Cơ chế mới cho quản lý di tích quốc gia đặc biệt

Ngoài những di tích nổi tiếng nằm trong nội thành, Hà Nội còn có hàng loạt di tích quốc gia đặc biệt nằm rải rác ở các huyện mang những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, song nhiều di tích vẫn bị xâm phạm, xuống cấp ở mức độ khác nhau. Điều này đòi hỏi công tác quản lý cần được tăng cường.
Thủy đình động Hoàng Xá đang trong tình trạng sắp sập.
Thủy đình động Hoàng Xá đang trong tình trạng sắp sập.

Cách đây không lâu, những sai phạm trong tu bổ đình Chèm (phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm) đã gây xôn xao dư luận. Sau khi kiểm tra, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã kết luận việc tu bổ đã xảy ra ba sai phạm gồm: Chặt hạ cây đa ngoài cổng đình (trong dự án tu bổ không có nội dung này); một cổng phụ được xây bịt kín lại, chuyển cổng mới; tự ý gia cố móng lan-can.

Dự án tu bổ đình Chèm vốn được cấp phép và những sai phạm không lớn, trong đó, cây đa ngoài cổng đình là cây mới trồng, bộ rễ có ảnh hưởng đến các hạng mục di tích, song sự việc cho thấy những bất cập trong công tác quản lý di tích. Bởi đình Chèm là di tích nổi bật của Thủ đô, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt năm 2017. Trong đó, riêng tòa đại bái có kích thước lớn, được trang trí công phu, có kiến trúc tiêu biểu cho kiến trúc đình làng vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Hà Nội không chỉ đứng đầu cả nước về số lượng di tích nói chung, mà còn “đầu bảng” về số di tích quốc gia đặc biệt. Thành phố hiện quản lý hơn 20 Di tích quốc gia đặc biệt. Bên cạnh những địa danh đã trở thành địa chỉ du lịch nổi bật như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu-Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn…, Hà Nội còn có hàng loạt di tích quốc gia đặc biệt nằm rải rác ở các địa phương như: Chùa Tây Phương, đền Gióng, đền Sóc, đình Tây Đằng, đình Chèm, đình Tường Phiêu, đình So...

Tuy nhiên, việc quản lý những di tích này hiện còn không ít bất cập. Trước sự kiện xảy ra tại đình Chèm, Di tích quốc gia đặc biệt đền Gióng ở Phù Đổng (huyện Gia Lâm) cũng hai lần xảy ra sự cố, gồm việc Ban quản lý di tích tự ý đưa vào khuôn viên di tích một con ngựa đồng nặng hàng tấn, một bộ quần áo giáp sắt; một số cấu kiện gỗ mộc bị đem ra sơn phết. Theo phân cấp quản lý, thành phố chỉ trực tiếp quản lý 12 di tích, các di tích còn lại phân cấp cho các quận, huyện. Thực tế này đòi hỏi công tác quản lý phải thực hiện sát sao hơn trong trông nom, cũng như giám sát tu bổ.

Một vấn đề khác trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt là vấn đề lập quy hoạch. Theo Nghị định 166/2018/NĐ-CP quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh, việc lập quy hoạch là cơ sở để định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, trong đó có phương án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích của toàn khu vực quy hoạch; danh mục công trình cần bảo quản, tu bổ, phục hồi và mức độ bảo quản, tu bổ, phục hồi đối với từng công trình...

Quy hoạch cũng là cơ sở để phát huy giá trị di tích trong lĩnh vực du lịch; xác định chiều cao, mật độ xây dựng, định hướng kiến trúc trong không gian lập quy hoạch. Điều này là hết sức cần thiết với những di tích có diện tích trải rộng, có nhiều công trình dân sinh xen lẫn trong khu vực. Tuy nhiên, việc lập quy hoạch ở hầu hết Di tích quốc gia đặc biệt đều đang bị vướng ở mức độ khác nhau.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa-Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết: “Di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch năm 2019, nhưng hiện nay chưa lập được quy hoạch. Chúng tôi là đơn vị tự chủ kinh phí, nhưng việc lập quy hoạch lại vướng mắc ở Luật Quy hoạch, do yêu cầu của Luật là lấy kinh phí từ đầu tư công. Sau một thời gian dài khai thác, nhiều hạng mục của Văn Miếu-Quốc Tử Giám đã xuống cấp”.

Tương tự là Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương, việc lập quy hoạch cũng gặp nhiều vướng mắc về thủ tục, giấy tờ. Điều này dẫn đến không ít di tích quốc gia đặc biệt bị xuống cấp nhưng chậm triển khai tu bổ là khá phổ biến. Nghiêm trọng nhất là tại Di tích động Hoàng Xá (nằm trong quần thể Di tích quốc gia đặc biệt chùa Thầy và động Hoàng Xá).

Nơi đây có một tòa thủy đình nhiều lần xuất hiện trong những thước phim, những bức ảnh tiêu biểu cho văn hóa xứ Đoài, cho vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tòa thủy đình này luôn phải đóng cửa vì có nguy cơ bị sập nhiều năm nay mà chưa được tu bổ. Nhiều hạng mục của chùa Tây Phương (huyện Thạch Thất) cũng đang xuống cấp như cột kèo bị mối mọt, tượng gỗ bị bong tróc… Trong cuộc họp bàn về bảo vệ di tích mới đây, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Đỗ Đình Hồng nhấn mạnh: “Nếu cứ chờ xong quy hoạch làm cơ sở cho việc tu bổ, tôn tạo thì nhiều hạng mục di tích sẽ bị hư hại, thậm chí bị sập đổ.

Do đó, khi di tích xuống cấp, các đơn vị phụ trách trực tiếp phải khẩn trương báo cáo. Bởi việc cấp thiết là phải bảo vệ các yếu tố nguyên gốc. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội sẽ chịu trách nhiệm báo cáo, đề xuất với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho công tác này. Đối với các dự án tu bổ, tôn tạo đã được phê duyệt, cần ràng buộc trách nhiệm ngay cả với cơ quan giám sát, chứ không chỉ địa phương thực hiện”.

Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc nói chung, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Chử Xuân Dũng yêu cầu Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp các sở, ngành liên quan và địa phương tham mưu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc lập quy hoạch di tích quốc gia đặc biệt và các di tích trọng điểm trên địa bàn thành phố; ban hành hướng dẫn về việc lập hồ sơ, dự án, thực hiện việc trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định dự án, báo cáo kinh tế kỹ thuật đối với các di tích xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt; kết hợp tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động tu bổ, kịp thời ngăn chặn hiện tượng tu bổ trái phép.

Có thể bạn quan tâm

Tuyến metro Nhổn - ga Hà Nội đi vào vận hành (Ảnh VGP)

Nguồn cung nhà ở dịch chuyển theo các hành lang phát triển mới

Nguồn cung nhà ở của Hà Nội đang có sự chuyển dịch vị trí khi phạm vi phát triển đô thị dần mở rộng ra ngoài khu vực nội đô. Xu hướng này phản ánh định hướng phát triển dài hạn của Hà Nội theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm và tăng cường liên kết vùng được xác định trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Bài toán quản trị trường học quy mô lớn sau sắp xếp

Là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, Hà Nội đặt mục tiêu giảm hơn 50% đầu mối trường học, từ hơn 2.150 trường xuống còn 1.015 trường với tiêu chí giảm đầu mối, tăng nguồn lực phát triển.

Một tiết học của học sinh Trường trung học cơ sở Gia Thụy (phường Bồ Đề, Hà Nội).

Xây dựng lộ trình miễn phí sách giáo khoa

Thực hiện quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026 của Chính phủ, Thành phố Hà Nội đang tích cực xây dựng kế hoạch triển khai. Chính sách này sẽ giúp giảm chi phí cho các gia đình, tạo điều kiện để học sinh có điều kiện học tập tốt.

Thúc đẩy kinh tế thể thao

Những sự kiện thể thao thu hút lượng lớn vận động viên, huấn luyện viên và khán giả đang diễn ra với tần suất ngày một dày đặc hơn tại Hà Nội.

Một buổi đọc sách của các em nhỏ xã Liên Minh tại Thư viện Hạnh phúc.

Thư viện Hạnh phúc lan tỏa văn hóa đọc

Từ một không gian đọc sách miễn phí được thành lập tháng 7/2022 với 11 thành viên ban đầu, Thư viện Hạnh phúc tại xã Liên Minh (Hà Nội) do chị Trần Thị Ngọc Thúy và các thành viên sáng lập đã dần trở thành điểm sinh hoạt văn hóa.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm (Ảnh Ngọc Anh)

Xử lý nghiêm vi phạm an toàn cháy, nổ

Sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn Thành phố Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực khi đã giảm được hơn 35% số vụ cháy.

Khu nhà ở xã hội Ecohome 1, phường Đông Ngạc, Hà Nội (Ảnh ĐỖ TÂM)

Tiên phong kiến tạo quỹ nhà ở cho thuê

Phát triển quỹ nhà ở cho thuê là hướng đi căn cơ, dài hạn nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt chỗ ở hiện nay, đồng thời tạo sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển nhà ở của Thành phố Hà Nội.

Khách tham quan xem hoạt cảnh về đồng chí Trần Bình, một tấm gương ngời sáng về đạo đức cách mạng của người chiến sĩ Công an nhân dân trong khai mạc trưng bày tổ chức vào ngày 12/8.

“Tâm son, chí thép” của người chiến sĩ Công an nhân dân

Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công cũng chính là ngày lực lượng Công an nhân dân ra đời. 81 năm xây dựng, trưởng thành, các chiến sĩ công an đã có nhiều đóng góp và hy sinh vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng, phát triển đất nước và bình yên cuộc sống.

Phiên livestream quảng bá du lịch, các sản phẩm OCOP của xã Đoài Phương thu hút hơn 600 người xem trực tiếp.

Chuyển đổi số gắn với thực tiễn cơ sở

Thay vì phải đến cửa hàng, cầm tiền mặt để mua sắm như trước, nhiều người dân phường Xuân Phương (Hà Nội) giờ đây chỉ cần mở điện thoại, theo dõi một phiên livestream, lựa chọn sản phẩm, quét mã QR để thanh toán và nhận hàng ngay tại nhà.

Điểm trung chuyển đón, trả khách trên phố Bà Triệu (Ảnh TRÍ DŨNG)

Giải bài toán giao thông tĩnh cho Vùng phát thải thấp

Ban Đô thị Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã khảo sát về hệ thống các điểm trông giữ xe và việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh trên địa bàn thành phố. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm thực hiện Vùng phát thải thấp.

Lực lượng chức năng tham gia hộ đê hữu sông Cầu, địa bàn xã Đa Phúc, năm 2025 (Ảnh MINH ANH)

Tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai

Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dự báo tình hình thời tiết trên địa bàn Thành phố Hà Nội thời gian tới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan, khó lường. Thành phố đang chủ động, tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai.

Một tiết học của các em học sinh Trường trung học cơ sở Giảng Võ (phường Giảng Võ).

Sẵn sàng bước vào năm học mới

Năm học 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao đối với ngành giáo dục và đào tạo Thủ đô. Đây là năm học đầu tiên Hà Nội thực hiện sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ mới về chương trình giáo dục, chuyển đổi số...

Chú trọng đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thời gian qua, công tác đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo được các cấp, ngành Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thực hiện hiệu quả. Nhờ đó, thành phố đã giải quyết được nhiều việc mới, việc khó, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, góp phần quan trọng phát triển Thủ đô.

Phụ nữ xã Chuyên Mỹ thu gom phế liệu gây quỹ giúp đỡ người khó khăn.

Nhịp cầu gắn kết yêu thương

Biến phế liệu thành nguồn quỹ giúp đỡ người khó khăn, những mô hình “Biến rác thành tiền” ở nhiều địa phương của Hà Nội đồng thời còn tạo nên một giá trị bền vững hơn là hình thành thói quen sống xanh, khơi dậy tinh thần sẻ chia và vun đắp trách nhiệm cộng đồng từ những việc làm giản dị mỗi ngày.

Một buổi liên hoan tại lớp của các em học sinh trường Trung học cơ sở Thạch Bàn (phường Long Biên, Hà Nội).

Kiểm soát an toàn thực phẩm học đường bằng công nghệ

Từ năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội triển khai Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức bữa ăn bán trú. Thông qua hệ thống này, thành phố mong muốn chăm lo tốt hơn cho sự phát triển thể chất của học sinh Thủ đô.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Tam Hưng kiểm tra, đôn đốc công tác làm sạch dữ liệu đất đai trên địa bàn (Ảnh NGỌC ÁNH)

Nâng cao chất lượng quản lý dữ liệu đất đai

Xã Tam Hưng (Hà Nội) đang tập trung lực lượng làm việc ba ca, chia nhiều mũi đến các hộ gia đình, quyết tâm hoàn thành chiến dịch “45 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai”. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xã nâng cao hơn nữa công tác quản lý đất đai trên địa bàn.

Festival đã đem đến những màn trình diễn ấn tượng và giới thiệu nhiều nét tinh hoa của nền võ học Thăng Long-Hà Nội, võ học Việt Nam.

Phát huy tinh thần thượng võ Thăng Long-Hà Nội

Những màn trình diễn võ thuật trong Festival Võ thuật quốc tế 2026 tổ chức cuối tuần qua tại di tích Hoàng thành Thăng Long đã tôn vinh tinh thần thượng võ của Thăng Long-Hà Nội. Thành phố Hà Nội mong muốn tạo ra một sự kiện võ thuật quốc tế quy mô lớn, góp phần thiết thực phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuyến cống thoát nước thuộc Dự án xây dựng tuyến mương Việt Hưng-Cầu Bây tại phường Long Biên, Hà Nội. (Ảnh BẢO LONG)

Đầu tư hệ thống thoát nước theo quy hoạch

Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, công tác thoát nước của Hà Nội sẽ được đầu tư theo hướng thông minh, đồng bộ và gắn với thực thi quy hoạch.

Hiệu quả bước đầu trong triển khai vùng phát thải thấp

Sau hơn một tháng triển khai, đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội được đông đảo người dân đồng thuận, ủng hộ. Ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng phương tiện xanh để giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí từng bước được nâng cao.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, Đông Anh, Hà Nội (Ảnh: VIẾT THÀNH)

Gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và 5 dự án lớn khác

Ngày 10/8, tại Kỳ họp thứ sáu, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17 đã thông qua Nghị quyết về việc gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với 6 dự án đầu tư triển khai theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) kiểm tra tiến độ dự án Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội (Ảnh HỒNG THÁI)

Tăng tốc hai dự án khu công nghệ trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang thực hiện nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó, thành phố tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để đưa hai khu công nghệ cao quan trọng sớm đi vào hoạt động.