Đây là bài toán đòi hỏi thành phố phải chủ động xây dựng các giải pháp nhằm củng cố mục tiêu nêu trên..
Đa dạng các giải pháp
Với vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh có trách nhiệm tiên phong trong việc tạo ra các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy đổi mới mô hình phát triển và đóng góp mạnh mẽ hơn vào tăng trưởng chung của quốc gia. Tuy nhiên, nếu nhìn ở bình diện trung và dài hạn, bức tranh tăng trưởng của thành phố đang bộc lộ những nghịch lý đáng suy ngẫm.
Mặc dù quy mô của các động lực truyền thống có dấu hiệu mở rộng, nhưng chất lượng và khả năng lan tỏa lại chưa thật sự tương xứng. Đầu tư công mặc dù đã có nhiều cải thiện nhưng hiệu quả dẫn dắt và khả năng kích hoạt nguồn lực xã hội vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Tiêu dùng nội địa từng bước phục hồi nhưng chưa tạo được sự bứt phá mạnh mẽ. Trong khi đó, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng chậm lại và thấp hơn mức bình quân chung của cả nước.
Những yếu tố này đang đặt ra yêu cầu thành phố cần có những giải pháp cụ thể, thực chất và quyết liệt hơn để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới. Đáng chú ý, trong bối cảnh biến động địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu, các đô thị có độ mở kinh tế cao như Thành phố Hồ Chí Minh càng phải chủ động chuẩn bị các kịch bản ứng phó với những giai đoạn bất định mới.
Các chuyên gia kinh tế và lãnh đạo thành phố đều cho rằng, giải pháp đối với Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay không chỉ dừng lại ở việc giảm rủi ro, mà cần biến “nguy” thành “cơ”, biến những thách thức từ môi trường quốc tế thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, qua đó giảm thiểu mức độ dễ tổn thương của nền kinh tế trong tương lai.
Theo Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Bình An, với đặc điểm là nền kinh tế có độ mở lớn, thành phố phụ thuộc khá nhiều vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu cũng như tăng trưởng của cả nước. Phân tích các kịch bản tăng trưởng trong bối cảnh hiện nay, ông Phạm Bình An cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 hơn 10%, tốc độ tăng trưởng sáu tháng đầu năm của thành phố phải đạt ít nhất 10,3%.
Theo đó, trong kịch bản khó khăn nhất khi chiến sự tiếp tục leo thang và tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu, thành phố cần phấn đấu đạt mức tăng trưởng quý II từ 12,62% đến 13,52%. Trong kịch bản khả quan hơn, mức tăng trưởng quý II cũng phải đạt từ 10,41% đến 11,31% để bảo đảm mục tiêu chung của cả năm.
Để đạt được mục tiêu nêu trên, thành phố cần tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, gồm: Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; thúc đẩy sản xuất công nghiệp và xuất khẩu; kích cầu tiêu dùng nội địa và phát triển dịch vụ; thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng như đầu tư tư nhân chất lượng cao; đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát rủi ro và đẩy mạnh phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo.
Dưới góc nhìn của Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh, trong bối cảnh nhiều yếu tố bên ngoài như giá dầu hay chi phí vận tải toàn cầu nằm ngoài khả năng kiểm soát, lĩnh vực thành phố có thể chủ động thực hiện là giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp. Điều này có thể đạt được thông qua việc cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả quản trị công và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trong bối cảnh hiện nay, mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế đơn thuần mà còn là thước đo quan trọng phản ánh năng lực quản trị, năng lực hội nhập cũng như khả năng chống chịu và thích ứng trước những biến động của môi trường quốc tế.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường đại học Sài Gòn, trước mắt, thành phố cần tập trung ổn định giá xăng dầu, tăng cường chống buôn lậu, bảo đảm an sinh xã hội, trợ giá giao thông công cộng và bình ổn giá lương thực, thực phẩm nhằm giảm bớt tác động tiêu cực đến đời sống người dân.
Về lâu dài, đây cũng là thời điểm để thành phố thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và chuyển sang sử dụng các nguồn năng lượng sạch. Theo ông Ngân, các cuộc khủng hoảng năng lượng có thể còn tiếp tục lặp lại trong tương lai, vì vậy thành phố cần chủ động thành lập một nhóm chuyên trách ứng phó với các tình huống khủng hoảng năng lượng.
Khai thác tối đa các cơ chế đặc thù
Ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, vấn đề tăng trưởng của thành phố cần được đặt trong một cách tiếp cận chiến lược rộng hơn, gắn với ba yếu tố then chốt: Năng lượng, mô hình tăng trưởng và cải cách thể chế.
Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế quốc gia mà còn là nơi có điều kiện thuận lợi để thử nghiệm những mô hình phát triển và cơ chế, chính sách mới, nhất là những thể chế mang tính đột phá. Nếu mục tiêu tăng trưởng hai con số được xác định là chiến lược dài hạn của nền kinh tế, thì cải cách thể chế chính là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu đó.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, việc vận dụng hiệu quả các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị sẽ là khung định hướng quan trọng cho sự phát triển tổng thể của thành phố trong thời gian tới. Bên cạnh đó, thành phố cần khai thác tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù được Trung ương cho phép nhằm mở rộng không gian phát triển, huy động mạnh mẽ các nguồn lực đầu tư và tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý, điều hành.
Người đứng đầu chính quyền thành phố cho biết, dự kiến trong năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ trình Quốc hội xem xét thông qua Luật Đô thị đặc biệt. Đây sẽ là khung pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để thành phố áp dụng các cơ chế vượt trội về tài chính, quản lý đầu tư, quy hoạch và tổ chức bộ máy, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Cùng với đó, mô hình tăng trưởng của thành phố cần được xác lập trên cơ sở đẩy mạnh các động lực tăng trưởng mới dựa trên tri thức, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời tiếp tục phát huy các động lực truyền thống là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu.
Trước yêu cầu phát triển mới, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu các sở, ngành khẩn trương tham mưu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong đó, cần xác định rõ các động lực tăng trưởng chủ yếu, các ngành kinh tế trọng điểm, các dự án hạ tầng chiến lược cũng như các giải pháp chính sách cần triển khai trong từng giai đoạn. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này không chỉ nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng trong ngắn hạn mà còn góp phần tạo nền tảng vững chắc cho Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
