Chống biến đổi khí hậu: Khoảng trống giữa cam kết và hành động

Khoảng 16.500 người thiệt mạng do nắng nóng bất thường ở châu Âu trong mùa hè năm nay. 181.000 người tử vong với lý do này trong vòng 3 năm qua ở Lục địa già. Những con số đau lòng trên một lần nữa cho thấy biến đổi khí hậu đang gây ra tác động khôn lường, hậu quả không thể đong đếm đối với con người và Trái đất.

Người dân lấy nước uống để giải nhiệt trong ngày nắng nóng tại Rome, Italy. (Ảnh: THX/TTXVN)
Người dân lấy nước uống để giải nhiệt trong ngày nắng nóng tại Rome, Italy. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu để bảo vệ hành tinh xanh vẫn đầy cam go.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Hoàng gia London, biến đổi khí hậu do con người gây ra khiến khoảng 16.500 người thiệt mạng trong các đợt nắng nóng bất thường tại châu Âu trong mùa hè năm nay. Viện Y tế toàn cầu Barcelona (ISGlobal) cũng công bố báo cáo cho thấy, có tới 181.000 ca tử vong liên quan nắng nóng ở Lục địa già trong 3 mùa hè vừa qua.

Theo ISGlobal, chỉ riêng mùa hè 2024, mùa hè được đánh giá là “rực lửa” nhất ở Lục địa già từ trước đến nay, châu Âu chứng kiến tới 62.775 ca tử vong liên quan nắng nóng trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 9. Nghiên cứu từ 854 thành phố cho thấy, sự nóng lên toàn cầu đã làm nhiệt độ trung bình tăng thêm 2,2 độ C trong giai đoạn tháng 6-8/2025, và hậu quả khiến số người tử vong cao hơn so với mức tử vong bình thường là 24.400 người. Trong đó, gần 70% (tương đương 16.500 ca) được cho là trực tiếp liên quan đến biến đổi khí hậu, có nghĩa là số tử vong do nắng nóng tăng gấp ba lần so với điều kiện khí hậu bình thường.

Trước con số thống kê không mong muốn này, các nhà khoa học cảnh báo chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 2-4 độ C nữa sẽ cướp thêm sinh mạng của hàng nghìn người. Trong khi đó, một số quốc gia trên thế giới vẫn thờ ơ trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Theo báo cáo “Khoảng cách sản xuất 2025” do hơn 50 nhà nghiên cứu quốc tế phối hợp thực hiện, nhiều quốc gia trên thế giới vẫn lên kế hoạch tăng hoạt động khai thác nhiên liệu hóa thạch, dù bản cam kết về ứng phó sự nóng lên toàn cầu mà họ ký kết còn chưa ráo mực.

Chuyên gia Derik Broekhoff thuộc Viện Môi trường Stockholm nhấn mạnh vẫn tồn tại khoảng trống giữa tham vọng khí hậu và hoạt động khai thác nhiên liệu hóa thạch. Theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, các quốc gia trên thế giới đưa ra cam kết hạn chế mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu xuống dưới 2 độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp và hướng tới mục tiêu 1,5 độ C. Tuy nhiên, nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, nếu so với mức cho phép để đạt mục tiêu giữ nhiệt độ toàn cầu tăng 1,5 độ C, sản lượng than, dầu và khí đốt dự kiến vào năm 2030 sẽ cao hơn 120%, thậm chí ngay cả mục tiêu tăng 2 độ C cũng bị vượt quá 77%.

Theo báo cáo, có tới 17 trong số 20 quốc gia khai thác nhiên liệu hóa thạch lớn nhất thế giới, đang có kế hoạch tăng sản lượng từ nay đến năm 2030. Các bên tham gia Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu dự kiến phải đệ trình mục tiêu khí hậu cập nhật và kế hoạch chi tiết nhằm cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính trước khi diễn ra COP30 tại Brazil vào tháng 11 tới. Do đó, giới khoa học hối thúc các nước cần cam kết đảo ngược thực trạng hoạt động sản xuất nhiên liệu hóa thạch - tác nhân lớn gây ra tình trạng nóng lên toàn cầu - đang được đẩy mạnh.

Liên minh châu Âu (EU) là một trong số ít điểm sáng hiếm hoi trong nỗ lực đạt các mục tiêu về khí hậu. Bộ trưởng Môi trường các nước thành viên EU, trong cuộc họp mới đây tại Brussels, đã đưa ra cam kết giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính từ 66,25-72,5% so với mức của năm 1990, thể hiện vai trò đầu tàu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.

EU hiện xếp sau Trung Quốc, Mỹ và Ấn Độ về lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, song là bên đưa ra cam kết mạnh mẽ nhất về hành động chống tình trạng nóng lên toàn cầu. Các chuyên gia môi trường mong mỏi rằng, ngoài EU, tất cả quốc gia trên thế giới đều thể hiện cam kết về khí hậu bằng hành động và trách nhiệm với hành tinh xanh.

Có thể bạn quan tâm

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.