Chú trọng “văn hóa số” trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên

Trang bị “văn hóa số” và kỹ năng ứng xử trên không gian mạng cần trở thành một phần trong công tác xây dựng văn hóa học đường, giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên hiện nay. Điều này không chỉ giúp các em tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn.

Học sinh trung học cơ sở (Ảnh: ĐẠI THẮNG)
Học sinh trung học cơ sở (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Thách thức đến từ mặt trái của công nghệ

Không gian mạng đã trở thành “không gian sống thứ hai” của học sinh, sinh viên. Việc học tập, giao tiếp, giải trí và tìm kiếm thông tin của giới trẻ đều gắn chặt với các nền tảng số, từ mạng xã hội, diễn đàn học tập đến các ứng dụng trò chuyện và chia sẻ nội dung. Học sinh, sinh viên có thể tiếp cận nguồn tri thức khổng lồ, tham gia các khóa học mở, kết nối với bạn bè quốc tế và nâng cao khả năng thích ứng trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Điều này mang lại nhiều cơ hội phát triển tri thức và kỹ năng mới, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức về an toàn thông tin, đạo đức và kỹ năng ứng xử trên không gian mạng. Lượng thông tin khổng lồ đòi hỏi người trẻ phải biết chọn lọc, phân tích, đánh giá. Tin giả, thông tin xấu độc, nội dung giật gân, các trào lưu lệch chuẩn có thể gây hoang mang, định hướng sai lệch nếu thiếu kỹ năng phản biện. Những tác động của văn hóa ngoại lai, lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực tới lý tưởng, đạo đức và hệ giá trị của một bộ phận học sinh, sinh viên.

Theo Phó Vụ trưởng Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Nhung, bên cạnh những lợi ích to lớn mà công nghệ mang lại, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, từ thông tin độc hại, đến việc lạm dụng dữ liệu cá nhân, đặc biệt đối với các em học sinh còn là nguy cơ xâm phạm quyền trẻ em, như bắt nạt, lừa đảo, nghiện mạng...

“Toàn quốc hiện có hơn 26 triệu học sinh, sinh viên, trong đó, trẻ mầm non, học sinh tiểu học, trung học cơ sở là khoảng 20 triệu em, chiếm 80%. Như vậy, trẻ em thuộc ngành giáo dục quản lý rất lớn, đây là thách thức lớn đối ngành trong việc bảo vệ các em trước các tác nhân xấu nói chung và trên môi trường mạng nói riêng”, Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Nhung nói tại tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, giáo viên phụ trách công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hồi tháng 9.

Những năm gần đây, các trường học đã chú trọng hơn đến giáo dục công dân số. Một số chương trình ngoại khóa, hoạt động tuyên truyền, mô hình trải nghiệm được triển khai nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh. Tuy vậy, thực tế cho thấy việc giáo dục văn hóa số vẫn còn nhiều tồn tại như: công tác quản lý, tổ chức giáo dục văn hóa ứng xử cho trẻ em, học sinh trên môi trường mạng chưa được triển khai mạnh mẽ, việc nắm bắt thông tin, định hướng tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống đẹp cho trẻ em, học sinh còn hạn chế.

Những biến đổi của đời sống số, cùng thách thức từ mặt trái của công nghệ đang đặt ra yêu cầu phải có sự đổi mới mạnh mẽ trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên.

Trang bị “văn hóa số” là một phần trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng luôn là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong toàn ngành giáo dục. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và tác động mạnh mẽ của mạng xã hội, việc định hướng tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên càng trở nên cấp thiết, nhằm xây dựng thế hệ trẻ có bản lĩnh, có khát vọng và trách nhiệm với đất nước.

Theo Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, thời gian qua, các địa phương, các Sở Giáo dục và Đào tạo, cơ sở giáo dục trên cả nước đã nỗ lực, trách nhiệm trong việc thực hiện, triển khai các nội dung tại Quyết định 1299/QĐ-TTg, Chỉ thị 08/CT-TTg và Quyết định 1895/QĐ-TTg về xây dựng văn hóa ứng xử, giáo dục đạo đức, lối sống, lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên, nhi đồng.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tổ chức triển khai thực hiện Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 5/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022-2030”.

Đến nay, theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, 100% cơ sở giáo dục đã xây dựng và thực hiện quy tắc ứng xử văn hóa trong trường học, công tác giáo dục đạo đức, lối sống ngày càng đi vào nền nếp, chất lượng và hiệu quả được nâng lên rõ rệt. Công tác xã hội và tư vấn tâm lý trong trường học được triển khai đồng bộ, hình thành mạng lưới hỗ trợ học sinh, góp phần phòng ngừa và giải quyết các vấn đề khó khăn của các em. Cảnh quan, môi trường giáo dục từng bước được cải thiện theo định hướng an toàn, thân thiện, dân chủ, kỷ cương, tạo sự chuyển biến trong xây dựng văn hóa học đường.

Công tác phòng, chống bạo lực học đường, tệ nạn xã hội, tội phạm và vi phạm pháp luật được chú trọng lồng ghép với giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng tự bảo vệ, với nhiều giải pháp và hình thức triển khai…

“Có nhiều mô hình văn hóa học đường được nhân rộng, hoạt động phối hợp nhà trường, gia đình, xã hội thực chất hơn. Đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng năng lực về công tác tư vấn tâm lý, kỹ năng sống trong các nhà trường. Các giá trị đạo đức, lối sống được tích hợp hiệu quả trong chương trình giáo dục và hoạt động trải nghiệm”, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên Nguyễn Thị Nhung cho biết tại Hội nghị tổng kết công tác xây dựng văn hóa ứng xử cho thanh thiếu niên, nhi đồng của Bộ Giáo dục và Đào tạo diễn ra hôm 5/12.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Lê Quân, thời gian tới, toàn ngành giáo dục cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, sáng tạo hơn nữa trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống, lý tưởng cách mạng và kỹ năng sống cho giới trẻ với một trong những nhiệm vụ trọng tâm tập trung triển khai thực hiện là tăng cường giáo dục văn hóa số và kỹ năng ứng xử trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Lịch xét tuyển thẳng vào lớp 10 trường công lập của Hà Nội

[Infographic] Lịch xét tuyển thẳng vào lớp 10 trường công lập của Hà Nội

Trong tuyển sinh vào lớp 10 trường trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027 của Hà Nội, chế độ tuyển thẳng được áp dụng cho 6 nhóm đối tượng. Theo lịch xét tuyển thẳng của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, công tác xét tuyển thẳng bắt đầu với việc đăng ký nguyện vọng tuyển thẳng của học sinh vào ngày 10/4. 

Quang cảnh bữa cơm học đường tại Trường phổ thông Dân tộc bán trú trung học cơ sở Phước Hà (xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa). (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Bữa cơm học đường nơi vùng cao Phước Hà: Khi dinh dưỡng trở thành “đòn bẩy” của giáo dục

Giữa trùng điệp núi đồi xã Phước Hà (tỉnh Khánh Hòa) hiện đã có những bữa cơm trưa học đường mang theo mùi thơm của cơm mới, của canh rau, của những món ăn giản dị, đủ dinh dưỡng, đang từng ngày bồi đắp thể chất, góp phần thắp lên niềm vui đến lớp, tiếp sức cho hành trình chinh phục con chữ của học sinh vùng cao nơi đây.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh minh họa)

Tên trường đại học không được dùng từ “quốc gia", “quốc tế” dễ gây hiểu nhầm

Trừ một số trường hợp được quy định, còn lại trong tên gọi của các cơ sở giáo dục đại học không được sử dụng các từ, cụm từ thể hiện vị thế đặc biệt như: “quốc tế”, "quốc gia”, "Việt Nam”, tên các quốc gia khác..., nếu việc sử dụng có thể gây hiểu nhầm về tư cách pháp lý, phạm vi hoạt động, sự bảo trợ của nhà nước.

Một số trường điều chỉnh phương thức tuyển thẳng năm 2026 nhằm bảo đảm công bằng, giữ chất lượng đầu vào. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Một số trường đại học dừng tuyển thẳng thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật

Một số trường đại học không còn áp dụng chính sách tuyển thẳng đối với thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia. Việc điều chỉnh này cho thấy các trường đang siết chặt hơn chất lượng đầu vào, tập trung đánh giá năng lực thực chất thay vì dựa trên thành tích giải thưởng của thí sinh, tăng tính công bằng trong tuyển sinh.

Học sinh tham dự Lễ khai mạc Kỳ thi chọn học sinh dự thi Olympic hôm 23/3 (Ảnh: HNUE)

Công bố kết quả, danh sách học sinh vào đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế năm 2026

Tối 1/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết quả Kỳ thi chọn học sinh trung học phổ thông vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực năm 2026. Những học sinh xuất sắc này sẽ đại diện cho Việt Nam tập hợp ở 5 đội tuyển: Toán học, Tin học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, thi đấu kiến thức cùng học sinh thế giới. 

Hội thảo mở ngành đào tạo thương mại điện tử, Trường đại học Ngoại thương.

Hướng tới chuẩn hóa năng lực nhân sự theo các tiêu chuẩn kinh tế số quốc tế

Sự bùng nổ của AI và Big Data đã tái định nghĩa nền kinh tế toàn cầu, biến thương mại điện tử từ việc mua bán trực tuyến thành một hệ sinh thái số phức tạp. Thực tế này dẫn đến sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao - những chuyên gia vừa am hiểu kinh doanh, vừa làm chủ công nghệ thông minh.

Học sinh Hà Nội (Ảnh minh họa)

Chính sách giáo dục có hiệu lực từ tháng 4

Nhiều chính sách, quy định trong lĩnh vực giáo dục có hiệu lực từ tháng 4/2026 liên quan Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông; văn bằng, chứng chỉ; đánh giá diện rộng quốc gia chất lượng giáo dục phổ thông; tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ, năng lực tiếng Việt.

Phụ huynh học sinh đưa con em tới Trường mầm non Kim Nọi (xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai).

Những cô giáo mầm non dân vận khéo ở Mù Cang Chải

Trong tiến trình xây dựng Đảng, củng cố hệ thống chính trị tại cơ sở, dân vận luôn là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong khơi dậy niềm tin, huy động sức dân, tạo sức mạnh nội sinh. Mô hình “Quả từ rừng - Tình thương gửi trẻ” của Chi bộ Trường mầm non Kim Nọi (xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai) là minh chứng sinh động.

(Ảnh minh họa)

Đề xuất miễn phí sách giáo khoa trên toàn quốc từ năm học 2029-2030

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng quy định miễn phí sách giáo khoa, đề xuất thực hiện miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông và người học tại cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông trên phạm vi cả nước từ năm học 2029-2030. 

[Video] Hà Nội yêu cầu rà soát đầu mối cung cấp thực phẩm cho các trường học

[Video] Hà Nội yêu cầu rà soát đầu mối cung cấp thực phẩm cho các trường học

Liên quan đến vụ việc đang được cơ quan công an điều tra về tuồn thực phẩm bẩn vào bếp ăn học đường, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa có văn bản gửi UBND các phường, xã và các đơn vị, trường học trực thuộc Sở tăng cường công tác quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm bữa ăn bán trú cho học sinh trên địa bàn thành phố.

Khu vực chế biến thực phẩm tại bếp ăn. (Ảnh minh họa: ANH ĐÀO)

Các trường học ở Hà Nội rà soát toàn bộ quy trình tổ chức bữa ăn bán trú

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội yêu cầu các trường học rà soát toàn bộ quy trình tổ chức bữa ăn bán trú, từ khâu xây dựng kế hoạch, lựa chọn nhà cung cấp đến chế biến, chia suất,… sau khi một đường dây giết mổ, tiêu thụ lợn dịch trên địa bàn thành phố bị phanh phui và có một số lượng thịt "bẩn" đã vào cả các trường học.

Những khác biệt ban đầu tại lớp học đã tạo ra áp lực nhất định đối với cả trẻ và gia đình.

Một chương trình, hai điểm xuất phát

Cùng vào lớp 1, cùng một ngày khai giảng, nhưng có những học sinh với tâm thế bắt đầu, trong khi nhiều em đã được đặt vào một cuộc đua từ trước đó nhiều tháng - đó là được học trước một phần chương trình lớp 1. Khoảng cách không nằm ở khả năng, mà nằm ở điểm xuất phát, nơi lẽ ra phải bảo đảm sự công bằng.

Những học sinh trung học từ Hà Nội đem đến niềm vui cho các em nhỏ điểm trường Lũng Hoài.

[Ảnh] Những người trẻ đem niềm vui đến điểm trường vùng cao Lũng Hoài

Với sức trẻ và tinh thần thiện nguyện, nhóm các học sinh trung học phổ thông tại Hà Nội đã cùng giao lưu, trao những phần quà ý nghĩa và mang tới niềm vui cho các em học sinh nhỏ tuổi tại điểm trường Lũng Hoài, thuộc Trường tiểu học Thượng Nung của tỉnh Thái Nguyên, nằm trên núi cao và cách xa trung tâm.

Art lobby được thiết kế, trang trí bằng chính các sản phẩm sáng tạo của sinh viên theo học các ngành về nghệ thuật. (VNU-SIS)

Khơi nguồn cảm hứng sáng tạo qua mô hình hành lang nghệ thuật

Art lobby (hành lang nghệ thuật) được hình thành như không gian học tập mở, nơi các tác phẩm của sinh viên bước ra khỏi phạm vi lớp học để hiện diện trong đời sống thường ngày. Không gian này được trang trí bằng chính các sản phẩm sáng tạo của sinh viên, góp phần tạo nên môi trường học tập giàu cảm hứng và tính tương tác.