Vừa qua, Khoa Bệnh lây đường máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận nam bệnh nhân Q.A (16 tuổi), được chẩn đoán sốt do chuột cắn (Rat-bite fever - RBF). Đây là một bệnh nhiễm trùng toàn thân hiếm gặp, lây truyền từ động vật sang người. Nếu không điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nặng như viêm nội tâm mạc, viêm màng não hoặc dẫn đến tử vong.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốt cao 39-40 độ C, sốt nóng, có lúc gai rét, không rét run, mệt mỏi nhiều, xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm khuẩn với bạch cầu tăng cao, CRP cao, có vùng sưng nóng, đỏ ở cổ tay.
Khai thác bệnh sử, khoảng 4 tuần trước khi vào viện, bệnh nhân bị chuột cắn ở cổ tay phải. Vết cắn nhỏ, không chảy máu nhiều nên không được xử trí y tế, chỉ rửa sơ qua tại nhà. Sau khoảng 1 tuần, vùng cổ tay bắt đầu xuất hiện sưng, nóng, đỏ nhẹ, nhưng không đau nhiều nên gia đình tiếp tục chủ quan.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc bệnh Sodoku (một trong những thể bệnh nhiễm trùng gây sốt do chuột cắn). Bệnh nhân được điều trị đặc hiệu với kháng sinh cephalosporin kết hợp với doxycycline. Diễn biến điều trị thuận lợi, bệnh nhân cắt sốt sau 2 ngày điều trị và ra viện sau 7 ngày trong tình trạng hoàn toàn khỏe mạnh, vết chuột cắn đã hết sưng nề.
Điều dưỡng Phan Thu Huyền, Khoa Bệnh lây đường máu (A4A) - Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm cho biết, chuột là vật chủ mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm có khả năng lây sang người. Sốt do chuột cắn (Rat-bite fever-RBF) là một bệnh nhiễm trùng toàn thân hiếm gặp.
Bệnh do hai loại vi khuẩn chính gây ra: Streptobacillus moniliformis (gây thể bệnh Haverhill phổ biến tại Bắc Mỹ, châu Âu) và Spirillum minus (gây thể bệnh Sodoku, thường gặp ở châu Á). Bệnh lây qua vết cắn, cào trực tiếp hoặc tiếp xúc với dịch tiết (nước tiểu, nước bọt) của loài gặm nhấm.
Hai thể bệnh có biểu hiện khác nhau: Thể Streptobacillary khởi phát nhanh (từ 3-10 ngày) với biểu hiện: sốt cao đột ngột, đau cơ, đau khớp di chuyển và phát ban đặc trưng ở lòng bàn tay, bàn chân. Thể Sodoku ủ bệnh lâu hơn ( từ 1-4 tuần), với biểu hiện: Sốt cao có thể kèm rét run, đau cơ, đau khớp có thể viêm nhiều khớp, phát ban da thường gặp ở tay, chân, đặc biệt là lòng bàn tay, bàn chân, mệt mỏi, đau đầu, chán ăn…
Một điểm đặc biệt dễ gây nhầm lẫn là vết chuột cắn tại thời điểm khởi phát có thể đã lành, không còn viêm đỏ rõ ràng, khiến người bệnh và thầy thuốc không nghĩ đến mối liên quan với chuột cắn, dẫn đến chậm chẩn đoán và điều trị.
Tiến sĩ Trịnh Văn Sơn - Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khuyến cáo: Sốt do chuột cắn không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ tại chỗ, nếu chủ quan có thể dẫn đến chẩn đoán muộn, tăng nguy cơ biến chứng nặng như suy đa tạng, sốc nhiễm khuẩn, viêm nội tâm mạc, viêm màng não với tỷ lệ tử vong khoảng 13%. Tuy nhiên, nếu được thăm khám và điều trị kịp thời thì bệnh đáp ứng rất tốt với kháng sinh như penicillin hoặc doxycycline.
Khi bị chuột cắn, người dân có thể xử trí các bước gồm: Rửa kỹ vết cắn bằng xà phòng dưới vòi nước sạch chảy liên tục ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch sát trùng; không tự ý nặn, chích, đắp lá hay thuốc dân gian; che phủ vết thương bằng gạc sạch, khô.
Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Để phòng ngừa chuột cắn, người dân cần vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, cất thực phẩm vào hộp kín và bịt kín các lỗ hổng bằng lưới thép để ngăn chúng vào nhà. Không ăn uống trên giường và nên ngủ trong màn (mùng) chèn kỹ mép để tạo lớp ngăn cách an toàn với chuột.
