Chủ động nguồn nhân lực cho kỷ nguyên thương mại số

Thứ Năm, ngày 13/08/2026 - 16:03

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân trao đổi về cơ hội và thách thức khi ứng dụng AI trong thương mại điện tử. (Ảnh: Trường đại học Ngoại thương cung cấp)

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây đã tái định nghĩa nền kinh tế toàn cầu, biến thương mại điện tử từ việc mua bán trực tuyến thành một hệ sinh thái số. Đồng thời, đưa thương mại điện tử sang giai đoạn phát triển mới - thương mại số, đòi hỏi nguồn lực phải tái định hình mạnh mẽ đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ năng mới.

Hiện nay, kinh tế số tại Việt Nam bùng nổ mạnh mẽ, nhưng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Thực trạng này không dừng lại ở việc thiếu hụt về số lượng, đáng báo động hơn đó là sự thiếu hụt về chất lượng cao ở các tầng bậc quản trị, điều hành.

Nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách này, Trường đại học Ngoại thương đã chủ động xây dựng chương trình đào tạo chiến lược “Thương mại số thông minh và Đổi mới kinh doanh” (Smart Digital Commerce and Business Innovation - SBI), đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc chuẩn hóa năng lực nhân sự theo các tiêu chuẩn kinh tế số quốc tế. Sự nỗ lực này nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chương trình SBI được xây dựng dựa trên triết lý đào tạo hướng đến phát triển tư duy thương mại số thông minh, ứng dụng đổi mới sáng tạo và công nghệ tiên tiến nhằm giải quyết các thách thức thực tiễn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Trưởng bộ môn Thương mại điện tử, Trường đại học Ngoại thương, việc xúc tiến chương trình SBI là bước đi chiến lược nhằm đón đầu xu hướng giáo dục và đáp ứng nhu cầu cấp bách của thị trường. Đây cũng là một bước tiến về chất của hoạt động thương mại. Nếu thương mại điện tử chủ yếu số hóa kênh bán hàng, đưa sản phẩm lên website hoặc sàn giao dịch để thực hiện mua bán trực tuyến thương mại số lại là quá trình số hóa toàn bộ chuỗi giá trị của doanh nghiệp.

Trong mô hình này, dữ liệu được khai thác xuyên suốt từ nghiên cứu, phát triển sản phẩm, quản trị chuỗi cung ứng, vận hành đến chăm sóc khách hàng. Giá trị cạnh tranh của doanh nghiệp không nằm ở quy mô kho hàng, mà ở khả năng khai thác dữ liệu để tạo ra trải nghiệm mua sắm thông minh, thuận tiện và cá nhân hóa. Bên cạnh đó, sự phát triển của sản phẩm số và mô hình kinh doanh nền tảng cũng đang mở rộng không gian giao dịch, vượt khỏi những giới hạn truyền thống.

1786454188258-1490737538089659443-9062733304757727302-c932a8876a5a2c6ebb692f526e7ded18-2487.jpg — Trường đại học Ngoại thương chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho kỷ nguyên thương mại số. (Ảnh: Trường đại học Ngoại thương cung cấp)

Để thu hẹp khoảng cách giữa tháp ngà học thuật và thực tiễn khốc liệt của thị trường thương mại số, các trường đại học cần thực hiện một cuộc cách mạng về cấu trúc chương trình và phương pháp giảng dạy.

Theo đó, Trường đại học Ngoại thương đã xây dựng đề án ngành Thương mại điện tử với chương trình cử nhân SBI, tập trung vào các thay đổi mang tính đột phá như: Dịch chuyển sang định hướng nghề nghiệp quốc tế và liên ngành; cách mạng hóa phương pháp đào tạo bằng Project-based Learning (Học tập theo dự án); quốc tế hóa đội ngũ và mô hình "Đồng giảng ba bên" (Co-teaching)...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân cho biết, để đào tạo một thế hệ nhân sự thương mại số chất lượng cao, không chỉ là nhiệm vụ riêng của khối giáo dục, mà là trách nhiệm chung trong một “hệ sinh thái hợp tác bốn bên”, gồm: Nhà trường, cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp. Theo đó, mỗi bên cần chủ động tham gia đồng hành với các chương trình đào tạo tiên phong như SBI của Trường đại học Ngoại thương thông qua những hành động cụ thể.

Nhà trường đã tiên phong hiện thực hóa lời giải thông qua Chương trình cử nhân SBI, với 4 trụ cột đổi mới:

Một là, định hướng nghề nghiệp liên ngành, tích hợp sâu kiến thức kinh tế quốc tế với công nghệ dữ liệu tiên tiến, giảng dạy bằng tiếng Anh.

Hai là, áp dụng triệt để phương pháp học tập theo dự án, sinh viên trực tiếp vận hành các mô hình kinh doanh thực tế thay vì thi lý thuyết suông.

Ba là, áp dụng mô hình đồng giảng ba bên với sự tham gia phối hợp chặt chẽ giữa giảng viên đại học, chuyên gia công nghệ và các nhà điều hành doanh nghiệp thực chiến.

Bốn là, cơ chế "nhúng" sinh viên vào không gian làm việc của doanh nghiệp đối tác lớn từ rất sớm. Đây là lời giải căn cơ giúp rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tế thị trường khắc nghiệt.

Với thông điệp gửi đến sinh viên: Đừng chỉ làm người dùng công nghệ để bán hàng, hãy trở thành những nhà lãnh đạo làm chủ công nghệ để đổi mới kinh doanh; đổi mới sáng tạo làm kim chỉ nam và xây dựng một tâm thế công dân toàn cầu với vốn ngoại ngữ chuyên ngành vượt trội cùng sự am hiểu luật lệ quốc tế sâu sắc, Chương trình cử nhân SBI của Trường đại học Ngoại thương sẵn sàng cung cấp một bệ phóng học thuật đỉnh cao và hệ sinh thái thực chiến để đồng hành với sinh viên trên con đường kiến tạo và làm chủ kỷ nguyên thương mại số đầy triển vọng.

HỒNG MINH