Thúc đẩy thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên số

Sáng 20/5, tại Hà Nội, Đại hội nhiệm kỳ V (2026-2030) của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới, với nhiều cơ hội song hành cùng không ít thách thức từ sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh, bền vững.

Tham dự Đại hội có đại diện các bộ, ngành, tổ chức xã hội nghề nghiệp cùng hơn 100 đại biểu đại diện các hội viên trên cả nước. Đại hội không chỉ là dịp tổng kết nhiệm kỳ IV mà còn xác định định hướng phát triển của Hiệp hội trong 5 năm tới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa thương mại điện tử trở thành một trong những trụ cột của nền kinh tế số quốc gia.

Thúc đẩy đà tăng trưởng bền vững

Phát biểu khai mạc Đại hội, ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhận định, sau giai đoạn tăng trưởng mạnh về quy mô, thương mại điện tử Việt Nam đang đứng trước bước chuyển quan trọng, từ phát triển theo chiều rộng sang chú trọng chiều sâu, hướng tới mô hình tăng trưởng bền vững, minh bạch và an toàn hơn.

Theo ông Trần Trọng Tuyến, xu hướng thương mại điện tử xanh đang ngày càng trở nên rõ nét, gắn với yêu cầu tối ưu hóa logistics, giảm phát thải, sử dụng bao bì thân thiện môi trường, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng và xã hội. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức kinh doanh, quản trị dữ liệu và trải nghiệm khách hàng.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của nhiệm kỳ mới không chỉ dừng lại ở việc duy trì tốc độ phát triển thị trường mà còn phải tăng cường vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với những thay đổi của môi trường số.

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Vụ Tổ chức Phi chính phủ (Bộ Nội vụ) nhấn mạnh yêu cầu Đại hội cần bảo đảm đúng quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của hội, đồng thời lưu ý Ban lãnh đạo mới cần giữ sự hài hòa giữa công tác chuyên môn và công tác quản trị hội, bảo đảm phát huy hiệu quả vai trò đại diện của tổ chức xã hội nghề nghiệp trong bối cảnh mới.

Tạo nền tảng cho hoạt động chuyển đổi số giai đoạn mới

Nhiệm kỳ IV (2021-2025) ghi nhận nhiều hoạt động nổi bật của Hiệp hội trong thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, từ tham gia hoàn thiện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp đến đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế.

Trong công tác tư vấn, phản biện chính sách, Hiệp hội đã tham gia góp ý nhiều văn bản pháp luật quan trọng như dự thảo Luật Thương mại điện tử, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi), kế hoạch phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 và các chính sách liên quan quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử.

Những đóng góp này không chỉ phản ánh tiếng nói từ thực tiễn doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng môi trường pháp lý ngày càng đồng bộ, tạo nền tảng cho thị trường thương mại điện tử phát triển ổn định, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.

Cùng với đó, nhiều hoạt động đào tạo, kết nối và chia sẻ tri thức tiếp tục được duy trì hiệu quả. Các diễn đàn thường niên như Diễn đàn Toàn cảnh Thương mại điện tử Việt Nam và Diễn đàn Tiếp thị trực tuyến thu hút đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia, trở thành kênh trao đổi quan trọng về xu hướng thị trường và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam được duy trì liên tục nhiều năm đã góp phần phản ánh bức tranh phát triển thương mại điện tử tại các địa phương, đồng thời hỗ trợ công tác hoạch định chính sách và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Trong lĩnh vực hỗ trợ doanh nghiệp, Hiệp hội đã phối hợp các nền tảng công nghệ toàn cầu triển khai nhiều chương trình đào tạo kỹ năng số, thương mại điện tử xuyên biên giới, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường quốc tế thông qua các nền tảng số.

Song song đó, các nghiên cứu chuyên sâu về tác động của dịch bệnh đối với thương mại điện tử, thương mại điện tử xanh, chất thải nhựa phát sinh từ hoạt động giao thương trực tuyến hay xu hướng phát triển hạ tầng số đã được công bố, cung cấp thêm cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ quản lý và hoạch định chiến lược phát triển ngành.

Việc thành lập mạng lưới đào tạo thương mại điện tử với hàng chục trường đại học thành viên, cùng sự ra đời của các chi hội chuyên ngành cũng cho thấy nỗ lực của Hiệp hội trong việc xây dựng hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của nền kinh tế số.

5 nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn mới

Phát biểu định hướng tại Đại hội, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương đánh giá cao vai trò của Hiệp hội trong đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp suốt thời gian qua, nhất là trong phản biện chính sách và phát triển nguồn nhân lực.

Theo đó, trong giai đoạn 2026-2030, Hiệp hội được kỳ vọng tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Trước hết, tiếp tục phát huy vai trò tư vấn, phản biện chính sách, trở thành cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm kịp thời phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn, góp phần xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, đẩy mạnh đưa hàng Việt, đặc biệt là nông sản, đặc sản vùng miền lên môi trường số theo hướng chuyên nghiệp, gắn với tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.

Thứ ba, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu số, nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ tư, tăng cường phối hợp chống hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại trên không gian mạng, qua đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với môi trường mua sắm trực tuyến.

Thứ năm, chú trọng thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, hỗ trợ địa phương vùng sâu, vùng xa phát triển thương mại điện tử, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến về logistics xanh, bao bì thân thiện môi trường và phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao.

Những định hướng này cho thấy thương mại điện tử Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới, trong đó tốc độ tăng trưởng không còn là mục tiêu duy nhất, mà thay vào đó là yêu cầu phát triển bền vững, bao trùm và tạo dựng niềm tin dài hạn cho thị trường.

Trong khuôn khổ Đại hội, các đại biểu đã bầu Ban Chấp hành và Ban Kiểm tra Hiệp hội nhiệm kỳ V (2026-2030). Ông Trần Trọng Tuyến được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhiệm kỳ mới.

Với những nền tảng đã được tạo dựng trong nhiệm kỳ trước cùng định hướng phát triển phù hợp với xu thế chuyển đổi số toàn cầu, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò hạt nhân kết nối, góp phần đưa thương mại điện tử trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số của đất nước trong giai đoạn tới.