Thúc đẩy xây dựng xã hội số, công dân số

Các ngành, các cấp và người dân Thành phố Hồ Chí Minh đang có những cách làm đa dạng, sáng tạo trong phổ biến kiến thức số, phấn đấu xây dựng thế hệ công dân số trong xã hội số từ nay đến năm 2030.

Người dân sử dụng kiosk thông minh và hệ thống xác thực cấp bản sao số tài liệu điện tử. Ảnh: NAM NGUYỄN
Người dân sử dụng kiosk thông minh và hệ thống xác thực cấp bản sao số tài liệu điện tử. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhiều cách làm hay từ cơ sở

Giới thiệu một số mô hình kinh tế số thành công tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng Phòng Kinh tế số - Xã hội số (Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh) đã đưa ra dẫn chứng về mô hình thí điểm chuyển đổi số bán buôn, bán lẻ tại quận Phú Nhuận cũ giúp giảm chi phí 16%, tăng lợi nhuận 15 - 30% trong dịch vụ ăn uống, đồng thời tiết kiệm 25% chi phí ở cửa hàng bán lẻ, lại tăng lượng khách hàng mới 25-35%; hoặc mô hình sản xuất thông minh tại nhà máy Orion Vina (tỉnh Bình Dương cũ) giúp công suất tăng 30%, giảm thời gian dừng máy đến 68%, giảm chi phí kiểm tra 50%, đạt hiệu quả kinh tế 19 triệu USD/8 tháng.

Cũng theo ông Nguyễn Trọng Ngân, hiện nay đang có nhiều nhà cung ứng giải pháp kinh tế số với nhiều loại dịch vụ và chi phí, nên hộ kinh doanh có thể lựa chọn các giải pháp phù hợp.

Tại các hộ kinh doanh, bà La Yến Phương, chủ hộ kinh doanh tại phường Bình Trưng (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Những ứng dụng và giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt, giải pháp quản lý điểm bán hàng, cũng như một số vấn đề về thuế và bảo hiểm xã hội cũng được chính quyền địa phương tổ chức hội nghị để giới thiệu và tập huấn cho chúng tôi, nên việc kinh doanh, buôn bán trong thời đại số hóa đã góp phần đem đến sự tiện lợi và nhanh chóng trong mọi khâu”.

Còn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Tân, kiosk dịch vụ công luôn được kích hoạt trong giờ hành chính để phục vụ người dân. Cùng lúc, trên màn hình vi tính hàng loạt hồ sơ điện tử cũng đang hiển thị chờ xử lý. Cảnh người dân xếp hàng dài nộp hồ sơ, giấy tờ giảm hẳn so với trước đây. Phần lớn hồ sơ được gửi đi ngay tại nhà, qua điện thoại hoặc tại 12 điểm tiếp nhận hồ sơ trực tuyến ở các khu phố.

Là một trong những phường đông dân nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình “Chuyển đổi số tận cửa nhà” như phường Bình Tân được xem là bước đi sáng tạo. Người dân chỉ cần đến điểm khu phố, được đoàn viên thanh niên hoặc tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ nộp hồ sơ, tra cứu tiến độ và nhận kết quả trực tuyến... “Chuyển đổi số ở cấp phường là then chốt vì phường, xã là nơi tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên nhất với người dân. Chúng tôi luôn hướng đến chính quyền số thực chất, lấy người dân làm trung tâm”, ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch UBND phường Bình Tân cho biết.

Những hoạt động tương tự cũng vừa diễn ra ở nhiều nơi tại Thành phố Hồ Chí Minh từ đầu tháng 11/2025 đến nay. Điển hình như lớp đào tạo kỹ năng lãnh đạo trong kỷ nguyên số cho lãnh đạo 168 xã, phường và các phòng chuyên môn của thành phố; tập huấn chuyển đổi số cho 1.478 cán bộ công chức cấp xã; các địa phương tập huấn nâng cao năng lực số cho các tổ công nghệ cộng đồng; ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền an ninh trật tự học đường; tập huấn kỹ năng số và ứng dụng AI cho doanh nghiệp; mô hình “Trạm công dân số”; phong trào “Bình dân học vụ số”,...

Nói về những hoạt động đa dạng và sôi nổi này, bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, mục tiêu lớn của phổ biến kiến thức số là nâng cao năng lực quản trị công; nâng cao năng lực số cho các tầng lớp nhân dân và doanh nghiệp. Qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đóng góp vào tăng trưởng chung của thành phố.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, những năm gần đây, thành phố đã khẳng định vị thế là trung tâm đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số hàng đầu của cả nước. Theo Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025, Thành phố Hồ Chí Minh đạt tổng điểm 59,33, xếp thứ hai toàn quốc. Điểm đầu vào ở mức 65,21 thể hiện rõ thế mạnh về hạ tầng kỹ thuật, nguồn lực và môi trường thuận lợi hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Trong khi điểm đầu ra là 53,44 cho thấy tiềm năng nâng cao hiệu quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Phổ biến AI, tạo dựng công dân số

Cuối tháng 10 vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức cuộc thi “AI Hackathon 2025 - Kiến tạo cuộc sống số” với hơn 160 đội thi là học sinh các trường THCS trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh tham gia, nhằm hướng đến xây dựng một sân chơi khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) bổ ích dành cho học sinh từ bậc tiểu học đến THPT trên địa bàn thành phố.

Cụ thể, khuyến khích học sinh khám phá, sáng tạo và ứng dụng kiến thức STEM, lập trình, robot và AI để giải quyết những vấn đề thực tiễn của đời sống. “Thay vì chơi game, con tôi được học cách tư duy logic, lập trình và làm việc nhóm, giúp các con sớm tiếp cận với công nghệ và những kỹ năng cần thiết trong thời đại số”, anh Phạm Tấn Tài, ngụ tại xã Châu Đức, là phụ huynh học sinh dự tập huấn nhận xét.

Điều đáng nói, Thành phố Hồ Chí Minh đã chọn cách bắt đầu từ gốc là phổ cập tri thức số cho người dân, đến từng nhà, từng người. Điển hình là phong trào “Bình dân học vụ số” giai đoạn 2025 - 2026 với khẩu hiệu “Mỗi công dân là một hạt nhân chuyển đổi số”. Phong trào lấy cảm hứng từ “diệt giặc dốt” năm 1945, nhưng “giặc” hôm nay là sự lạc hậu trong kỷ nguyên công nghệ.

Theo bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, phong trào “Bình dân học vụ số” là một cuộc cách mạng mới về tri thức và kỹ năng, giúp người dân nắm bắt cơ hội trong thời đại số. Mục tiêu đến năm 2026 sẽ có 100% người dân trưởng thành được phổ cập kỹ năng số cơ bản, sử dụng thành thạo các nền tảng thiết yếu như VNeID, app Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh, thanh toán không tiền mặt và dịch vụ công trực tuyến mức độ 4.

Cùng với đó, UBND Thành phố Hồ Chí Minh vừa triển khai chương trình phổ cập trí tuệ nhân tạo cho công dân (AI for Citizens) giai đoạn 2025-2030. Mục tiêu nhằm đưa kiến thức và kỹ năng ứng dụng AI đến với đông đảo các tầng lớp nhân dân mà không đòi hỏi nền tảng lập trình hay toán học phức tạp, góp phần đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng tham gia chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và kinh tế số.

Về hình thức triển khai, chương trình kết hợp lớp ngắn hạn (2 - 4 buổi) tổ chức tại điểm tập trung ở cơ sở, với nội dung hướng dẫn sử dụng các công cụ AI phổ biến như ChatGPT, Gemini và các nội dung nâng cao theo mô-đun. Mô hình “train-the-trainer” được khuyến khích nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên nguồn tại địa phương, tăng khả năng tự chủ trong việc tổ chức đào tạo và lan tỏa kỹ năng đến mọi tầng lớp.

Chương trình sẽ triển khai trên nền tảng học trực tuyến tích hợp hệ thống quản lý học tập (LMS), hệ quản trị nội dung (CMS), cơ sở dữ liệu người học và công cụ tương tác, cho phép học theo mô hình MOOC, hỗ trợ đăng nhập một lần bằng VNeID và cung cấp API mở để trường học, doanh nghiệp có thể kết nối.

Chương trình đặt mục tiêu giai đoạn 2026 - 2027, mỗi năm phấn đấu đào tạo kiến thức AI cho ít nhất 1% dân số thành phố (khoảng hơn 100.000 người), tiến tới 2% vào năm 2027. Giai đoạn 2028 - 2030 gia tăng quy mô; mỗi năm đào tạo tối thiểu 5% dân số, nhằm đạt mốc 15% dân số (tương đương khoảng 2 triệu người) vào năm 2030.

Chương trình còn đặt mục tiêu truyền thông có ít nhất 50% người dân hiểu đúng về AI và quan tâm chương trình, với mục tiêu tiếp cận khoảng 1 triệu lượt xem trên truyền hình và nền tảng số mỗi năm. Sau khi các cơ quan, địa phương tổng hợp các vấn đề liên quan, các cơ quan chuyên môn của thành phố sẽ phối hợp phát triển, dự kiến hoàn thành nền tảng này vào quý II-2026 để ứng dụng đại trà.

Trao đổi ý kiến về vấn đề này, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, việc triển khai chương trình AI for Citizens thể hiện nỗ lực chủ động của Thành phố Hồ Chí Minh trong xây dựng xã hội số và nâng cao năng lực công dân trước làn sóng chuyển đổi công nghệ, với phương châm hiệu quả, khả thi và tránh lãng phí.

Có thể bạn quan tâm

Chế biến bạch tuộc xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Ảnh: TRẦN VIỆT

Nâng chất lượng tăng trưởng xuất khẩu

Hoạt động xuất khẩu duy trì đà tăng nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn, khiến cán cân thương mại đảo chiều. Áp lực từ thị trường quốc tế cùng sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu đang đặt ra yêu cầu nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt.

Các trường đại học cần chuyên gia hướng dẫn các nhóm nghiên cứu khoa học.

Trở về cống hiến, khơi nguồn sức mạnh nhân tài

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định đột phá chiến lược là “tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài”. Những nhà khoa học trở về nước đang góp phần chuyển hóa tri thức quốc tế thành năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước.

Giới hạn của sự đánh đổi

Chuyển từ tư duy tiền kiểm sang hậu kiểm, chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát là một hướng đổi mới cần thiết để tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng không phải rủi ro nào cũng có thể đo lường, khắc phục theo cùng một cách. Điều này cần được cân nhắc khi các quy định bảo vệ môi trường được đề xuất điều chỉnh nhằm tạo thuận lợi cho đầu tư, sản xuất.

Biếm họa: YASSIN ALKHALIL

Một mũi tên nhắm nhiều đích

Thỏa thuận bán dầu diesel của Nga cho Mỹ không chỉ là giao dịch năng lượng nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu mà còn mở ra cơ hội để Moscow khôi phục nguồn thu, nới lỏng sức ép trừng phạt và gia tăng lợi thế ngoại giao.

Cảnh sát xuống đường trấn áp biểu tình bạo lực tại Marseille. Ảnh: FRANCE24

Làn sóng phản đối chi phí tăng cao ở châu Âu

Chi phí sinh hoạt tăng cao, cơ sở giáo dục và dịch vụ công cộng xuống cấp là nguyên nhân các cuộc biểu tình, kéo theo đụng độ và bạo lực tại Pháp cuối tuần qua. Làn sóng tuần hành, biểu tình cũng lan sang nhiều nước châu Âu, như Bỉ, Italy, Bồ Đào Nha, Albania…, tạo áp lực với các chính phủ trước kế hoạch cắt giảm chi tiêu ngân sách.

Sinh viên ngành công nghệ Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày hội tuyển dụng. Ảnh: NAM HẢI

Sắp xếp ngành đào tạo, tránh chạy theo xu hướng

Từ ngày 1/1/2027, các khóa tuyển sinh đại học áp dụng danh mục ngành đào tạo mới theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặt ra yêu cầu các trường phải rà soát, sắp xếp ngành học và cập nhật chương trình đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực trong những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, bán dẫn và công nghệ thông minh. Tuy nhiên, với các trường đại học địa phương, trường quy mô vừa, việc đổi mới không chỉ là lựa chọn ngành học mà còn đặt ra bài toán về giảng viên, kinh phí đầu tư và chất lượng đào tạo.

Thân thiện cùng du khách. Ảnh: NAM NGUYỄN

Phát huy lợi thế an toàn của du lịch Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, an toàn ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng khi du khách lựa chọn điểm đến. Với môi trường xã hội ổn định, con người thân thiện và khả năng kết nối ngày càng đa dạng, Việt Nam đang có nhiều lợi thế thu hút khách quốc tế.

Điều trị bệnh nhân Cúm A tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Nhận diện sớm dấu hiệu cúm A chuyển nặng

Cúm A thường khởi phát với những triệu chứng quen thuộc như sốt, ho, đau họng, mệt mỏi, nhưng không phải trường hợp nào cũng diễn biến nhẹ. Thực tế điều trị tại các bệnh viện cho thấy, bệnh có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc biến chứng thần kinh nghiêm trọng. Nhận biết đúng dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, là yếu tố quan trọng giúp người bệnh được can thiệp kịp thời.

"Thiên kiến kẻ sống sót"

Khoảng một tháng trước dịp kỷ niệm 50 năm thành lập trường, nhóm chat lớp cấp III của tôi bắt đầu xôn xao. Sau thông tin về các hoạt động kỷ niệm, lớp trưởng phổ biến mức đóng góp kinh phí. T, giờ đã là “đại gia” với khối tài sản cả nghìn tỷ đồng, gõ một dòng ngắn gọn: “Để đấy tớ lo hết!”.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Cột khói đen sau vụ tấn công sân bay King Khalid. Ảnh: CNN

Sân bay ở Thủ đô Saudi Arabia bị tấn công

Sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia trở thành mục tiêu tấn công liên tiếp trong tuần qua, nghiêm trọng nhất là vụ tấn công khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Tổng Thư ký LHQ và lãnh đạo một số nước lên án vụ tấn công, trong khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen tuyên bố sẽ có hành động đáp trả cứng rắn.

Cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng logistics, kết nối cảng biển, thủ tục xuất nhập khẩu... Ảnh: KHIẾU MINH

Xuất siêu quay trở lại

Sau nhiều tháng nhập siêu, cán cân thương mại tháng 9 đã quay lại xuất siêu. Liệu đà tăng xuất khẩu có đủ tạo nên một xu hướng mới hay chỉ là khoảng nghỉ cho làn sóng nhập siêu lớn hơn?

Công trường dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng trước ngày hoàn thành. Ảnh: CK

Thành phố Hồ Chí Minh tăng tốc giải bài toán chống ngập

Giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hồ Chí Minh triển khai 87 dự án, hướng tới cơ bản xử lý các điểm ngập trên địa bàn và từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo lưu vực. Đáng chú ý, dự án giải quyết ngập do triều có tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng, được kỳ vọng góp phần kiểm soát ngập cho khu vực rộng khoảng 570km².

Cùng hội chẩn, xử trí cấp cứu, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật là hoạt động thường quy của “Bệnh viện chị - em”.

Nối dài năng lực tuyến dưới

Từ những ca đột quỵ được cấp cứu kịp thời tại Bệnh viện (BV) Đa khoa Ba Vì đến các ca bệnh nặng được xử trí với sự hỗ trợ của BV Đa khoa Hà Đông, mô hình “BV chị - em” tại Hà Nội đang góp phần nâng cao năng lực chuyên môn tuyến dưới, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay gần nơi cư trú.

Lỗ hổng trong giám sát quan trắc

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Lạng Sơn mới công bố thông tin khởi tố bị can đối với Hứa Văn Chinh (46 tuổi, Phó Giám đốc Trung tâm Tài nguyên môi trường) cùng cấp dưới Hứa Thị Ngân, 39 tuổi, Phó trưởng Phòng Kỹ thuật môi trường, để điều tra tội Giả mạo trong công tác, theo điều 359 Bộ luật Hình sự.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Mở rộng nguồn hiến, bảo vệ sự nhân văn trong ghép tạng

Sau gần 20 năm thực hiện, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đang được sửa đổi để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Dự án Luật sửa đổi dự kiến được trình, xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, với nhiều chính sách mới nhằm mở rộng nguồn hiến, tháo gỡ những điểm nghẽn trong tổ chức, tài chính và điều phối hoạt động ghép tạng.

Dự kiến, từ năm 2027, tuyển sinh đào tạo ngành sư phạm sẽ theo hướng mới.

Chọn đúng người, đào tạo đúng nhu cầu

Đổi mới cơ chế tuyển sinh đào tạo sư phạm theo hướng bổ sung đánh giá năng lực nghề nghiệp, yếu tố tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào, đồng thời gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng và siết chặt đánh giá đầu ra là những yêu cầu mới được đặt ra. Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm nâng chất lượng đội ngũ giáo viên, khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu thực tế.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Ngành y tế đang tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các bệnh viện.

Bài toán nguồn nhân lực y tế chất lượng cao (kỳ 1)

Nghị quyết 72-NQ/TW đặt phát triển nguồn nhân lực y tế là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Trong một hệ thống y tế đang chuyển mình theo hướng chuyên sâu, từ câu chuyện bác sĩ nội trú, bài toán lớn hơn đặt ra là đào tạo, thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực y tế chất lượng cao.

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.