Nhiều thách thức đặt ra
Theo Nghị quyết số 68-NQ/ TW, Chính phủ đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, vì vậy ngành thuế đang có những bước đi quyết liệt để hiện đại hóa công tác quản lý. Đặc biệt, theo lộ trình, từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán sẽ được bãi bỏ và các hộ kinh doanh sẽ chuyển hoàn toàn sang phương pháp kê khai, xuất hóa đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế.
Tại Tọa đàm “Tháo gỡ vướng mắc hóa đơn điện tử, hướng tới 2 triệu doanh nghiệp” vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phó trưởng Thuế Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Tiến Dũng thông tin: Tính đến cuối tháng 7/2025, đơn vị đang quản lý tổng cộng 349.255 hộ và cá nhân kinh doanh. Bức tranh về phương pháp nộp thuế cho thấy một thách thức rất lớn sắp tới. Hiện chỉ có 17.290 hộ đang nộp thuế theo phương pháp kê khai, chiếm tỷ lệ khiêm tốn 6,5%. Trong khi đó, có đến 248.799 hộ đang nộp thuế theo phương pháp khoán, chiếm tỷ lệ áp đảo 93,5%. Trong nhóm hộ khoán này, có 18.509 hộ doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên.
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi sang hoá đơn điện tử đang đối diện những rào cản không hề nhỏ. Theo phân tích của chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được, Trưởng ban Chính sách Hội Tư vấn và đại lý thuế Thành phố Hồ Chí Minh, hiện có bốn rào cản lớn cần tháo gỡ, đó là: Chính sách pháp luật cần bảo đảm tính khoa học, khả thi, đơn giản và dễ thực hiện cho mọi đối tượng. Trình độ nhận thức của người nộp thuế không đồng đều, đòi hỏi phải có công tác tuyên truyền, hỗ trợ phù hợp. Ngoài ra, một bộ phận người yếu thế như người lớn tuổi gặp khó khăn trong việc tiếp cận. Cuối cùng, rào cản lớn nhất là tâm lý e ngại bị truy thu thuế.
Bà Trần Thị Thu Thùy, một tiểu thương có 39 năm kinh doanh ở chợ An Đông bày tỏ, rào cản lớn nhất đối với các tiểu thương lớn tuổi là công nghệ. Trong khi lộ trình bỏ thuế khoán chỉ còn vài tháng là quá ngắn, việc thao tác trên máy tính, phần mềm rất khó. Có rất nhiều hộ mua một phần mềm kế toán giá 1-2 triệu đồng nhưng không ai biết dùng hoặc không dám làm, gây lãng phí lớn. Bà cũng nêu lên sự bất hợp lý trong việc áp thuế khi hơn 10 năm nay, bà đóng mức thuế 5.175.000 đồng/tháng, nhưng sau dịch Covid-19, kinh doanh khó khăn hơn cho nên nhiều lần xin giảm thuế mà không được.
Theo luật sư Trần Xoa, chuyên gia thuế, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, khó khăn lớn nhất của hộ kinh doanh không nằm ở nghiệp vụ mà là rào cản tâm lý, đặc biệt là nỗi lo sợ bị truy thu thuế. Nhiều người không dám hỏi, không dám thắc mắc vì sợ bị chú ý. Có trường hợp 200 hộ kinh doanh thực hiện khai báo lại vì doanh thu tăng hơn 50%, nhưng sau đó bị rà soát và truy thu thuế từ năm 2022 với số tiền lên đến hơn 1 tỷ đồng. Điều này tạo ra một mâu thuẫn lớn, bởi lãnh đạo ngành thuế khẳng định không có chủ trương truy thu, nhưng thực tế lại đang diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Thực thi chính sách hỗ trợ đồng bộ
Ghi nhận các khó khăn trên, đại diện các cơ quan quản lý và đơn vị cung ứng giải pháp đã đưa ra nhiều cam kết hỗ trợ cụ thể và toàn diện để đồng hành cùng người kinh doanh. Phó Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh Trương Tấn Vũ cho biết, sở đề xuất nới lỏng, miễn, giảm các loại phí, đồng thời hỗ trợ trực tiếp chi phí trang thiết bị, phần mềm cho các hộ kinh doanh mới chuyển đổi. Bên cạnh đó, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ triển khai các gói miễn phí phần mềm và trợ giá thiết bị đầu cuối như máy tính tiền, máy tính bảng.
Để chính sách gần gũi hơn, đặc biệt với nhóm kinh doanh truyền thống, Sở Tài chính đề xuất tăng cường truyền thông đa kênh, đa hình thức. Thay vì tổ chức các buổi tập huấn truyền thống, cần tạo ra các video hướng dẫn dễ hiểu, sử dụng ngôn ngữ gần gũi, hình ảnh trực quan và phát sóng trên các nền tảng mạng xã hội. Nhằm khuyến khích hộ kinh doanh nâng cấp lên mô hình doanh nghiệp, sở cũng kiến nghị tiếp tục đơn giản hóa thủ tục chuyển đổi, miễn, giảm lệ phí đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Đặc biệt, cần miễn lệ phí môn bài trong ba năm đầu sau khi chuyển đổi cùng các phương án hỗ trợ tài chính và tư vấn dài hạn.
Về giải pháp hỗ trợ chuyển đổi sang hoá đơn điện tử, ông Nguyễn Quốc An, Phó Giám đốc Ban Khách hàng tổ chức-doanh nghiệp Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cho biết, đơn vị cung cấp bộ giải pháp toàn diện, từ đơn giản cho tiểu thương chỉ cần smartphone đến các hệ thống phức tạp cho nhà hàng, khách sạn, siêu thị. VNPT đưa ra các gói ưu đãi sử dụng miễn phí 3-6 tháng, với chi phí sau đó chỉ từ 100.000 đồng/tháng. Ưu điểm nổi bật của VNPT là mạng lưới hỗ trợ sâu rộng. “Ngoài các tài liệu, video hướng dẫn và tổng đài miễn phí 24/7, VNPT còn bố trí đội ngũ nhân sự công nghệ thông tin đến từng phường, xã để có thể trực tiếp hỗ trợ khách hàng. Các giao diện trên ứng dụng của chúng tôi được thiết kế đơn giản để ai cũng có thể tiếp cận dễ dàng”, ông An thông tin.
Ông Nguyễn Tiến Dũng cho biết, Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp hỗ trợ thiết thực. Điểm nhấn quan trọng nhất là sẽ làm việc và ký kết với các đơn vị cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử để cam kết hỗ trợ miễn phí cho 250.000 hộ kinh doanh khi chuyển đổi sang phương pháp kê khai vào năm 2026. Bên cạnh đó, các giải pháp hỗ trợ toàn diện khác cũng được triển khai đồng bộ. Ngành thuế sẽ chủ động đẩy mạnh tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông đại chúng và mạng xã hội như: Zalo, Facebook, YouTube. Cán bộ thuế sẽ phối hợp với nhà cung cấp phần mềm đến tận hộ kinh doanh để hỗ trợ cài đặt, hướng dẫn sử dụng, kể cả ngoài giờ hành chính nếu cần.
Đồng thời, một kênh hỗ trợ kỹ thuật "phản ứng nhanh" sẽ được thiết lập từ các đơn vị cung cấp phần mềm để xử lý sự cố ngay tức thì cho người dân. “Ngành thuế sẽ tiếp tục lắng nghe, ghi nhận các khó khăn để tham gia, đề xuất với cấp trên về việc sửa đổi các quy định, luật thuế theo hướng đơn giản hóa thủ tục cho hộ kinh doanh. Những nỗ lực này nhằm tạo một môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các hộ kinh doanh phát triển ổn định, bền vững”, ông Dũng cam kết.
