Những cung đường chiến lược này không chỉ là mạch máu giao thông mà còn là hiện thực hóa tâm nguyện của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Phải biến khó khăn của địa hình thành lợi thế của hạ tầng, đưa Lạng Sơn, Cao Bằng trở thành những cực tăng trưởng mới, không để vùng biên viễn mãi là vùng trũng của giao thương”.
Những giọt mồ hôi "gác Tết" vì mạch máu giao thông
Trao đổi với một số công nhân đang làm việc tại công trình của Tập đoàn Đèo Cả, các anh chia sẻ: “Thú thực, nhìn bạn bè đăng ảnh sum họp gia đình, mình cũng chạnh lòng. Nhưng anh em ở đây đều xác định: mình vất vả một chút để mai này bà con đi lại thuận tiện, hàng hóa thông thương, cái nghèo sẽ lùi xa. Với chúng tôi, hoàn thành đúng tiến độ chính là món quà Tết ý nghĩa nhất gửi về quê nhà".
Lãnh đạo Tổng Công ty Lizen chia sẻ: “Địa hình khắc nghiệt, đá cứng và vực sâu, nhưng áp lực tiến độ mới là cái 'lạnh' nhất chúng tôi phải vượt qua. Làm xuyên Tết không chỉ là mệnh lệnh hành chính, mà là mệnh lệnh từ trái tim người thợ đường. Khi thấy những nhịp cầu cạn dần nối liền các vách núi, chúng tôi hiểu rằng mình đang góp phần tạc nên hình hài mới cho Tổ quốc".
Hy vọng của người dân vùng cao
Không giấu được sự xúc động khi chứng kiến tuyến cao tốc đang hình thành ngay trước cửa ngõ bản làng, người dân nơi đây bày tỏ niềm phấn khởi: “Đời chúng tôi đã đi bộ, đi ngựa qua cái đèo này từ thời trẻ, đường sá gập ghềnh khổ lắm. Giờ thấy cao tốc như con rồng uốn lượn qua núi, bà con mừng cái bụng vô cùng. Cảm ơn Đảng, Chính phủ và các chú công nhân đã làm việc xuyên đêm, xuyên Tết để con cháu sau này có đường đẹp mà đi học, đi làm giàu. Có con đường này, quả na Chi Lăng hay con vịt Thất Khê đi về xuôi nhanh hơn, dân bản ta sẽ hết nghèo thôi!”.
Chị Triệu Thị Hà, một hộ kinh doanh nhỏ tại Cao Bằng bày tỏ niềm tin mãnh liệt: “Chúng tôi mong ngóng tuyến Đồng Đăng-Trà Lĩnh từng ngày. Trước đây đi từ Cao Bằng xuống Hà Nội mất cả ngày trời, xe cộ vất vả. Nay thấy các đơn vị thi công quyết liệt thế này, chúng tôi tin rằng ngày thông tuyến không còn xa. Đó thực sự là 'con đường đổi đời' của người dân biên giới.”
Sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp
Lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng khẳng định, hai tuyến cao tốc này không chỉ là dự án giao thông mà là "chìa khóa" mở ra không gian phát triển kinh tế cửa ngõ phía Bắc. Địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, quyết liệt trong giải phóng mặt bằng để tạo "đường găng" sạch cho liên danh Đèo Cả-Lizen bứt tốc.
Sự phối hợp nhịp nhàng giữa Tập đoàn Đèo Cả và Tổng công ty cổ phần Lizen đã tạo nên thế trận thần tốc. Các đơn vị áp dụng công nghệ số trong quản lý và thi công hầm xuyên núi, biến trở ngại địa chất thành bài toán có lời giải bằng sự kiên trì và sáng tạo.
Với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, “ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương”, thi công “3 ca 4 kíp”, các nhà đầu tư và nhà thầu đã huy động hàng nghìn nhân sự, thiết bị, đạt sản lượng đáng kể, thông tuyến cục bộ lớn trên cả hai dự án. Công tác giải phóng mặt bằng đang được các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng quyết tâm giải quyết dứt điểm trong tháng 3/2026, với sự hỗ trợ an sinh xã hội từ nhà đầu tư.
Các đơn vị thi công cho biết, tinh thần "xuyên Tết, xuyên lễ" đã được cụ thể hóa bằng nhịp độ lao động khẩn trương trên khắp các công trường.
Tại Dự án cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng (tổng mức đầu tư 11.808 tỷ đồng), công tác thi công đang bước vào giai đoạn nước rút sau cột mốc thông tuyến ngày 19/12/2025. Với hơn 3.200 nhân sự và 1.200 máy móc triển khai trên 150 mũi thi công, dự án đã đạt 63% giá trị hợp đồng. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành vào ngày 30/9/2026, vượt tiến độ 3 tháng so với kế hoạch ban đầu, góp phần kết nối đồng bộ 3 cửa khẩu quốc tế quan trọng: Hữu Nghị, Cốc Nam và Tân Thanh.
Đối với Dự án cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh, dù đối mặt với địa hình hiểm trở và thiên tai khắc nghiệt trong năm 2025, liên danh nhà đầu tư do Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu đã thể hiện bản lĩnh "vượt nắng, thắng mưa", "3 ca 4 kíp". Khối lượng đào đắp kỷ lục gần 40 triệu m3 đã minh chứng cho sự quyết tâm của các đơn vị. Đến nay, giai đoạn 1 của dự án đạt 65% sản lượng. Đặc biệt, việc điều chỉnh thiết kế thi công đồng thời cả hai giai đoạn đã giúp tiết giảm chi phí hơn 500 tỷ đồng. Dự án phấn đấu hoàn thành đồng bộ và đưa vào khai thác trong tháng 12/2026, rút ngắn 12 tháng so với hợp đồng.
Tính đến thời điểm khảo sát, hai dự án đã thông tuyến cục bộ được 135/152 km. Để đảm bảo tiến độ "về đích" sớm, lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng đã cam kết trước Thủ tướng sẽ bàn giao toàn bộ mặt bằng còn vướng mắc ngay trong tháng 3/2026.
Song song với nhiệm vụ chuyên môn, công tác an sinh xã hội cũng được nhà đầu tư chú trọng. Tập đoàn Đèo Cả đã chủ động tạm ứng khoảng 80 tỷ đồng hỗ trợ người dân tái định cư, xây dựng trường học, trạm y tế và phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an địa phương đảm bảo an ninh trật tự trên công trường.
Kiến nghị các cơ chế đặc thù thúc đẩy hạ tầng giao thông
Tại buổi làm việc của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại xã Đông Khê, tỉnh Cao Bằng vào chiều ngày 20/2 (tức mùng 4 Tết Bính Ngọ), về tình hình thực hiện dự án cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng và Đồng Đăng-Trà Lĩnh, các nhà đầu tư cùng địa phương đã đề xuất Chính phủ xem xét một số giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn và cơ chế chính sách.
Về vốn đầu tư, các bên kiến nghị bổ sung vốn ngân sách Trung ương để nâng quy mô tuyến Hữu Nghị-Chi Lăng lên tối thiểu 4 làn xe hoàn chỉnh (có làn dừng xe khẩn cấp liên tục) và hỗ trợ phần vốn còn thiếu cho dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh nhằm nâng chuẩn nền đường từ 17m lên 22m, đảm bảo hiệu quả khai thác lâu dài và an toàn giao thông.
Cùng với đó, về cơ chế chính sách: sớm ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về đầu tư xây dựng trạm dừng nghỉ; xem xét quy định thưởng vượt tiến độ cho các dự án PPP nhằm bù đắp khó khăn khi huy động nhân lực, máy móc để rút ngắn tiến độ theo yêu cầu của cơ quan nhà nước; đồng thời hỗ trợ hoàn thuế VAT dựa trên các biên bản bàn giao mặt bằng đã ký kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và doanh nghiệp dự án.
Liên quan đến kết nối vùng: đề xuất đầu tư các tuyến nối cao tốc CT07 (Bắc Kạn-Cao Bằng) với CT10 (Đồng Đăng-Trà Lĩnh), kết nối trung tâm tỉnh Cao Bằng và các cửa khẩu quốc tế từ nguồn vốn ngân sách Trung ương, nhằm phát huy tối đa hiệu quả mạng lưới giao thông liên vùng, tăng cường giao thương biên giới và hội nhập kinh tế.
Ghi nhận các kiến nghị và biểu dương nỗ lực của các đơn vị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Lạng Sơn và Cao Bằng là hai tỉnh phên dậu của đất nước, nằm trong chủ trương phát triển hạ tầng chiến lược ở các vùng chiến lược của Đảng, Nhà nước. Thủ tướng Chính phủ đề nghị lấy cảm hứng, phát huy tinh thần của trận đánh Đông Khê năm 1950, phát động "Chiến dịch Đông Khê năm 2026" thực hiện 85 ngày đêm hoàn thành 2 tuyến cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh và Hữu Nghị-Chi Lăng đúng dịp kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nhà đầu tư, nhà thầu tiếp tục huy động lực lượng, máy móc, đồng thời huy động các nhà thầu phụ, doanh nghiệp địa phương tham gia dự án, vừa giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, vừa chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý giúp doanh nghiệp địa phương lớn lên. Đặc biệt, huy động lực lượng quân đội trên địa bàn tích cực tham gia các phần việc phù hợp, thực hiện chức năng "đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất".
Việc hoàn thành sớm các tuyến cao tốc vào ngày 19/5 năm nay không chỉ là nhiệm vụ phát triển hạ tầng, mà còn là đòn bẩy chiến lược để thúc đẩy kinh tế biên mậu, bảo đảm quốc phòng-an ninh và nâng cao đời sống nhân dân vùng căn cứ cách mạng.
