửa” mới có thể thúc đẩy các bên tiến tới thỏa thuận. Lời qua tiếng lại, chỉ trích lẫn nhau sẽ chẳng dẫn tới đâu, bởi các vòng đàm phán không thể cứ kéo dài bất tận ■

ĐINH TRƯỜNG
 

Có thể bạn quan tâm

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.